I SA/Wa 2035/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lipca 2023 r. nr KOA/3585/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 25 lipca 2023 r., znak KOC/3585/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania A. M., dalej "Skarżący", od decyzji Burmistrza Gminy B. z 21 kwietnia 2023 r., znak PS.4037.307.2015.MG/DP/MS : 1. o ustaleniu wysokości wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. w kwocie 10416,78 zł za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej: 2. zobowiązującej Skarżącego do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało tę decyzję w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Skarżący został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w Z., dalej "DPS", na podstawie decyzji Burmistrza Gminy B. z 23 kwietnia 2021 r. nr SOPS 4037.23.2012, w którym nadal przebywa. Decyzją nr 4037.33.2012 y 28 maja 2012 r. Burmistrza Gminy B. ustalono odpłatność Skarżącego w kwocie 2.488 zł miesięcznie. Decyzją Burmistrza Gminy B. z 5 marca 2018 r. zmieniono ww. decyzję w ten sposób, że od 1 marca 2018 r. ustalono odpłatność za pobyt w DPS w kwocie 998,91 zł Decyzją z 5 października 2022r., nr SOPS 466.3.2022 Burmistrz Gminy B. w pkt 1 ustalił wysokość wydatków poniesionych przez Gminę z uwagi na pobyt Skarżącego w DPS w kwocie 10 416,78 zł i zobowiązał Skarżącego w pkt 2 tej decyzji do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się tej decyzji. Jak ustalił organ należności za pobyt Skarżącego w DPS nie były regulowane od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Poza tym Skarżący nie poinformował o nabyciu przez niego świadczenia emerytalnego. W tym okresie zatem, to Gmina ponosiła koszty pobytu Skarżącego w DPS. SKO, decyzją z 15 lutego 2023 r., znak KOA/5153/Op/22 uchyliło decyzję organu I instancji nakazując zbadanie sytuacji finansowej Skarżącego. Ponownie rozpoznając sprawę podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu ze Skarżącym. Dyrektor DPS poinformował, że przeprowadzenie wywiadu nie jest możliwe ponieważ Skarżący odmawia podpisania jakiegokolwiek dokumentu i odmawia udzielenia informacji na temat swej sytuacji finansowej. Organ uzyskał informację z ZUS, że Skarżący za marzec 2023 r. otrzymał emeryturę w wysokości 2183,27 zł. brutto. Decyzją z 21 kwietnia 2023 r. ponownie ustalono wysokość wydatków poniesionych przez Gminę na kwotę 10 416, 78 zł i obowiązek zwrotu przez Skarżącego tej kwoty w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Skarżący wniósł odwołanie. Rozpoznając odwołanie SKO nie znalazło podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji. Powołując art. 59 ust. 1, 60 ust. 1 i 61 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (D:U: 2021, poz. 2268), dalej "ustawa", określające krąg podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za DPS i ich wysokość. I tak mieszkanie DPS zobowiązany jest do ponoszenia opłaty ale w kwocie nie większej niż 70% swego dochodu. W przypadku nie wywiązywania się z tego obowiązku, opłaty te zastępczo ponosi gmina z której osoba została skierowana do DPS. Wydatki te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o podstępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 104 ust. 3, ustawy, wysokość należności ustala się decyzją. Ustalona kwota wydatków wyniosła w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. 10416,78 zł, której to okoliczności Skarżący nie kwestionuje. Skarżący nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i podania informacji na temat swej sytuacji finansowej – stan taki trwa od lat. Organ uznał, że Skarżący odmawia współpracy z organem, w sposób zawiniony nie poinformował o zmianie swej sytuacji materialnej, co przełożyło się na nienależnie pobrane świadczenie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: -przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. polegające na niedopełnieniu przez organ II instancji wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego a także zaniechania zweryfikowania spełnienie wszystkich przesłanek do odstąpienia od obowiązku zwrotu kwoty wymienionej w decyzji oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że Skarżący nie spełnia przesłanek do odstąpienia od obowiązku zwrotu kwoty wymienionej w decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że nie był z nim przeprowadzony żaden wywiad środowiskowy. Jest osobą niepełnosprawną, po udarze, z częściowym paraliżem ciała, ma kłopoty z pisaniem i mówieniem i nie jest w stanie często wyartykułować swych wniosków, nie ma doświadczenia w tego rodzaju sprawach. Decyzja jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie zapadła z naruszeniem prawa procesowego ani materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 tej ustawy osobami obowiązanymi do wnoszenia opłat są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej przy czym dwa z ostatnich podmiotów są zwolnieni gdy opłaty wnosi mieszkaniec. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu opłatę wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. W sytuacji w której opłaty nie są wnoszone koszty te ponosi właściwa gmina a wydatki te podlegają ściągnięciu w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest w tym przypadku wydanie decyzji administracyjnej. W przypadkach szczególnie uzasadnionych gdy obowiązek uiszczenia kosztów stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub gdy niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, organ może odstąpić od takiego zwrotu, umorzyć postępowanie w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty – o czym stanowi art. 104 ust. 3 ustawy. Dlatego tak ważne jest ustalenie sytuacji finansowej osoby zobowiązanej do zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę. To następuje przede wszystkim w drodze wywiadu środowiskowego. Ustawodawca w ustawie przewidział taką sytuację faktyczną w której mimo tego, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne, możliwe jest odstąpienie od tych czynności. Następuje to w sytuacji w której potencjalnie zobowiązany nie jest zainteresowany wynikiem rozstrzygnięcia sprawy i uniemożliwia organowi podjęcie niezbędnych czynności w sprawie. Działanie organu z urzędu, o czym stanowi art. 7 k.p.a. nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku współdziałania z organem w celu ustalania okoliczności faktycznych w sprawie. W tej sprawie Skarżący, wbrew temu co wywodzi w skardze, mimo że decyzja była wcześniej uchylana, nie przedłożył żadnych dowodów na okoliczność swej sytuacji materialnej. Także z relacji dyrektora DPS wynika, że Skarżący nie jest zainteresowany udzieleniem organowi niezbędnych informacji na temat swej sytuacji finansowej, odmawia podpisywania dokumentów czy przeprowadzenia wywiadu. Zwrócić należy uwagę, że co najmniej z decyzji SKO z 15 lutego 2023 r. nr KAO/5153/Op/22, którą uchylono wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia wysokości sumy do zwrotu, Skarżący wiedział, że musi takich informacji udzielić. Organ próbował przeprowadzić wywiad jednakże się to nie udało, co wynika z notatki służbowej z 11 kwietnia 2023 r. sporządzonej przez pracownika OPS. Co prawda Skarżący złożył do organu wniosek z 9 marca 2023 r. o przeprowadzenie wywiadu jednakże na prośbę organu o umożliwienie przeprowadzenia wywiadu, organ uzyskał informacją o tym, że nie jest to możliwe z uwagi na postawę Skarżącego. Sąd podziela argumenty SKO, że samo przeprowadzenie wywiadu z córką Skarżącego nie może w jego sytuacji stanowić wystarczającego dowodu na okoliczność jego sytuacji finansowej. Ma rację organ, że materiałem źródłowym w takiej sytuacji jest wywiad przeprowadzony ze Skarżącym. Nawet przyjmując, że ma on trudności z komunikowaniem, to biorąc pod uwagę to, że kilkakrotnie sporządzone zostało odwołania jaki i skarga do sądu, jest on w stanie innej osobie zakomunikować swą wolę. Analiza dowodów zebranych przez organ i tych które sąd dołączył do niniejszej sprawy z innej jego sprawy administracyjnej jasno wskazują, że Skarżący, mimo że miał świadomość konieczności przeprowadzenia wywiadu i złożenia dowodów dt jego sytuacji finansowej, żadnego oświadczenia czy dokumentu nie złożył. Prawidłowo zatem organ wwiódł, że Skarżący odmawia organowi pomocy przy ustaleniu istotnych kwestii. Wysokość zobowiązania to kwota 1153,42 zł, którą Skarżący miał uiszczać na mocy decyzji ustalającej koszt odpłatności pomnożona przez 9 miesięcy, za które nie została uiszczona. Wynosi zatem 10 416,78 zł. Wysokość tej odpłatności wynikała z decyzji z 20 lipca 2020 nr SOPS.4037.31.2020 o ustaleniu odpłatności w kwocie 1157,42 zł. Miesięcznie. (1653,46 zł /emerytura plus zasiłek pielęgnacyjny ) x 70 %. Decyzja ta jest ostateczna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.