I SA/Wa 2029/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na ponowne nawiązanie najmu lokalu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D.G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...] Zarząd [...] W. odmówił wyrażenia zgody na ponowne nawiązanie najmu lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] z M. P. (§ 1 uchwały). Z akt sprawy wynika, iż najemcą przedmiotowego lokalu została A. P. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1984 r., sygn. akt [...] oraz umowy najmu lokalu z dnia [...] stycznia 1987 r. Lokal składa się z dwóch pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej [...]m2. M. P. stał się współnajemcą przedmiotowego lokalu z mocy prawa poprzez fakt zawarcia związku małżeńskiego z A. Z. (art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo Lokalowe tj. z 1983 r. Dz. U. Nr 11, poz. 55). W związku z nieuregulowaniem zaległych i bieżących należności z tytułu najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w kwocie [...] zł Zakład Administrowania Nieruchomościami wypowiedział A. P. umowę najmu przedmiotowego lokalu ze skutkiem na dzień 29 lutego 2000 r. Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2003 r., sygn. akt. [...] nakazał A. P., M. P., R. P. oraz Ł. P. opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...], orzekając jednocześnie o braku uprawnienia przez ww. do otrzymania lokalu socjalnego. A. P. zmarła w dniu [...] września 2004 r. Wnioskiem z dnia 4 października 2010 r. M. P. wystąpił o ponowne nawiązanie najmu lokalu nr [...] przy ul. [...], po spłacie zadłużenia czynszowego. We wniosku umieścił dwóch dorosłych synów M. P. - urodzonego w [...] r. i Ł. P. - urodzonego w [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ - powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. - nie wyraził zgody na ponowne nawiązanie z M. P. najmu lokalu nr [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia 2 lipca 2011 r. M. P. wezwał Zarząd [...] do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie odmowy nawiązania najmu lokalu. W piśmie tym M. P. podniósł, że zadłużenie lokalu spowodowane było trudną sytuacją finansową rodziny oraz chorobą żony. W lokalu zamieszkuje nieprzerwanie od 1980 r., zaległości czynszowe zostały spłacone w całości, zaś czynsz za lokal płacony jest na bieżąco. Po przeanalizowaniu wniosku M. P. o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. –[...] Zarząd [...] W. nie stwierdził uchybień przy podejmowaniu uchwały z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...], i w konsekwencji uchwałą z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] uznał za bezzasadne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając stanowisko organ wskazał, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi przepis § 39 ust. 1 i 2 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W., o czym M. P. został poinformowany pismem z dnia 31 maja 2011 r. Organ wskazał, iż § 39 ww. uchwały stanowi, iż na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie umowy najmu (...). Powyższy przepis nie nakłada więc na organ obowiązku ponownego zawarcia umowy najmu z byłym najemcą, który lokal zadłużył. Organ ponownie podkreślił, iż w sprawie mieszkaniowej M. P. wzięty został pod uwagę wyrok Sądu z dnia [...] grudnia 2003 r., sygn. akt. [...] nakazujący eksmisję A. P., M. P., R. P., Ł. P. z lokalu nr [...] przy ul. [...], bez prawa do otrzymania lokalu socjalnego. Na rozstrzygnięcie organu M. P. wniósł skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazał na uchwałę z dnia [...] sierpnia 2011 r., nie mniej jednak z treści skargi wynika, iż nie godzi się on ze stanowiskiem organu dotyczącym odmowy ponownego zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. W skardze, M. P. podniósł, iż odmowa zawarcia ponownie umowy najmu lokalu jest nieuzasadniona. Zadłużenie powstało wskutek pogorszenia się jego sytuacji finansowej spowodowanej chorobą żony. Żona zmarła w 2004 r. Pozostał sam z [...] synami. Wszyscy zamieszkiwali w mieszkaniu nadal bez tytułu prawnego. Na dzień dzisiejszy opłata za czynsz wynosi [...] zł, pomimo że mieszkanie jest niepełnowartościowe (brak CO ,CW). M. P. wskazał, iż po wyroku eksmisji i po śmierci żony zawarł ustną ugodę na spłatę zadłużenia z pracownikiem z Działu Windykacji Administracji Nr. [...] przy ul. [...]. Ugoda zawarta była w roku 2005 przy świadku- pani M. J. zam. W. ul [...]. Skarżący podniósł, iż wywiązał się z niej w oznaczonym terminie i od tej pory był naliczony czynsz w podwójnej wysokości za bezumowne korzystanie z lokalu. Aneksy czynszowe są wystawiane na jego imię i nazwisko, rzetelnie wywiązuje się z bieżących opłat czynszowych i nie ma żadnych zaległości. Obecnie jest osobą niepełnosprawną, nie pracuje zawodowo i ubiega się o zasiłek z DOPS-u. Nadmienił, że nie jest uciążliwym lokatorem, zarówno on jak i jego synowie. Przy obecnych dochodach nie ma możliwości kupienia mieszkania na wolnym rynku. Jedyna jego szansa na przyszłość to otrzymanie przydziału lokalu z Zasobów Gminy. Jest to wyłącznie dobra wola Zarządu Dzielnicy, gdyż atutem Gminy jest to, że "Gmina może ale nie musi ponownie zawrzeć umowę najmu". W odpowiedzi na skargę Zarząd [...] W. wniósł o jej odrzucenie. Zdaniem organu, skoro skarżący w swej skardze ani razu nie przywołał uchwały Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie nie wyrażenia zgody na ponowne nawiązanie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...], oznacza to, że skarga dotyczy jedynie uchwały Nr [...], odrzucającej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Uchwała ta jako mająca charakter stricte formalny, nie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych w rozumieniu art. 3 ppsa. Niezależnie od powyższego organ ustosunkował się merytorycznie do skargi. Zarząd [...] W. wskazał, iż odmowa zawarcia ponownej umowy najmu lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], nastąpiła w oparciu o przepis § 39 ust. 1 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. Przepis ten mówi, że na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu, możliwe jest ponowne jej nawiązanie, gdy przyczyną było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy i ustała przyczyna z powodu, której rozwiązano umowę najmu, t.j. zadłużenie spłacono. Skarżący faktycznie zadłużenie spłacił jednakże, zdaniem organu, nie udowodnił, iż zadłużenie spowodowane było pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, z przyczyn od niego niezależnych. Skarżący do protokołu przesłuchania z dniu 21 października 2010 r. zeznał, że zadłużenie nastąpiło na skutek niepłacenia czynszu przez żonę, która jak oświadczył: "zaczęła pić alkohol". Miało to mieć związek z chorobą żony, jednak jak sam twierdzi, do lekarza nie chodziła. (karta 118 i 119 akt admin.) - nie można więc, w ocenie organu, mówić o wydatkach na leczenie. Są to lata 2000 – 2003 - od okresu wypowiedzenia umowy najmu do wyroku eksmisyjnego. W następnych okresach również występowały zaległości w opłacaniu czynszu. Dopiero w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, skarżący jako jedyny powód zaległości czynszowych podaje chorobę żony. Zdaniem organu, trudno dać temu wiarę w konfrontacji z poprzednią wersją tym bardziej, że skarżący wezwany do przedstawienia dowodów na chorobę żony, nie przedstawił ich twierdząc, że dokumenty te zostały zlikwidowane przez dzieci (karta 134 akt admin.). Dalej organ stwierdził, iż ostatecznie zadłużenie czynszowe zostało spłacone przez skarżącego w dwóch ratach w lutym 2011 r. (karta 139 akt amin.) W ocenie organu miało to związek z nasileniem starań o przywrócenie skarżącemu statutu najemcy przedmiotowego lokalu. Organ zaznaczył, iż skarżący nigdy nie był solidny w rozliczeniach z wynajmującym. Świadczy o tym fakt, że nie zawiadamiał wynajmującego o ilości osób zamieszkujących w lokalu - do 19 września 2004 r. były wykazane do opłat dwie osoby - skarżący i żona, a po śmierci żony opłaty naliczano tylko od jednej osoby – skarżącego, mimo że cały czas w lokalu przebywało jeszcze [...] dzieci (karta 139 akt admin.). Jednocześnie organ zwrócił uwagę na stosunek M. P. do przedmiotowego lokalu. Mimo, iż przebywał w nim wiele lat, to nigdy się w nim nie zameldował, tłumaczył to "niechęcią wymiany dokumentów" (karta 118 rewers akt admin.). Pomimo tego, jak wskazał organ, M. P. zameldował się czasowo w lokalu przy ul. [...] u swojej konkubiny i ten adres podaje w korespondencji ze szpitalem (karta 163 akt amin.) Nadto, na skarżącym ciąży, jak wskazano wyżej, prawomocny wyrok eksmisyjny. W tym stanie rzeczy Zarząd [...], korzystając z fakultatywnej treści § 39 ust. 1 wskazanej wyżej Uchwały rady W. uznał, że brak jest podstaw do nawiązania ponownej umowy najmu ze skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd nie podziela jednakże stanowiska organu co do jej odrzucenia. Z treści skargi wynika bowiem, iż dotyczy ona podstawowej dla skarżącego kwestii, a mianowicie odmowy wyrażenia zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Odmowa ta została wyrażona w uchwale Zarządu [...] W. z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...]. Z kolei, uchwała organu wykonawczego gminy w sprawie odmowy ponownego zawarcia umowy najmu lokalu jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). Uchwała taka jest zatem zaskarżalna do sądu administracyjnego (uchwała NSA z 21 lipca 2008 r., sygn. akt. I OPS 4/08, ONSAiWA 2008/6/90). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. z 2001 r. Dz. U. 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. z 2005 r. Dz. U. 31, poz. 266 ze zm.) do zadań własnych gminy należy zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. upoważniła radę gminy do uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład tego zasobu, które powinny określać między innymi tryb rozpatrywania i załatwiania wniosku o najem lokali. Oznacza to, że powołane przepisy prawa przewidują tryb i kompetencje rad gmin do określania szczegółowych kryteriów pozwalających na uzyskanie najmu, procedury kwalifikacji do najmu lokali mieszkaniowych wraz z mechanizmem kontroli społecznej. Każda gmina na terenie kraju ma możliwość wprowadzenia własnej procedury. W przedmiotowej sprawie, wykonując upoważnienie wynikające z zapisu ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego Rada Miasta W. wydała uchwałę z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. Przepis § 39 ust. 1 tej uchwały, stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Zarządu wobec M.P. Zgodnie z tym przepisem, na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie umowy najmu, której przedmiotem będzie ten sam lub inny lokal o mniejszej powierzchni, jeżeli: 1) osoba ta nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, a w przypadku pracowni do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki - nieprzerwanie ją użytkuje w tym celu; 2) ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku, jeśli jest podpisane oraz realizowane porozumienie dotyczące spłaty zadłużenia. Użyty w tym przepisie zwrot "może" oznacza, że nawet jeśli wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki w nim zawarte, organ ma możliwość nie wyrażenia zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, gdyż decyzja w tym zakresie pozostawiona jest do uznania organowi administracji. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 k.p.a., że załatwienie sprawy ma nastąpić w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Z kolei sąd administracyjny kontrolując zgodność uchwały "uznaniowej" z prawem ustala, czy dopuszczalne było wydanie uchwały zawierającej określone w niej rozstrzygniecie, czy organ przy wydaniu uchwały nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, aczkolwiek podnieść należy, iż szczegółowe uzasadnienie swojego stanowiska organ przedstawił dopiero w odpowiedzi na skargę. Działanie takie nie jest niewątpliwie poprawne, nie mniej jednak nie może stanowić podstawy do uznania przez Sąd, iż uchwała została wydana z naruszeniem prawa, lub z jego rażącym naruszeniem. I tak odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w sprawie bezspornym jest, że w związku z nieuregulowaniem zaległych i bieżących należności z tytułu najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w kwocie [...] zł Zakład Administrowania Nieruchomościami wypowiedział A. P. umowę najmu przedmiotowego lokalu ze skutkiem na dzień 29 lutego 2000 r. Wypowiedzenie to dotyczyło wprawdzie tylko A. P., żony M. P., nie mniej jednak wyrok eksmisyjny Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2003 r., sygn. akt. [...] dotyczył także współnajemcy tego lokalu – małżonka A. P. – M. P. W wyroku tym Sąd nakazał A. P., M. P., R. P. oraz Ł. P. opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...], orzekając jednocześnie o braku uprawnienia przez ww. do otrzymania lokalu socjalnego. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie zadłużenie do przedmiotowego lokalu zostało spłacone, czego nie kwestionuje organ administracji, jednakże odmawiając wyrażenia zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu organ podniósł, dodatkowo inne okoliczność, które zdaniem Sądu, uzasadniały działanie organu w ramach "uznania administracyjnego". I tak organ wykazał, iż zadłużenie, biorąc pod uwagę materiał dowodowy sprawy, nie było spowodowane pogorszeniem się sytuacji ekonomicznej skarżącego z przyczyn od niego niezależnych. Skarżący wezwany do przedstawienia dowodów na okoliczność wydatków związanych z chorobą żony, nie przedstawił ich twierdząc, że dokumenty te zostały zniszczone przez dzieci. Tak więc organ nie dał wiary twierdzeniom M. P. w tym zakresie, a to stanowisko Sąd podziela. Wprawdzie ta okoliczność nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie organu w oparciu o przepis § 39. ust. 1, nie mniej jednak w sytuacji działania organu w ramach uznania administracyjnego obowiązkiem organu jest analiza wszystkich okoliczności wpływających na racjonalność procesu decyzyjnego organu. Ponadto organ zaznaczył, iż skarżący nigdy nie był solidny w rozliczeniach z wynajmującym. Świadczy o tym fakt, że nie zawiadamiał wynajmującego o ilości osób zamieszkujących w lokalu - do [...] września 2004 r. były wykazane do opłat dwie osoby - skarżący i żona, a po śmierci żony opłaty naliczano tylko od jednej osoby – skarżącego, mimo że cały czas w lokalu przebywało jeszcze [...] dzieci. Dodatkowo argumentując swoje stanowisko organ zwrócił uwagę na fakt, iż M. P., mimo że przebywał w przedmiotowym lokalu od wielu lat, nigdy się w nim nie zameldował (zameldowany był u ojca), tłumacząc ten fakt "niechęcią wymiany dokumentów". Aktualnie, jak stwierdził organ, M. P. zameldował się czasowo w lokalu przy ul. [...] u swojej konkubiny i ten adres podaje w korespondencji ze szpitalem. Biorąc pod uwagę materiał dokumentacyjny sprawy uznać należy, iż Zarząd [...] wyjaśnił i rozstrzygnął sprawę M. P. w sposób prawidłowy. Zgromadzono wystarczające dla sprawy dowody i właściwie je oceniono. Ocena ta nie narusza prawa, a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Wobec powyższego, na podstawie przepisu art. 151 ustawy ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 7