I SA/Wa 2032/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego oddala skargę I SA/Wa 2032/04 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], dotyczącą odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez [...] Huty Szkła w L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w D., gmina H., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], zapisane w KW [...] oraz nabycia prawa własności posadowionych na tych działkach budynków. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan sprawny: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1993 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami (Dz. U. Nr 79, poz. 464), stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] Huty Szkła w L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w D., gmina H., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], zapisanej w KW [...] oraz nabycia prawa własności posadowionych na tych działkach budynków. Spółdzielnia Mieszkaniowa "D.", zarzucając pominięcie jako strony w postępowaniu przed organem wojewódzkim jej poprzednika prawnego Spółdzielni Mieszkaniowej "S.", złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania wskazując na brak legitymacji prawnej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "D.". Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Stroną zaś jest osoba posiadająca interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Jeżeli z wnioskiem wystąpiła strona i dochowany został termin wynikający z art. 148 kpa, organ administracji wznawia postępowanie i następnie ocenia, czy zaistniał przypadek określony w art. 145 § 1 oraz wydaje decyzję stosownie do art. 151 kpa. Jeżeli jednak z wnioskiem nie wystąpi strona lub wniosek został złożony przez stronę, lecz z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa, względnie, gdy wniosek o wznowienie postępowania dotyczy spraw nie objętych katalogiem określonym w art. 145 § 1 kpa, organ wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 kpa. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przymiotu strony ze względu na brak wykazania przez wnioskodawcę prawa zarządu do spornej nieruchomości, jednakże organ wojewódzki pominął fakt, że wnioskodawca będący spółdzielnią nie mógł być podmiotem uwłaszczenia na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości również ze względów, iż nie należał on do kręgu adresatów art. 2 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. podmiotami uprawnionymi do uwłaszczenia z dniem 5 grudnia 1990 r. na nieruchomości Skarbu Państwa były jedynie państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. daną nieruchomość w zarządzie. Jednakże zarówno odwołujący się jak i poprzednik prawny odwołującego się nie był państwową osobą prawną, a zatem nie mógł też być stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 2 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i nie może też wnosić o wznowienie postępowania. Odnośnie zaś powoływanego przez odwołującego się art. 204 ustawy o gospodarce nieruchomościami (będącego odpowiednikiem art. 2 c ustawy z dnia 29 września 1990 r.) należy wskazać, iż pomimo, że przepis ten dotyczy m.in. spółdzielni, to nabycie użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa na jego podstawie następuje w odrębnym postępowaniu, którego wszczęcie następuje na podstawie stosowanego wniosku, który musiał być złożony zgodnie z art. 204 ust 5, w terminie zawitym do dnia 31 grudnia 1996 r. Należy przy tym wskazać, że nabycie praw rzeczowych na podstawie art. 204 ma charakter konstytutywny (tworzący prawo), to jest następuje dopiero z dniem wydania decyzji, po zakończeniu stosowanego postępowania wszczętego na wniosek spółdzielni, związku spółdzielczego oraz innych osób prawnych będących użytkownikami. Natomiast nabycie na podstawie art. 200 użytkowania wieczystego następuje ex lege z dniem 5 grudnia 1990 r., a postępowanie administracyjne ma na celu wydanie decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej jedynie ten fakt. W tej sytuacji wskazywanie przez Spółdzielnię, że jej poprzednik prawny użytkował sporną nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. W konkluzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." nie posiadała legitymacji prawnej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożyła skargę Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." w D., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. i zarzuciła naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółdzielnia podniosła, że na etapie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego uprawniony organ administracji publicznej winien zbadać wyłącznie przesłanki uprawniające wnioskodawcę do żądania wznowienia i po stwierdzeniu takich przesłanek obligatoryjnie wznowić postępowanie. W sprawie niniejszej niewątpliwie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania określone przepisem art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Postępowanie, którego wznowienia żąda wnioskodawca zostało zakończone ostateczną decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., na podstawie której Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] Huty Szkła w L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Na działkach nr [...] i nr [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wybudowała w latach 70-tych i 80-tych dwa wielorodzinne bloki mieszkalne. Budynki zostały wybudowane ze środków Spółdzielni Mieszkaniowej. Obiekty spółdzielcze zostały wzniesione zgodnie z przepisami prawa budowlanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "S." w W., która następnie na mocy uchwały walnego zgromadzenia przekazała bloki następcy prawnemu Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D.. W prowadzonym przez Wojewodę [...] postępowaniu administracyjnym, zakończonym ostateczną decyzją, bez wątpienia nie brała udziału strona postępowania, którą była Spółdzielnia Mieszkaniowa "S." w W.. Niewątpliwie Spółdzielnia była stroną postępowania, gdyż postępowanie dotyczyło nieruchomości, na której zostały wzniesione bloki spółdzielcze. Wywodzenie na tym etapie przesłanek, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa jest uprawniona do nabycia użytkowania wieczystego gruntu, na którym wzniosła bloki mieszkalne jest przedwczesne. W przytoczonym wyżej stanie faktycznym bez wątpienia Spółdzielnia Mieszkaniowa "S." i jej następca prawny Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." były i są stronami postępowania administracyjnego, a ich interes prawny wynika z roszczenia o nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, na którym wzniesione zostały ze środków spółdzielczych bloki wielomieszkaniowe, których własność stwierdził Wojewoda na rzecz [...] Hut Szkła. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym orzeczenia z dnia 8 lipca 1996 r. SA/Rz 606/96, wynika, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisem art. 145 § 1 kpa. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. W sprawie niniejszej strona jednoznacznie wskazała podstawę prawną wznowienia postępowania i przesłanki stanowiące podstawę wznowienia. Zatem postępowanie winno być wznowione. W odpowiedzi na skargę Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D. nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa. Stosownie do treści art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądaniu strony, a z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt. 4 i 145 a następuje tylko na żądanie strony. W niniejszej sprawie skarżąca Spółdzielnia złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. uwłaszczającą [...] Huty Szkła w L. opierając go na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. W pierwszej kolejności organ winien zatem ocenić czy nie rozchodzą negatywne przesłanki wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyń podmiotowych ma miejsce wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka nie będącą stroną w sprawie. Skarżąca Spółdzielnia nie brała udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. opartą na podstawie art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W myśl art. 2 ust 1 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, zaś budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Oznacza to, że stroną postępowania jest Skarb Państwa oraz państwowa osoba prawna posiadająca grunty w zarządzie. Takim zarządem wylegitymowały się [...] Huty Szkła w L., natomiast skarżąca nie przedstawiła dowodu posiadania gruntu w zarządzie, ani też żadnego innego dowodu prawnorzeczowego. Z podnoszonych przez skarżąca Spółdzielnię faktów, że finansowała budowę budynku znajdującego się na gruncie i zajmuje w nim dość dużą powierzchnię wywodzić można interes faktyczny do dokonania rozliczeń nakładów. Nie następuje to jednak w postępowaniu uwłaszczeniowym, a może być dochodzone w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja o odmowie wznowienia postępowania może zostać wydana między innymi wtedy, gdy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od podmiotu nie będącego stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Skarżąca Spółdzielnia wykazała jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny, a więc nie może być uznana za stronę postępowania. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.