I SA/Wa 2042/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...], [...] Minister Skarbu Państwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. O. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] orzekającą o odmowie potwierdzenia posiadania przez J. O. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w L.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące motywy rozstrzygnięcia. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] odmówił J. O. następczyni prawnej J. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w L. Organ wskazał, że J. O. złożyła w listopadzie 1990 r. do Urzędu Rejonowego w K. wniosek o odszkodowanie za opisane we wniosku mienie pozostawione przez jej dziadka w L. wraz z dokumentami dotyczącymi jej roszczenia. Wojewoda [...] rozpatrując wniosek powołał się na treść ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2005 r., nr 169, poz. 1418) zaznaczając, że w art. 2 pkt 1 ww. jednoznacznie stwierdzono, że właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej winien opuścić jej byłe terytorium z przyczyn o których mowa w art. 1 tej ustawy, to jest w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego w szczególności na podstawie tzw. "układów republikańskich". Organ podkreślił, że z literalnego brzmienia ustawy wynika wprost, iż właściciel nieruchomości winien ją pozostawić i opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ulega wątpliwości, że właścicielem nieruchomości w L. co do której złożony został wniosek o rekompensatę był J. M. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] stycznia 1997 r. o stwierdzeniu nabycia spadku, oraz z oświadczenia złożonego w dniu [...] października 2004 r. przez wnioskodawczynię wynika, że J. M. nie był repatriantem, mieszkał w L. i tam zmarł w dniu [...] kwietnia 1955 r. Nie została więc spełniona przesłanka z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało wydaniem przez Wojewodę [...] w dniu [...] maja 2006 r. decyzji odmownej. Od decyzji Wojewody [...] wnioskodawczyni odwołała się do Ministra Skarbu Państwa. W odwołaniu J. O. potwierdziła, iż jej dziadek nie opuścił L. i pozostał w tym mieście do końca swojego życia. Podkreśliła jednak, że było to spowodowane szczególną sytuacją człowieka - profesora prawa karnego o europejskiej renomie, dla którego decyzja o wyjeździe mogłaby oznaczać utratę życia lub więzienie. Jej zdaniem literalne odczytywanie treści przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej narusza art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Skarbu Państwa w toku prowadzonego postępowania odwoławczego podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji odmownej Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., który powołał się na niespełnienie ustawowego wymogu określonego w pkt 1 art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ drugiej instancji zgodził się z Wojewodą, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż J. M. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i zmarł w L., nie był więc repatriantem. Organ zaznaczył również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził zamiaru opuszczenia L. przez J. M. Wobec powyższego Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...], [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...]. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2006 r. J. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, iż spadkobiercom osób, które jako właściciele nieruchomości nie opuściły terenów poza granicami wytyczonymi po drugiej wojnie światowej nie należy się prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przy równoczesnym przyznaniu takiego prawa spadkobiercom tych, którzy te tereny opuścili, co zdaniem skarżącej narusza zasadę równego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji prawnej. Jednocześnie skarżąca przyznała, że decyzja Ministra Skarbu Państwa jest zgodna z formalnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ale niezgodna z art. 32 Konstytucji. Wobec powyższego skarżąca wniosła o wystąpienie przez Sąd z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności z Konstytucją ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2006 r. Organ dodał, że jego zdaniem obowiązująca ustawa nie narusza zasad sprawiedliwości ani równości społecznej, a jej treść nie została uznana za niezgodną z Konstytucją, zaś wniosek skarżącej o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność ustawy z dnia 8 lipca 2006 r. z Konstytucją nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 191 i 192 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadniczy zarzut strony skarżącej dotyczy zastosowania przez organy wydające w tej sprawie decyzje, błędnej jej zdaniem, wykładni art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2005 r., nr 169, poz. 1418), co spowodowało odmowę prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez byłego właściciela J. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zaznaczyć, że powyższy przepis uzależnia przyznanie prawa do rekompensaty od łącznego wystąpienia następujących warunków: właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej musiał w dniu 1 września 1939 r. być obywatelem polskim, musiał zamieszkiwać w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścić je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy. Zgodzić należy się z Ministrem Skarbu Państwa oraz Wojewodą [...], że ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, iż J. M., który posiadał majątek nieruchomy w L., nie opuścił zarówno miasta jak i byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zaprzeczyła temu również sama skarżąca, potwierdzając w oświadczeniu z dnia [...] października 2004 r. i w treści odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., iż jej dziadek pozostał aż do śmierci w 1955 r. w dotychczasowym miejscu zamieszkania to jest w L. Stosownie do treści art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, ponadto są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Zgodnie zaś z art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zatem wobec jednoznacznie brzmiącej treści dokumentów, jak również wobec samego oświadczenia skarżącej stwierdzić należało, że zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa zasadnie i zgodnie z prawem odmówili J. O. prawa do rekompensaty. Uznanie, iż w sytuacji, która dotyczyła J.M., możliwe było przyjęcie wykładni, iż brak repatriowania się byłego właściciela nieruchomości pozostawionych w L. pozwala na wydanie decyzji pozytywnej, byłoby naruszeniem przepisów ustawy dnia 8 lipca 2005 r. i wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji niezgodnej z prawem. Dodać również należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje wyjątków od warunków zapisanych w jej art. 2, których łączne wystąpienie jest konieczne do przyznania prawa do rekompensaty. W szczególności nie dopuszcza możliwości uwzględnienia np. szczególnej sytuacji byłego właściciela, lub nadzwyczajnych okoliczności w których zmuszony był działać. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 i 32 cytowanej wyżej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i potwierdzając, że jakkolwiek art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. nr 102, poz.643 ze zm.) daje możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z tej formy kontroli legalności aktu prawnego, Sąd nie uznał za zasadne sięgnięcie do wskazanego wyżej środka w sprawie objętej przedmiotową skargą. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.