I SA/Wa 2052/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1991 r., nr [...], w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę P. własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w P.. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że decyzja z dnia [...] marca 2001 r. nie jest obarczona żądną z enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa wad, które obligowałyby organ do usunięcia jej z obrotu prawnego. Zdaniem organu bezspornym jest, że w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu komunalizacji, opisywana nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe i należała do Państwowego Funduszu Ziemi, a zatem nie podlegała komunalizacji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) mienie należące do Państwowego Funduszu Ziemi nie staje się mieniem komunalnym. Za całkowicie chybiony organ uznał podnoszony przez K.B. zarzut o niewłaściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do orzekania w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał ponadto, że zarzut nieprawidłowego określenia stron postępowania komunalizacyjnego, a co za tym idzie brak udziału wnioskującej oraz M.W. w postępowaniu, nie jest przesłanką z art. 156 § 1 kpa skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej, jest natomiast przesłanką umożliwiającą wdrożenie procedury wznowieniowej. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji fakt posiadania nieruchomości przez wnioskującą nie wyklucza jej komunalizacji, bowiem wnioskująca nie wykazała się tytułem własności do spornej nieruchomości. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem, że dokonana komunalizacja jest sprzeczna zarówno z obowiązującym w tej dziedzinie prawem, jak również zasadami współżycia społecznego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K.B. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 10, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażona w art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zaznaczyć należy, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym rozciąga się nie tylko na postępowanie przed organami administracji pierwszej i drugiej instancji, ale również na postępowania prowadzone w trybach nadzwyczajnych. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką wadą. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2001 r., mocą której stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę P. własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] ha, położonej w P.. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2001 r. zostało zaś wszczęte na wniosek K.B., która jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawy materiału dowodowego, na mocy aktu notarialnego z dnia 25 lutego 1999 r., Rep. A nr [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w P., o pow. [...] ha oraz własność znajdujących się na tej działce budynków i budowli. Przy czym zauważyć należy, że z powołanego aktu notarialnego wynika jednocześnie, iż prawo użytkowania wieczystego wskazanego gruntu oraz własność położonych na nim budynków i budowli poza K.B. nabył również M.W.. Nie ulega zatem wątpliwości, że M.W. powinien brać udział w postępowaniu nadzorczym wszczętym na wniosek K.B., zakończonym zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. Tymczasem z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że wskazany podmiot nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu - nie doręczono mu wydanych w sprawie rozstrzygnięć, nie był on również zawiadomiony o wszczęciu postępowania. W ocenie Sądu pominięcie M.W. jako strony postępowania stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 § 1 kpa i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają uchyleniu ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tych decyzji merytorycznie pod względem ich zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.