I SA/Wa 2051/07

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. J. S. wnioskiem z dnia 10 stycznia 2008 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia 14 stycznia 2008 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że ma skończone 80 lat, jest człowiekiem schorowanym (daleko posunięte zdegenerowanie kręgosłupa lędźwiowego, jaskra). Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy małżonkowie uzyskują dochody z emerytur w łącznej kwocie [...] złotych ([...] zł - wnioskodawca, [...] zł - jego żona) ponadto uzyskują z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę [...] złotych rocznie tytułem dopłat do gruntu rolnego. Wnioskodawca posiada następujące nieruchomości: dom o pow. [...] m 2, mieszkanie o pow. [...] m 2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, trzy działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m 2 oraz pobudowany w stanie surowym dom. Wnioskodawca posiada ponadto oszczędności w kwocie [...] złotych. Wg oświadczenia wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radca prawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie J. S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego żony nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów procesu (na obecnym etapie postępowania jest to wpis w kwocie 491 złotych) oraz ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Skarżący wraz z małżonką posiadają stałe i regularne źródło dochodów z tytułu emerytur w łącznej kwocie [...] złotych, znaczne oszczędności w kwocie [...] złotych jak również szereg nieruchomości, które również mogą stanowić ewentualne źródło dochodu. W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co by uzasadniało przyznanie mu stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie tych kosztów w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.