I SA/Wa 2027/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi T. R. i A. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. ustalił odszkodowanie za nieruchomość przejętą na rzecz W. pod drogę publiczną, położoną w [...], w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, na rzecz T. R. i A. R. w kwocie [...] zł, powiększonej o kwotę [...] zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2011 r. W dniu 23 stycznia 2012 r. T. R. i A. R., reprezentowani przez adwokata, złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną decyzją, powołując art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jako podstawę wznowienia. Wnioskodawcy podnieśli, iż w operacie szacunkowym określającym wartość nieruchomości biegły nie uwzględnił okoliczności, iż część nieruchomości porównawczych była położona w strefie ograniczonego użytkowania, utworzonej dla [....] rozporządzeniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] 2007 r., a wnioskodawca wiedzę o nich uzyskał po wydaniu i uprawomocnieniu decyzji. Strefa ta, została ponownie ustanowiona uchwałą Sejmiku Województwa [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Wnioskodawcy stwierdzili, że operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość, obarczony jest błędem w postaci przyjęcia do porównania nieruchomości niepodobnych do nieruchomości wycenianej. Wycena była zatem nieprawidłowa i niezgodna z przepisami prawa. Konieczne jest zdaniem pełnomocnika wnioskodawców dokonanie w niniejszej sprawie ponownej wyceny nieruchomości. Nowe okoliczności, to w ocenie okoliczności zgłoszone przez stronę po raz pierwszy. Są one nowe zarówno dla organu jak i dla wnioskodawców, którzy o poniesionych faktach wiedzę powzięli niedawno. Pełnomocnik wskazał, że te okoliczności faktyczne, mimo ich istneinia w dacie sporzadzania operatu szacunkowego oraz wydania decyzji, nie zostały wzięte przez rzeczoznawcę pod uwagę. Organ nie znał tych okoliczności, gdyż strony tych kwestii nie podnosiły, jak podał pełnomocnik, wobec ich nieznajomości. Prezydent W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1, art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakonczonej decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. ustalającą odszkodowanie za nieruchomość. Organ podał, że rozporzadzenie nr [...] Wojewody [...] jest powszechnie znane i widnieje na stronie internetowej Dziennika Urzędowego Województwa [...], zaś projekt uchwały Sejmiku Województwa [...] był przedmiotem konsultacji społecznych i był dostępny do wglądu na etapie sporzadzania operatu szacunkowego. Organ wskazał, że okoliczności podnoszone przez wnioskodawców były im znane przed wydaniem decyzji odszkodowawczej. W związku z powszechną dostępnością rozporzadzenia Wojewody [...] oraz konsultacjami społecznymi organ stwierdził, że nie został zachowany termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 k.p.a. Organ stwierdził również, że w sprawie tej nie wyszły na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody warunkujące wydanie decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W zażaleniu strony nie zgodziły się z organem, że okoliczności podniesione we wniosku o wznowienie postępowania nie stanowią nowych okoliczności w sprawie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. Z art. 144 i art. 148 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wznowienie postępowania dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wskaże stosowną podstawę wznowienia, wymienioną w art. 145 § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną uzasadnia w szczególności wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Przesłanką negatywną wznowienia postępowania jest uchybienie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie (art. 148 § 1 k.p.a.). Organ podał, że wnioskodawcy jako nową okoliczność w sprawie wskazali wydanie przez Wojewodę [...] rozporządzenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie [...]. Wojewoda stwierdził, że rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa [..] z dnia [...] sierpnia 2007 r. ([...]). Z kolei Uchwala Sejmiku Województwa [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie [...] została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] lipca 2011 r. ([...]). Treść wyżej wymienionych aktów prawa powszechnie obowiązującego została upubliczniona w sposób, który pozwalał każdemu na zapoznanie się z nimi. Wojewoda stwierdził jednocześnie, że wnioskodawcy działający przez adwokata nie wykazali okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, albowiem możliwość zapoznania z ww. aktami prawnymi istniała już w dniach odpowiednio [...] sierpnia 2007 r. oraz [...] lipca 2011 r., podczas, gdy wniosek o wznowienie został nadany w placówce pocztowej dopiero w dniu 19 stycznia 2012 r. Wnioskodawcy nie wskazali we wniosku daty powzięcia przez nich wiedzy o treści ww. aktów prawnych, a także nie wyjaśnili przyczyn złożenia wniosku w dacie tak odległej od zaistnienia okoliczności. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż biegły rzeczoznawca majątkowy oraz organ administracji, rozstrzygający sprawę odszkodowawczą, nie mieli wiedzy o wydaniu ww. aktów prawnych. Nielogiczny jest argument skarżących podniesiony w zażaleniu, iż z treści decyzji odszkodowawczej nie wynika, aby organ administracji dysponował wiedzą o treści ww. aktów normatywnych, albowiem akty te nie zawierają podstawy prawnej do merytorycznego rozstrzygania przez organ o ustaleniu wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Przyjmuje się powszechnie, iż organy administracji z urzędu posiadają wiedzę o treści prawa powszechnie obowiązującego, albowiem bez tej wiedzy nie jest możliwe stosowanie prawa. Z tego względu, w ocenie organu, nie może odnieść zamierzonego skutku podnoszenie przez skarżących okoliczności wydania aktów prawa powszechnie obowiązującego jako nowych okoliczności w sprawie. Wojewoda podał, że do wykrycia wskazanych uchybień formalnych wniosku o wznowienie postępowania nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi T. R. i A. R., reprezentowanych przez adwokata, do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarzonego postanowienia oraz zasądzenie kosztow postępowania sądowego, pełnomocnik zarzucił naruszenie naruszenie art. 145 § 1 pkt. 5 oraz art. 148 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż okoliczności zgłoszone przez skarżących we wniosku o wznowienie postępowania nie stanowią nowych dla organu okoliczności faktycznych, jak również, iż skarżący nie wykazali, że wniosek o wznowienie został złożony w ustawowym terminie. W uzasadnieniu skargi pelnomocnik podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu jakoby skarżący w niniejszej sprawie mieli wiedzę i świadomość o treści aktów prawa miejscowego ustanawiających strefę ograniczonego użytkowania odpowiednio [...] sierpnia 2007 r. oraz [...] lipca 2011 r. Pelnomocnik wskazał, że okoliczność ustanowienia [...] nie została podniesiona zarówno w decyzji administracyjnej ustalającej odszkodowanie, jak i w operacie szacunkowym. Okoliczność ta pozornie nie jest istotna dla sprawy, stąd skarżący nie mogli wiedzieć, o tym iż ustanowienie tej strefy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania. Okoliczność ta jest o tyle istotna, iż nawet rzeczoznawca sporządzający w sprawie operat szacunkowy pominął tę okoliczność w sporządzonym operacie. Wskazał, że projekt uchwały Sejmiku Województwa [...] był przedmiotem konsultacji społecznych i był dostępny do wglądu na etapie sporządzania operatu szacunkowego w niniejszej sprawie. Pełnomocnik podkreślił, że informacja ta powinna być znana rzeczoznawcy jako podmiotowi profesjonalnemu. Domniemanie świadomości tej okoliczności przez rzeczoznawcę oraz organ wydający decyzję o odszkodowaniu nie znajduje potwierdzenia w materiale sprawy. W żadnym miejscu rzeczoznawca nie wskazał na pomniejszenie wartości nieruchomości z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów ustawy o ochronie środowiska. Pełnomocnik podniósł, że skarżący oraz osoby trzecie nie mogą domyślać się tej okoliczności, ani przyjmować, iż jest ona rzeczoznawcy znana z urzędu. Pełnomocnik stron podniósł, że skarżący nie są podmiotem profesjonalnymi nie posiadają wiedzy z zakresu rynku nieruchomości, stąd też nie była im w żaden sposób znana okoliczność tworzenia strefy ograniczonego użytkowania wokół [..], zwłaszcza na etapie konsultacji społecznych. Podnoszona przez organ okoliczność, iż utworzenie strefy poprzedzone był konsultacjami społecznymi jest nieistotna z punktu widzenia skarżących. Konsultacje te bowiem nie dotyczyły skarżących, gdyż ich nieruchomość leży poza strefą oddziaływania strefy, w związku z czym skarżący nie byli ich podmiotem. Pełnomocnik skarżacych stwierdził, że okoliczność podniesiona we wniosku nie była również znana organowi. Fakt znajomości tej okoliczności nie znajduje bowiem żadnego potwierdzenia w treści decyzji ani w operacie szacunkowym, na podstawie którego decyzja została wydana. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący wyraźnie wskazali, kiedy powzięli wiadomość o podnoszonych we wniosku okolicznościach. Chodzi przy tym, nie o dzień, kiedy wnioskodawca mógł powziąć taką wiedzę, jak próbuje wskazywać organ odwoławczy, ale o dzień w którym wiedzę taką faktycznie powziął. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu. Zasadnie Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją odszkodowawczą z dnia [...] marca 2011 r., zaś Wojewoda [...] prawidłowo postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na wstępie wskazania wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze wskazanie jednej z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po drugie zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2 k.p.a. i art. 145b § 2 k.p.a. Nie wystarczy przy tym, co wymaga podkreślenia, samo przytoczenie treści przepisu określającego przesłankę wznowieniową, ale konieczne jest wskazanie tej przesłanki. W niniejszej sprawie skarżący powołali się we wniosku o wznowienie postępowania na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W sprawie tej jednakże – pomimo powołania się we wniosku na ten przepis – wnioskodawcy nie wskazali żadnej nowej okoliczności faktycznej, ani nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z treści wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Wnioskodawcy jako nową okoliczność wskazali rozporządzenie nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie [...], które to rozporządzenie opublikowane zostało w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...], poz. [...] i weszło w życie po upływie 14 dni od dnia jego ogłoszenia. Wskazali też na uchwałę Sejmiku Województwa [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., która opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], poz. [...]. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. W ocenie sądu, niezależnie od tego, kiedy wnioskodawcy zapoznali się z aktem prawa miejscowego, funkcjonowanie w systemie prawnym tego aktu nie stanowi przesłanki określonej przez ustawodawcę w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Akt prawa miejscowego nie stanowi przesłanki wznowieniowej, albowiem jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu, który je ustanowił. Nie jest zatem, jak wskazano we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, nową okolicznością faktyczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powyższego ustalenia nie zmienia fakt, czy wnioskodawcom znana była treść tego aktu, czy też nie. Nie ma też znaczenia prawnego w niniejszej sprawie, kiedy wnioskodawcy powzięli wiedzę o treści tego aktu. Niezasadny jest tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 149 § 3 k.p.a. i odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Podanie bowiem, jako przesłanki wznowienia innej przyczyny niż wymieniona w art. 145 § 1 k.p.a., a taki przypadek - co jednoznacznie wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania – zachodzi w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do odmowy wznowienia postępowania. Pogląd taki prezentowany jest zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012 r., str. 550; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 1991 r. sygn. akt IV SA 487/91, ONSA 1991, nr 2, poz. 50). Wyczerpujące wyliczenie podstaw wznowienia postępowania oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie niewyliczonej w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych, która ustanowiona jest w art. 16 § 1 k.p.a., niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia podstaw wznowienia postępowania. Już zatem z tej przyczyny niedopuszczalne było wznowienie postępowania i badanie tej podanej przez strony przesłanki. Powszechnie obowiązujące prawo, jak również prawo powszechnie obowiązujące na obszarze działania organów, które je ustanowiły, nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania. Wobec oczywistości braku przesłanki wznowienia postępowania, zasadna była odmowa jego wznowienia. Kwestionowanie prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, który stanowił podstawę określenia wysokości odszkodowania za nieruchomość, a zatem stanowił dowód w postępowaniu odszkodowawczym, zarzuty, co do jego ewentualnej zgodności, czy niezgodności z prawem także nie stanowią przesłanki wznowienia. Powyższe mogło być podnoszone w postępowaniu w trybie zwykłym. Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które dla samego skutecznego wszczęcia wymaga spełnienia warunków, o których była mowa wyżej, a które, jak trafnie stwierdziły organy, nie zostały spełnione. Sama kwestia terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. przewidzianego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania pozostaje w tej sytuacji bez znaczenia w sprawie. Uznając rozważania organów obu instancji za zbędne w tym zakresie, Sąd stwierdził, że powyższe nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.