I SA/Wa 2041/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. A. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta miasta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16 1. wymierza Prezydentowi Miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz B. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 19 października 2017 r. B. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku skarżącego z dnia 19 marca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...], hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że pomimo wezwania organu w dniu 1 sierpnia 2017 r. do wykonania wyroku Sądu do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał decyzji merytorycznej. W opinii skarżącego, zobowiązany do wydania przedmiotowej decyzji organ dopuścił się uporczywego ignorowania terminów procesowych i niewywiązywania się z ustawowych obowiązków, co uzasadnia ukarania organu stosowną grzywną. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 września 2016 r. w celu zmobilizowania organu do wypełnienia jego ustawowych obowiązków z uwagi na ważny interes publiczny i społeczny, gdyż oczekiwane odszkodowanie przeznaczone jest (zgodnie z zapisem testamentowym) dla dziewięciu instytucji i osób publicznych związanych z misją opieki i pomocy niepełnosprawnym, a szczególnie niewidomym (z Towarzystwem [...] w [...] włącznie). Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16 wraz z aktami sprawy, wpłynął do Prezydenta [...] w dniu 15 marca 2017 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 15 czerwca 2017 r. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 1 sierpnia 2017 r. skarżący wezwał Prezydenta do wykonania ww. wyroku z dnia 9 września 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że przed Prezydentem prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za powołaną na wstępie nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: ugn. Organ zauważył również, że w toku postępowania gromadzone są m.in. dokumenty potwierdzające prawo własności nieruchomości, dokumenty stwierdzające czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu, kiedy teren objęty roszczeniem został przejęty przez inwestora oraz kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji. Konieczne jest także określenie przeznaczenia przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r., tj. czy działka mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. Organ wskazał, że celem uzupełnienia materiału dowodowego pismem z dnia 11 października 2017 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego o udzielenie informacji w jakiej dacie rozpoczęto inwestycje związane z realizacją budynku mieszkalnego mieszczącego się w [...] przy ul. [...], w jakiej dacie rozpoczęto zasiedlanie budynku, a także o informacje w jakiej dacie nastąpiło przejęcie ww. budynku w administrację państwową. Ponadto organ zwrócił się do Wydziału Obrotu Nieruchomościami Urzędu Dzielnicy [...] o udostępnienie akt lokalizacyjnych ww. nieruchomości, do Biura Organizacji Urzędu [...] o przekazanie informacji dotyczących rozpoczęcia realizacji inwestycji obejmujących ww. nieruchomość oraz do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie wydruku informacji z ewidencji gruntów dla działek, w skład których wchodzi dawna nieruchomość hipoteczna. Organ podał, że w razie pozytywnego zweryfikowania łącznie obu przesłanek określonych w art. 215 ugn konieczne będzie sporządzenie przez biegłego rzeczoznawcę operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Organ przyznał również, że z tych względów nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa, o czym strona została poinformowana pismem z dnia 13 października 2017 r. Jednocześnie w tym samym piśmie organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie odpisów postanowienia Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] marca 1957 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po W. S. C. oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1992 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. i R. C.. Strona uzupełniła wniosek przesyłając stosowne dokumenty przy piśmie z dnia 25 października 2017 r. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. skarżący poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16, skarżący pismem z dnia 1 sierpnia 2017 r. wezwał Prezydenta do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie trzech miesięcy oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 15 marca 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 15 czerwca 2017 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16, nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2016 r. (ponad 8 miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/16, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy, który nie jest okresem znacznym, znana Sądowi z urzędu ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta o przyznanie odszkodowania za tzw. nieruchomości dekretowe, stopień ich skomplikowania z uwagi na historyczny charakter, jak również to, że w postępowaniach o przyznanie odszkodowania za tego typu nieruchomości ustalenie stanu prawnego nieruchomości i ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania jest czasochłonne. Ponadto Sąd wziął pod uwagę to, że organ, co prawda już po upływie wyznaczonego w wyroku z dnia 9 września 2016 r. terminu załatwienia sprawy, podjął czynności w celu zgromadzenia niezbędnego materiału dokumentacyjnego (pisma z dnia 11 października 2017 r.). Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 i art. 154 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. (200 zł tytułem wpisu od skargi).