I SA/Wa 2048/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. i W. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia odmówić W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W. P. wnioskiem z dnia [...] października 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. i W. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. W dniu 30 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw W. P. od postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, że skarżący posiada mieszkanie o pow. [...] m2 . Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, uzyskując wspólny dochód w wysokości [...] zł. brutto. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego [...] (rok produkcji 2002 r.). W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że wraz z żoną są osobami schorowanymi oraz że koszty utrzymania i leczenia pochłaniają znaczną część uzyskiwanego dochodu. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Przy piśmie z dnia 21 listopada 2011 r. nadesłane zaś zostały dokumenty, z których wynika, że koszty utrzymania i leczenia wynoszą: czynsz za mieszkanie – [...] zł miesięcznie, energia elektryczna – około [...] zł za dwa miesiące, gaz – około [...] zł za okres 3 miesięcy, telefon – [...] zł miesięcznie, media – [...] zł miesięcznie, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł rocznie, ubezpieczenie samochodu – [...] zł rocznie, zakup lekarstw – [...] zł miesięcznie. Z kolei z załączonego do pisma z dnia 10 grudnia 2011 r. wyciągu z posiadanego przez wnioskodawcę rachunku bankowego wynika, że saldo końcowe na dzień 2 grudnia 2011 r. wynosiło [...] zł. W złożonym sprzeciwie skarżący podkreślił, że uzyskiwane dochody w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). W niniejszej sprawie W. P. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata, a więc w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 ppsa. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację materialną należy wskazać, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Zgromadzone w sprawie materiały dowodowe dotyczące jego sytuacji materialnej niepotwierdzają, by poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia adwokata, czy też wpisu sądowego - który w przedmiotowej sprawie wynosi łącznie 200 złotych, leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Podkreślenia wymaga, że skarżący wraz z żoną posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...] złotych brutto miesięcznie. Jest właścicielem dużego mieszkania, posiada i utrzymuje również samochód osobowy, na rachunku bankowym - na dzień 2 grudnia 2011 r. – miał zgromadzone środki pieniężne w wysokości około [...] zł. Wobec powyższego, nie można uznać wnioskodawcy, za osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. żywość, niezbędne leki). Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.