I SA/Wa 2040/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków celowych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania W.K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup leków i biletu PKP, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że W.K. zwrócił się w dniu 27 lipca 2011 r. do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku na zakup biletu PKP w wysokości [...] zł i lekarstw w wysokości [...] zł, załączając kopię biletu i rachunki z apteki. Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania pomocy, które wynosi 477 zł na osobę, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Organ zaznaczył, że dochód W.K. wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w tej formie może być przyznana mimo przekroczenia kryterium dochodowego, ale tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, które w sprawie nie zachodzą. Burmistrz Gminy B. wskazał ponadto, że wnioskodawca jest pod stałą opieką Ośrodka, otrzymuje stałą pomoc w formie obiadów, usług opiekuńczych i specjalistycznych. Ośrodek nie może jednak przejąć wszelkich kosztów jego utrzymania. Na dzień wydania decyzji w budżecie Gminy jest do wydatkowania [...] zł na wszystkie osoby zgłaszające się po pomoc, a z uwagi na fakt, że miesięcznie około 150 osób składa takie wnioski, jest to kwota niewystarczająca i w pierwszej kolejności zaspokajane są te najniezbędniejsze potrzeby osób, które spełniają kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji W.K. wniósł o przyznanie pomocy podnosząc, że w jego sytuacji kryterium dochodowe jest nieistotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tj. wówczas, gdy wnioskodawca z przyczyn rodzinnych, losowych lub innych, znajdzie się w wyjątkowo trudnej sytuacji. Wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku są zatem - sytuacja materialna wnioskodawcy (kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), cel, na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji przyznając tę pomoc musi mieć na uwadze art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, tj. przyznawać ją w pierwszej kolejności tym osobom, które nie są w stanie same zapewnić sobie egzystencji w warunkach umożliwiających zachowanie godności człowieka, a rodzaj i forma świadczenia musi być dostosowana do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Stosownie do art. 41 tej ustawy, świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego może być przyznane osobie przekraczającej kryterium dochodowe, ale tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że z poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń wynika, iż W.K. ma zapewniony dochód miesięczny - świadczenie rentowe w wysokości [...] zł, ponadto otrzymuje pomoc w postaci usług specjalistycznych, opiekuńczych oraz posiłków. W jego sytuacji nie można zatem mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku uzasadniającym przyznanie pomocy na zakup biletu PKP w wysokości [...] zł oraz lekarstw w wysokości [...] zł. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji rozpoznając sprawę z jednej strony ocenił sytuację materialną wnioskodawcy i jego potrzeby, a z drugiej strony możliwości finansowe Gminy i słusznie zastosował dochodowe kryterium ustawowe warunkujące przyznanie pomocy w tej formie. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia odwołania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W.K., wskazując na swoją trudną sytuację i podnosząc, że w jego sytuacji kryterium dochodowe jest nieistotne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł miesięcznie, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Zauważyć trzeba, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca, w art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest zatem od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 tej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet wówczas, gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że W.K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód wynosi natomiast [...] zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazany dochód przekracza wysokość kryterium dochodowego określonego w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. 477 zł. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie zastosowały art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z treści powołanego art. 41 wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to - jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć natomiast na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie odmawiając W.K. przyznania wnioskowanego świadczenia na zakup biletu PKP w wysokości [...] zł oraz lekarstw w wysokości [...] zł organy obu instancji wskazały, że przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę potrzeby wnioskodawcy, zakres przyznawanej mu pomocy, jak również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że W.K. stale korzysta ze wsparcia Ośrodka, otrzymuje bezpłatną pomoc w postaci usług specjalistycznych, opiekuńczych oraz posiłków. Miesięcznie do Ośrodka wpływa natomiast około 150 wniosków o pomoc i posiadana przez Gminę do wydatkowania kwota [...] zł miesięcznie jest niewystarczająca, aby zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawców, nawet te najbardziej uzasadnione. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. O odmowie przyznania świadczenia – jak wyżej wskazano - decydowały nie tylko potrzeby skarżącego i fakt korzystania przez niego ze stałej pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w B., ale również możliwości finansowe tego Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Zaznaczyć jednocześnie należy, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia nie wpłynie negatywnie na pogorszenie warunków bytowych skarżącego, który – jak wyżej wskazano - jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i otrzymuje niezbędną bezpłatną pomoc w formie usług opiekuńczych, specjalistycznych oraz posiłków. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.