I SA/Wa 2049/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 17 listopada 2009 r. (zawartym w skardze), uzupełnionym następnie wnioskiem z dnia 23 grudnia 2009 r. W. Z. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r., nr [...], wydanej w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2049/09 odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 22 stycznia 2010 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącej od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem, który stracił pracę. Źródłem utrzymania rodziny są następujące dochody: emerytura skarżącej w kwocie [...] złotych netto, wynagrodzenie męża z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] złotych netto oraz zasiłek dla bezrobotnych syna w kwocie [...] złotych netto. Skarżąca podała, że rodzina stara się prowadzić bardzo oszczędny tryb życia i nie stać jej na wydawanie pieniędzy ponad miarę. Ostatnio skarżąca m.in. zrezygnowała z przyznanego jej przez [...] wyjazdu do sanatorium. Niemniej ponoszone wydatki domowe małżonków oraz ich syna są wysokie, co związane jest ze spłatą kredytów. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że niektóre pożyczki zaciągnięte były na [...]. Łącznie miesięczne wydatki skarżącej oraz jej męża stanowią kwotę ponad [...] złotych, zaś wydatki będącego obecnie na ich utrzymaniu syna to ok. [...] złotych. Skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W złożonym sprzeciwie skarżąca dodała, że po odjęciu od sumy dochodów, uzyskiwanych przez osoby będące w gospodarstwie domowym (kwota [...] zł), sumy ponoszonych wydatków w wysokości [...] złotych, do dyspozycji trzech dorosłych osób pozostaje kwota [...] złotych. Z tych środków zakupione muszą zostać także niezbędne leki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącej taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca jej mąż i mieszkający razem z nimi syn osiągają dochód [...] złotych miesięcznie. Skarżąca posiada [...] o pow. [...] m2 oświadczyła także, iż nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów wartościowych. Skarżąca do wniosku załączyła także wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, iż miesięcznie ponosi wydatki z tytułu spłaty kredytu w wysokości [...] złotych. Ponadto załączyła kserokopię innych dokumentów potwierdzających wydatki ponoszone przez nią oraz jej syna P. Z., Zdaniem sądu skarżąca może zabezpieczyć kwotę 200 zł wpisu sądowego oraz ponieść ewentualne, przyszłe opłaty kancelaryjne. Dochody gospodarstwa skarżącej mają charakter stały (dochód w postaci emerytury, wynagrodzenia za pracę). Zamieszkujący ze skarżącą syn posiada dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Z załączonej dokumentacji wynika co prawda, że gospodarstwo domowe skarżącej ponosi wysokie wydatki, jednak po ich opłaceniu pozostaje do dyspozycji gospodarstwa domowego kwota około [...] zł miesięcznie (równica pomiędzy osiąganym dochodem w wysokości [...] złotych, a wskazaną przez skarżącą kwotą [...] złotych ponoszonych wydatków). W tym miejscu Sąd zauważa, że nie mógł uwzględnić wskazywanych przez skarżącą zaciągniętych kredytów bankowych, bowiem zobowiązanie to nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Konieczność jego ponoszenia nie stanowi dla Sądu warunku uznania tego wydatku za niezbędny, a zatem nie może być on uzasadnieniem udzielenia prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do wskazanej w sprzeciwie kwoty 200 zł, niezbędnej na zakup leków, skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała tego faktu. W związku z powyższym Sąd uznał, że W. Z. może uzyskać środki na postępowanie przed sądem administracyjnym, bez poniesienia uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, jednocześnie Sąd podkreśla, iż przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałaby uszczerbek konieczny dla jej utrzymania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.