I SA/Wa 2051/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] o uznaniu K. W. (1) za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Prezydent [...] decyzją z [...] grudni 2019 r. nr [...] przyznał D. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na uprawnione, małoletnie dzieci: K. W. (2) oraz O. W. w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie na okres świadczeniowy od [...] października 2019 r. do [...] września 2020 r. O powyższej decyzji Prezydent [...] powiadomił dłużnika alimentacyjnego, ojca dzieci K. W. (1), informując jednocześnie o otrzymaniu od komornika sądowego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Następnie wezwaniem z [...] grudnia 2019 r. Prezydent [...] zobowiązał K. W. (1) do osobistego stawienia się w organie celem złożenia wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej, a także stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie dzieci, jak również złożenia oświadczenia majątkowego. Wobec braku odpowiedzi [...] lutego 2020 r. Prezydent [...] skierował do K. W. (1) zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu uznania go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W toku prowadzonego postępowania organ [...] marca 2020 r. skierował do komornika sądowego pismo w celu uzyskania informacji, czy dłużnik przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W odpowiedzi z [...] marca 2020 r. komornik sądowy poinformował, iż K. W. (1) w okresie ostatnich 6 miesięcy tj. od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2020 r. nie wpłacał wymaganej kwoty. Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...], działając w oparciu o art. 5 ust. 3 i 3a oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2019 r. poz. 670 ze zm.) – dalej zwaną "ustawą" uznał K. W. (1) za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na powyższą decyzję K. W. (1) złożył odwołanie wskazując, że przekazał D. W. kwotę [...] zł tytułem alimentów na synów K. (2) i O., co w jego ocenie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania, jako bezprzedmiotowego. Na dowód czego do odwołania dołączył pokwitowanie przyjęcia przez matkę synów ww. kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że aby można było wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sprawie muszą wystąpić przesłanki pozytywne, w sposób enumeratywny wymienione w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy, które łącznie z przesłanką negatywną wymienioną w art. 5 ust. 3a ustawy, określają warunki wydania decyzji w tym przedmiocie. Oznacza to, że postępowanie o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, których spełnienie jednakże nie stanowi jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygająca pozostaje bowiem treść art. 5 ust. 3a ustawy, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla wszczęcia i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając powyższe na względzie organ wskazał, że K. W. (1) nie zastosował się do prawidłowo doręczonego wezwania z [...] grudnia 2019 r. i nie stawił się w organie I instancji celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego, pomimo prawidłowego pouczenia o możliwych konsekwencjach niestawiennictwa. Skarżący również w żaden sposób nie poinformował organu o niemożności stawiennictwa. Bezspornym w niniejszej sprawie jest także, że przez okres 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (por. pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] [...] z [...] marca 2020 r. sygn. akt [...] i [...]). Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o uznaniu K. W. (1) za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Kolegium wskazało, że okoliczność wpłaty [...] maja 2020 r. D. W. kwoty [...] zł nie podważa prawidłowości wydanej decyzji bowiem dokonanie wpłat już po wydaniu decyzji przez organ I instancji również nie może być uznane za zrealizowanie przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Ponadto w sytuacji prowadzenia postępowania egzekucyjnego dłużnik ma obowiązek dokonywania wpłat na konto komornika. W ocenie Kolegium literalna wykładnia powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że wydana na ich podstawie decyzja ma charakter aktu związanego, tj. takiego, przy którego wydaniu organ nie ma swobody. Na decyzję SKO w [...] z [...] lipca 2020 r. K. W. (1) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja naruszyła: 1) art. 7 kpa poprzez dowolne przyjęcie, iż skarżący dokonał wpłaty kwoty [...] zł dopiero [...] maja 2020 r. kiedy to tylko pokwitowanie było wystawione w tym dniu; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 3 kpa, z uwagi na zaniechanie wyjaśnienia okoliczności w jakich konkretnie datach skarżący dokonały wpłat w łącznej kwocie [...] zł; 3) art. 7 kpa poprzez błędne przyjęcie, że pismo komornika sądowego z [...] marca 2020 r. dowodzi, że skarżący w ostatnich 6 miesiącach wywiązywał się z obowiązku w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów w wyznaczonym terminie; 4) art. 5 ust. 3a ustawy, z uwagi na niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu w sytuacji kiedy skarżący w ostatnich 6 miesiącach wywiązywał się z obowiązku w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów, a ustalone alimenty wpłacał bezpośrednio do rąk matki K. (1) i O. W.. Skarżący zarzucił również, że organy błędnie i dowolnie przyjęły, iż data wystawienia pokwitania jest tożsama z datą dokonania wpłaty na rzecz małoletnich dzieci kwoty [...] zł. Skarżący wskazał, że dokonywał regularnych wpłat, ale zbyt pochopnie uznał, że odebranie pokwitowania od matki dzieci jest zbędne. Owe pokwitowanie nie zawiera daty jego wystawienia, lecz "bilans", czy saldo alimentów na ten dzień. Nawet jeśli dokument ten jest niejasny w swej treści, to organ powinien z urzędu przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 3a ustawy. Według art. 4 ust. 1 ustawy, po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, tj. o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 (w razie powstania zaległości za okres dłuższy, niż 6 miesięcy). Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej, niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a ustawy). Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a. Wskazanie przez ustawodawcę w przepisie, że alimenty mają być płacone w każdym miesiącu wynika z charakteru tego zobowiązania pieniężnego bowiem zaspakajanie potrzeb osoby alimentowanej, w tym przypadku - dzieci, musi następować na bieżąco, nie zaś - od czasu do czasu, sporadycznie. Jak wynika z materiału dowodowego w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego K. W. (1) za uchylającego się od zobowiązań. Przede wszystkim w sprawie bezspornym jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec synów K. W. (2) oraz O. W.. Mimo wezwania (uznanego za skutecznie doręczone w trybie art. 44 kpa) do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się. Tym samym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że wystąpiła okoliczność wymieniona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, a mianowicie okoliczność, że po skierowaniu (uznanego za skutecznie doręczone) wezwania do stawienia się w Wydziale Spraw Społecznych i Lokalowych dłużnik nie stawił się, uniemożliwiając tym samym organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Z zaświadczeń o dokonanych wpłatach wystawionych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] [...] -[...] w [...] z [...] marca 2020 r. jednoznacznie wynika, że w okresie od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2020 r. dłużnik z tytułu zasądzonych alimentów wpłacił na konto komornika jedynie po [...] zł na każdego z synów. Oznacza to, że przez okres 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej, niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Nie zaistniała zatem negatywna przesłanka określona w art. 5 ust. 3a ustawy. W konsekwencji w dacie wydawania kontrolowanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] K. W. (1) nie wywiązywał się ze swych zobowiązań alimentacyjnych, w takim zakresie, w którym ustawodawca nie pozwala na wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia więc zarówno brak należytego wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego, jak i brak współpracy z organem I instancji. Skoro zatem tylko jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy (w tym wypadku uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego) mogła zdecydować o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, to w przedstawionych wyżej okolicznościach nie można twierdzić, że organ niewłaściwie zastosował art. 5 ust. 3 ustawy. W świetle poczynionych powyżej rozważań argumentacja przedstawiona we wniesionej skardze nie może odnieść skutku. W niniejszej sprawie zaistniały bowiem podstawy do wydania decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący nie może skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Gdyby tak się stało, skarżący miałby możliwość wyjaśnienia aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej i zdrowotnej, jak również podania przyczyn niełożenia na utrzymanie dzieci oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Ponieważ tego nie uczynił, pozbawił się tym samym możliwości wyrażenia swojego stanowiska w sprawie, chociażby w podnoszonej w skardze kwestii dokonanych wpłat. W ocenie Sądu również okoliczność przedstawienia na etapie postępowania odwoławczego pisemnego oświadczenia wierzycielki o przyjęciu od skarżącego tytułem alimentów kwoty [...] zł nie może być uznana za zrealizowanie przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Po pierwsze dokument ten określa wpłaty dokonane na rzecz wierzycielki wg. "stan na dzień [...] maja 2020r.", czyli wpłaty dokonywane teoretycznie już po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, uznającego skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Po drugie dokument ten nie świadczy, że skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się systematycznie, tj. w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci. Po trzecie dłużnik alimentacyjny, w sytuacji prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma obowiązek dokonywania wpłat do komornika sądowego, a nie bezpośrednio wierzycielowi. Dlatego brak jest podstaw do kwestionowania wartości dowodowej zaświadczeń z [...] marca 2020 r. określających wysokość dokonywanych na konto komornicze wpłat skarżącego z tytułu alimentów. Jeżeli zaś skarżący chciałby podważać treść zaświadczeń komornika, to jedynie na marginesie należy wskazać, że czynności organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i jego prawidłowość oraz zgodność ze stanem faktycznym może być kwestionowana wyłącznie w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, to jest w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego, Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy. Za niezasadne Sąd uznał również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy orzekające wnikliwie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a dokonana przez nie ocena nie nosi cech dowolności. Okolicznością jednoznaczną jest, że skarżący nie stawił się na wezwanie organu, pomimo jego prawidłowego doręczenia, tym samym uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i złożenie oświadczenia majątkowego. Sąd podzielił również argumentację organów dotyczącą obowiązku współpracy dłużnika z organami oraz okoliczność, że obowiązkiem rodziców jest regularne łożenie na utrzymanie dzieci i próba przerzucenia tej odpowiedzialności na organy państwa – innymi słowy wszystkich podatników – nie mogła znaleźć aprobaty na gruncie obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.