I SA/Wa 2028/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego zwrotnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] przyznającą W. K. pomoc finansową w formie zasiłku celowego zwrotnego w miesiącu sierpniu 2006 r. Z uzasadnienia powołanych decyzji wynika, że W. K. podaniami z dnia 4, 7, 14,16, 21, 22 i 23 sierpnia 2006 r. zwrócił się o pomoc finansową na zakup konserw rybnych, garnków i patelni, żywności, opłacenie zaległości i rachunku bieżącego za energię elektryczną oraz rachunku za telefon. Organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która po potrąceniach wynosi [...] zł i zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie. Łączny dochód W. K. wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W. K. nie nabywa więc prawa do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jednak ze względu na trudną sytuację życiową i zdrowotną oraz konieczność opłacenia energii elektrycznej rachunku za telefon oraz zakupienie niezbędnych artykułów gospodarstwa domowego organ uznał, iż zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego zwrotnego na zasadzie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego, że żądanie zwrotu świadczenia stanowiłoby dla W. K. nadmierne obciążenie i niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, postanowiono odstąpić od żądania zwrotu świadczenia na zasadzie art. 104 ust. 4 powołanej ustawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] przyznano zasiłek celowy zwrotny na opłacenie zaległości i rachunku bieżącego za energię elektryczną, rachunku za telefon oraz zakup niezbędnych artykułów gospodarstwa domowego. Pomoc na zakup żywności, w tym konserw rybnych przyznano odrębną decyzją w ramach Programu "Dożywianie". W. K. odwołał się od decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej przezwyciężenie tych trudności, których nie są one w stanie pokonać same wykorzystując własne możliwości i uprawnienia. Zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zwrot "może być przyznany" użyty przez ustawodawcę wskazuje, że w sprawie przyznania zasiłku celowego organ administracji orzeka w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że od uznania organu zależy, czy zasiłek zostanie przyznany, przy czym organ administracji bierze pod uwagę sytuację życiową wnioskodawcy, cele zasiłku, a także potrzeby innych podopiecznych i posiadane przez Ośrodek środki finansowe. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko zajęte przez Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. uznając, iż trudna sytuacja życiowa W. K. uzasadniała przyznanie mu pomocy finansowej na cele wskazane w tej decyzji, jednak wobec niespełnienia kryterium dochodowego możliwe było przyznanie pomocy zwrotnej. Uwzględniono przy tym wyjątkowo trudną sytuację W. K. i odstąpiono od zwrotu przyznanego świadczenia. Z tych przyczyn Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał m. in. (tekst skargi w znacznym zakresie nieczytelny), że żadna z decyzji nie odpowiada na podania o pomoc celową. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie powołując się na motywy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna może wspierać w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Ustawodawca przyjął ponadto, iż potrzeby osób i rodzin zwracających się o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych określonych w ustawie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. W niniejszej sprawie mimo, że miesięczny dochód skarżącego przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego organ pomocy społecznej, mając na uwadze trudną sytuację życiową skarżącego, przyznał mu pomoc finansową na opłacenie energii elektrycznej, rachunku za telefon, na zakup garnków i patelni, leków oraz żywności. Wobec niespełnienia kryterium dochodu określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy pomoc przyznano w formie zwrotnego zasiłku celowego odstępując jednak od żądania jej zwrotu. Wysokość pomocy jest niewielka, ale – jak wyjaśnił organ odwoławczy – organ administracji przyznając pomoc musi się liczyć z własnymi możliwościami finansowymi oraz potrzebami innych osób oczekujących pomocy. Należy wziąć pod uwagę, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, w tym także zasiłku celowego zwrotnego, jest wydawana w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to przyznanie organowi możliwości dokonania wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Organ nie jest więc obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy potrzeby te mogą być uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwościom pomocy społecznej. Jeśli organ dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, do czego zobowiązuje go art. 7 i art. 77 1 kpa, uznał że sytuacja bytowa i finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu zasiłku celowego, to wobec przekroczonego kryterium dochodowego mógł przyznać tylko pomoc zwrotną. Organ uwzględnił jednak trudną sytuację życiową skarżącego i odstąpił od żądania zwrotu. Nie można w tej sytuacji uznać, że decyzje podjęte w tej sprawie naruszają prawo. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazując, że organy pomocy społecznej dysponując określonymi środkami finansowymi muszą dokonywać wyboru rozstrzygnięcia mając na względzie potrzeby wnioskującego i cel pomocy, ale także potrzeby wszystkich ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.