I SA/Wa 2027/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-13

Skład orzekający: Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu konieczności sporządzenia nowego operatu szacunkowego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania, stał się nieaktualny z uwagi na upływ czasu i zmiany legislacyjne. Konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego stanowi istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uzasadnia ponowne postępowanie wyjaśniające.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod rozbudowę drogi krajowej. Po wieloletnim postępowaniu, Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie, uznając za konieczne sporządzenie nowego operatu szacunkowego z uwagi na jego nieaktualność i potencjalne wady. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad złożył sprzeciw do WSA, kwestionując zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez Ministra. WSA oddalił sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze sprzeciwu [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala sprzeciw. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nieruchomość położona w [...], oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...], ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej została przeznaczona pod rozbudowę drogi krajowej [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu na rzecz skarżących odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej [...], w odpowiednich udziałach. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy tę decyzję. W wyniku skargi [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt. I SA/Wa 2199/10 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r. i poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. orzekł o ustaleniu na rzecz skarżących w odpowiednich częściach odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w nowej wysokości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2013 r. sygn. akt. I SA/Wa 2366/12 oddalił skargę [...]. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1739/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1670/15 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. orzekł o ustaleniu na rzecz skarżących w odpowiednich częściach odszkodowania w nowej wysokości z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wniosły odwołanie, kwestionując poprawność dokonanej wyceny oraz prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał treść przepisów prawa stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] maja 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego. Zasady szacowania nieruchomości zawierają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 134 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 154 ust. 1) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (§ 36). Organ II instancji dokonał analizy sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie konieczna była również analiza cen nieruchomości niezabudowanych o przeznaczeniu zgodnym z aktualnym na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej sposobem użytkowania nieruchomości (mieszkaniowo-siedliskowym). Sam brak możliwości określenia wartości rynkowej nieruchomości nie może być przeszkodą dla porównania obu rynków nieruchomości w celu przeprowadzenia analizy ewentualnego występowania w niniejszej sprawie tzw. zasady korzyści dla wywłaszczonego. W ocenie organu odwoławczego biegła w niniejszej sprawie przedwcześnie przystąpiła do wyceny wartości odtworzeniowej przedmiotowej nieruchomości w oparciu o ceny "nieruchomości drogowych" bez uprzedniego zbadania możliwości jej wyceny przy zastosowaniu tej samej metody, jednakże z uwzględnieniem cen niezabudowanych nieruchomości odpowiadających faktycznemu sposobowi użytkowania nieruchomości wycenianej. W tej sytuacji organ II instancji na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i zwracając sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecił organowi I instancji, by zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o sporządzenie opinii uwzględniającej badanie rynku, czy faktyczny sposób użytkowania nieruchomości w porównaniu do nieruchomości o przeznaczeniu zgodnym z celem wywłaszczenia jest korzystniejszy dla wywłaszczonego. Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2019 r. sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W uzasadnieniu sprzeciwu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisów postępowania, czyli art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych występujących w sprawie oraz nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego a także dokonanie sprzecznej z przepisami prawa oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego z dnia [...] maja 2016 r., - przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 134 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 154 ust. 1, w związku z art. 154 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że biegła nieprawidłowo dokonała wyceny w oparciu o zbiór nieruchomości podobnych o przeznaczeniu drogowym. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na sprzeciw Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w jego ocenie przy ustaleniu wartości rynkowej nieruchomości właściwe jest uwzględnienie przeznaczenia nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zgodnego z celem wywłaszczenia jedynie w sytuacji, gdy wzięcie pod uwagę tej okoliczności spowoduje zwiększenie wartości rynkowej nieruchomości. Dodatkowo zwrócił uwagę, że sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy z dnia [...] maja 2016 r. jest już nieważny i nie ma możliwości potwierdzenia jego aktualności. Oznacza to konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego przy uwzględnieniu obecnych realiów i poziomu cen nieruchomości. Sporządzenie operatu szacunkowego oznacza przy tym konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zatem i z tej przyczyny zasadne jest w niniejszej sprawie zastosowanie art. 138 § 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność sprzeciwu. Instytucja sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej została wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Nowelizacja ta wprowadziła zmiany między innymi do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 tej ustawy w dziale III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". Zgodnie z treścią nowo wprowadzonego art. 64a, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści takiej decyzji może wnieść od niej sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1), skróceniu uległy też terminy procesowe (art. 64c § 1, art. 64c § 4, art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 64e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest zatem wyłącznie zasadność wydania przez organ administracji konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej). Przedmiotem kontroli sądu nie może być natomiast w tym postępowaniu, mającym wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia lub zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, w ramach których organ uznał, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa. Oznacza to, że organ administracji, orzekający w przyszłości w sprawie (jak i ewentualnie sąd, badający legalność jego decyzji) będzie związany wyrokiem w przedmiocie sprzeciwu tylko w zakresie dotyczącym ustalenia, że w rozpatrywanej sprawie zachodziły przesłanki do jej przekazania do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego wyłącznie charakter "procesowy" i nie kreuje żadnych skutków dotyczących praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Punktem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 2 kpa, zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2846/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 kpa, to ewentualne braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 kpa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1277/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 kpa okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Art. 136 kpa uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie prowadzone w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym przed organem drugiej instancji nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Ponadto już z kolejności przepisów zawartych w art. 138 kpa wynika, że zasadą winno być rozstrzyganie sprawy przez organ odwoławczy co do istoty, czyli albo utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji (jeśli jest ona w ocenie organu odwoławczego prawidłowa) lub uchylenie tej decyzji i załatwienie sprawy merytorycznie. Podkreślić należy, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2. Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na podstawie omawianego przepisu organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/GI 439/06, Lex nr 930299). Innymi słowy decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt l SA/Sz 1256/13, Lex nr 1479048) lub prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. W sprzeczności z art. 138 § 2 kpa pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 kpa (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 997/13, Lex nr 1384918; wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r. sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88). Przeprowadzona przez Sąd kontrola w powyżej określonych granicach wykazała, że decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2019 r. spełnia wymogi określone w art. 138 § 2 kpa. W niniejszej sprawie uchylenie decyzji organu I instancji nastąpiło bowiem z uwagi na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 kpa. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2204 ze zm.), operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Co przy tym istotne, choć art. 156 ust. 4 powołanej ustawy począwszy od dnia 22 września 2004 r. prze-widuje potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, to jednak od dnia 1 września 2017 r. ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie czasowego ograniczenia możliwości wykorzystania operatu szacunkowego po potwierdzeniu jego aktualności. Art. 156 ust. 4 w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2017 r. stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W rozpoznawanej sprawie operat szacunkowy został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] maja 2016 r. i nie posiada on żadnej klauzuli aktualizacyjnej. Organ I instancji decyzję ustalającą odszkodowanie za przedmiotową działkę wydał w dniu [...] października 2016 r., czyli w okresie, w którym mógł on być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony. Jednakże Minister Inwestycji i Rozwoju odwołanie skarżącego od powyższej decyzji rozpoznawał już po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw nowelizującej treść art. 156 ust. 4. W tej sytuacji znalazł zastosowanie art. 4 ust. 5 tej ustawy, z którego wynika, że do potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych sporządzonych przed dniem 1 września 2017 r. dokonywanego po tym dniu stosuje się art. 156 ust. 4 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Wobec tego w realiach niniejszej sprawy, sporządzony operat szacunkowy był ważny jedynie przez okres 12 miesięcy od daty sporządzenia, tj. do dnia [...] maja 2017 r., z tym, że po potwierdzeniu aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego mógłby być on wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony jedynie przez okres kolejnych 12 miesięcy (do dnia [...] maja 2018 r.). W efekcie powyższego, w dacie orzekania przez organ odwoławczy, w istocie sporządzony operat szacunkowy był już nieaktualny i nie istniała możliwość potwierdzenia aktualności sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja wydana została bowiem po dniu [...] maja 2018 r. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie istniała możliwość potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] maja 2016 r. z uwagi na wcześniejszą utratę jego ważności, konieczne było uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego leży bowiem w gestii organu I instancji. W sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość, choć opinia biegłego może być uzupełniona w trybie art. 136 kpa, to jednak ponowne przeprowadzenie tego dowodu oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części i uzasadnia wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Operat szacunkowy wpływa bowiem bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron postępowania i dlatego należy zagwarantować im prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 564/09; https://cbois.nsa.gov.pl). Organ II instancji w wydanej decyzji uzasadnił konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego nie utratą ważności istniejącego operatu, lecz dostrzeżonymi w nim poważnymi wadami merytorycznymi, uniemożliwiającymi uznanie go za przewidzianą prawem podstawę do określenia wysokości przyznanego odszkodowania. W opinii organu II instancji, skoro konieczne było sporządzenie nowego operatu szacunkowego, należało skorzystać z art. 138 § 2 kpa, jako że sporządzenie nowego operatu szacunkowego oznacza w istocie ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Dostrzegając omówioną wcześniej przez Sąd konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, Sąd orzekający stoi na stanowisku, że brak jest już podstaw do analizowania i oceniania nieaktualnego operatu szacunkowego, który nie może stanowić podstawy ustalenia wysokości odszkodowania w rozpatrywanej sprawie. Podniesione w sprzeciwie kwestie i zastrzeżenia skarżącego będą bowiem rozpatrywane przez Wojewodę w ponownie prowadzonym postępowaniu, po uzyskaniu nowego, aktualnego operatu szacunkowego ustalającego wartość przedmiotowej nieruchomości. Z powyższych względów Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do kwestii spornych poruszonych w sprzeciwie wniesionym od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa. Raz jeszcze wyjaśnić należy, że podejmując niniejsze orzeczenie, Sąd nie odnosił się do merytorycznych aspektów sprawy administracyjnej, a więc prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Ocena sądowa decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest bowiem oceną przesądzającą o meritum sprawy. Sąd badał jedynie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 kpa (por. art. 64e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrola tej decyzji ma więc wyłącznie charakter formalny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło