I SA/Wa 2025/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej też jako organ I instancji/prezydent) odmówił przyznania M. S. (dalej jako skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem – M. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie występuje przesłanka negatywna, przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa). Decyzją z [...] lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też jako organ II instancji/kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w przypadku gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Z akt sprawy wynika, że skarżąca na podstawie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2020 r. ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym w ocenie organu II instancji w sprawie występuje przesłanka negatywna, która uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na fakt, że wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy za niezgodny z konstytucją w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ocenie organu skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, to wyrok ten nie ma wpływu na decyzję w niniejszej sprawie a skarżąca formalnie nie jest zdolna do sprawowania opieki nad mężem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła decyzji z [...] lipca 2021 r. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pobieranie renty rolniczej stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów sądowych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4 cyt. przepisu, jeżeli nie podejmują oni lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do renty. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie był kwestionowany i nie budzi wątpliwości. Istota sporu sprowadza się do tego, czy fakt że osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym mężem przysługuje prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 237/20). Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem z [...] lipca 2018 r. skarżąca została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. W takiej sytuacji należy uznać, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ([...] kwietnia 2021 r.) niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia (pracy w gospodarstwie) jest zatem rezultatem obiektywnych okoliczności uniemożliwiających jej wykonywanie pracy tj. stanu zdrowia. Nie można zatem uznać, że istnieje "niezbędny" związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do osób które z tego właśnie powodu - a nie z innych powodów - zaprzestają aktywności zawodowej. Wyklucza to przyznanie świadczenia osobom uznanym za całkowicie niezdolne do pracy. Skarżąca w skardze wskazała na konieczność zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy oraz na podnoszoną w orzecznictwie niedopuszczalność różnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, poprzez wyłączenie w całości prawa do świadczenia dla osób które mają już ustalone prawo do jednego ze świadczeń określonych w ww. przepisie ale w wysokości niższej od świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie nie zachodzi jednak podstawowa przesłanka dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związek przyczynowy między rezygnacją z wykonywania pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki. Wyklucza to przyznanie prawa do świadczenia niezależnie od wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.