I SA/Wa 2045/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia W. O. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. O. i J. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister wskazał, że zgodnie z art. 57 § 5 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: - wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej, - nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, - złożone w polskim urzędzie konsularnym, - złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, - złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku, - złożone przez osobą pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Organ podał, że pismem z 1 listopada 2008 r. (data stempla na kopercie to dzień 5 stycznia 2009 r., natomiast data wpływu do organu I instancji to dzień 8 stycznia 2009 r.) W. O. złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O. Minister podkreślił, że wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty W. O. nadał w [...] placówce pocztowej 5 stycznia 2009 r., co potwierdza stempel pocztowy znajdujący się na kopercie. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce operatora publicznego. W przedmiotowej sprawie wniosek został nadany w zagranicznej placówce pocztowej. Z tego względu organ stwierdził, że decydująca powinna być data przekazania przesyłki zawierającej ten wniosek polskiemu operatorowi pocztowemu. Na odwrocie koperty znajduje się stempel z datą 8 stycznia 2009 r. i miejscowością "W.", co oznacza, że przesyłka zawierająca przedmiotowy wniosek została przekazana polskiemu operatorowi pocztowemu 8 stycznia 2009 r. Z tego względu, organ przyjął, że w tym dniu strona złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a zatem wniosek został złożony po terminie 31 grudnia 2008 r., określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wojewoda [...], decyzją z [...] lutego 2011 r. odmówił W. O. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. i J. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując na niespełnianie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. O. Podniósł, że L. i J. O. byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości znajdującej się na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów, potwierdzających to prawo, gdyż wszelkie dokumenty dotyczące nieruchomości zostały zniszczone podczas II wojny światowej. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i analizie akt sprawy Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że W. O. wniosek z 1 listopada 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty nadał w [...] placówce pocztowej 5 stycznia 2009 r., a przesyłka ta została przekazana polskiemu operatorowi pocztowemu 8 stycznia 2009 r., czyli po terminie zawartym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (tj. po 31 grudnia 2008 r.). Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Minister wyjaśnił, że termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, pomimo jego uchybienia bez winy osoby składającej wniosek. W związku z powyższym nie ma w tym przypadku zastosowania art. 58 § 1 kpa, który odnosi się do terminów prawa procesowego, a nie materialnego. W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na to, że W. O. wniosek z 1 listopada 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty nadał w [...] placówce pocztowej 5 stycznia 2009 r., a przesyłka ta została przekazana polskiemu operatorowi pocztowemu 8 stycznia 2009 r., czyli po terminie z art. 5 ust. 1 Wojewoda [...] był zobowiązany był wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] kwietnia 2011 r. wniósł W. O. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy, pomimo uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący W. O. zmarł po wniesieniu skargi ([...] grudnia 2011 r.), co skutkowało zawieszeniem postępowania sądowego. Wobec nie zgłoszenia się następców prawnych zmarłego skarżącego, Sąd Rejonowy w W. (na wniosek tutejszego Sądu) postanowieniem z [...] marca 2017 r., sygn. akt [...] ustanowił kuratora spadku po W. O. Po zwolnieniu wcześniej ustanowionych kuratorów kuratorem został adwokat [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...]). W tej sytuacji Sąd podjął zawieszone postępowanie. Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. kurator pozostawił skargę do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obydwu instancji stanowią przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonym w ustawie terminie, to jest do 31 grudnia 2008 r. Termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy jest terminem prawa materialnego, o charakterze prekluzyjnym, na co trafnie zwróciły uwagę organy. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie. Po upływie tego terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. Wyjaśnić należy, że w systemie prawa rozróżnia się terminy procesowe i terminy prawa materialnego. Terminy procesowe są z reguły przywracalne. Termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ administracji, ani sąd administracyjny. Nie ma w tym przypadku zastosowania art. 58 § 1 kpa, ponieważ przepis ten odnosi się do terminów prawa procesowego, a nie materialnego. W niniejszej sprawie, poza sporem pozostaje, iż wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został nadany przez skarżącego w [...] placówce pocztowej w dniu 5 stycznia 2009 r., co potwierdza stempel pocztowy znajdujący się na kopercie. Z uwagi na to, że wniosek został nadany przez skarżącego w zagranicznej placówce pocztowej, decydująca jest data przekazania przesyłki zawierającej ten wniosek polskiemu operatorowi pocztowemu. Stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji i nadawania przesyłki) termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 z późn. zm.) obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego, w tym m.in. doręczania przesyłek w obrocie zagranicznym, powierzony został Poczcie Polskiej. Za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać należy datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, tj. Poczcie Polskiej. Na odwrocie koperty znajduje się stempel pocztowy "W." z datą 8 stycznia 2009 r., co oznacza, że przesyłka zawierająca wniosek została przekazana polskiemu operatorowi pocztowemu 8 stycznia 2009 r. Z tego względu organy prawidłowo przyjęły, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty 8 stycznia 2009 r., tj. po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy w takiej sytuacji organ zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, bowiem roszczenie o potwierdzenie tego prawa wygasło. Z przyczyn wyżej omówionych stwierdzić należy, że organy prawidłowo odmówiły skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.