I SA/Wa 2052/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr KOA/4448/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 23 sierpnia 2023 r. nr KOA/4448/Sr/23, wydaną po rozpatrzeniu odwołania L. C. (dalej też jako Wnioskodawczyni lub Skarżąca), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej też jako Kolegium lub SKO) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] nr OPS/ŚR/4173250/23 z dnia 14 lipca 2023r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i w to miejsce: - odmówiło przyznania L. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. C. za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r., - przyznało L. C. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. C. od dnia 1 maja 2023 r. na czas nieokreślony, w wysokości ustawowej, tj. w wysokości 2.458 zł miesięcznie. Jak wynika z akt sprawy, a także uzasadnienia decyzji Kolegium, L. C. w dniu 2 stycznia 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. C. urodzoną w dniu [...] października 1937 r. Z treści jej podania wynikało, że wymagająca opieki jest wdową i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 4 czerwca 2022 r. zaliczającym ją do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, które wydane zostało na stale. Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. nr OPS/ŚR/4173-176/23 Prezydent odmówił Wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Prezydent stanął na stanowisku, że Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie oczekiwanego świadczenia bowiem z dołączonego do wniosku orzeczenia o niepełnosprawności wnika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności wymagającej opieki J. C. Nie został więc spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto Prezydent zauważył, że Wnioskodawczyni decyzją nr OPS/ŚR/4314-19/22 z dnia 16 listopada 2022 r. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. w kwocie 620 zł miesięcznie, a zatem w sprawie zachodzi negatywna przesłanka uzasadniająca odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni w ustawowym terminie złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta. Kolegium decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr KOA/ 1974/Sr/23 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 kryterium wieku postania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie mogło stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało również, że nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie jednak strona zachowuje prawo dokonuja wyboru świadczenia, zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., przy czym musi zrezygnować z jednego z nich przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zastrzegło, że rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. wezwał Wnioskodawczynię do dokonania wyboru i złożenia oświadczenia, czy rezygnuje z pobierania zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego i wnosi o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. W odpowiedzi Skarżąca w dniu 11 maja 2023 r. złożyła Prezydentowi oświadczenie o rezygnacji z dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniosła o uchylenie decyzji nr OPS/ŚR/4314-19/22 z dnia 16 listopada 2022r. z końcem kwietnia 2023r. Realizując żądanie Skarżącej decyzją nr OPS/ŚR/4314-8/23 z dnia 11 maja 2023 r. Prezydent uchylił własną decyzję nr OPS/ŚR/4314-19/22 z dnia 16 listopada 2022 r. przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem 30 kwietnia 2023 r. Następnie decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. nr OPS/ŚR/4173-250/23 Prezydent odmówił przyznania Wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Tym razem w uzasadnieniu Prezydent wskazał, że przyznanie Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego nie było możliwe wyłącznie dlatego, że nie dało się ustalić daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki zatem nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Także i od tej decyzji Wnioskodawczyni złożyła odwołanie zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, a także naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez Skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium decyzją powołaną na wstępie uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i wydało orzeczenie co do istoty sprawy uwzględniając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Wnioskodawczyni w zakresie od dnia 1 maja 2023 r. na czas nieokreślony. W pozostałym zakresie obejmującym okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. Kolegium odmówiło Wnioskodawczyni przyznania oczekiwanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przypomniało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. To znaczy, że od dnia 23 października 2014 r. w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej w wyroku. Kolegium stwierdziło też, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego (w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 1 lipca 2022 r.), że J. C., nad którą sprawowana jest opieka ma 85 lat, jest wdową, cierpi na choroby przewlekłe (Alzheimer, schorzenia serca i tarczycy), legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 4 czerwca 2022 r. o zaliczeniu jej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wydanym na stałe. Nadto w pkt 7 orzeczenia stwierdzono konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością jej samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczni prowadzi wraz z niepełnosprawną matką wspólne gospodarstwo domowe i sprawuje nad nią całodobową opiekę, której zakres uniemożliwia jej wykonywanie pracy zarobkowej. Na tej podstawie Kolegium uznało więc, że spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie Kolegium nie dostrzegło przesłanek negatywnych wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. W ocenie Kolegium, przyznanie Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. nie było jednak możliwe, gdyż w tym samym czasie była ona beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad matką w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. decyzją Prezydenta nr OPS/ŚR/4314-19/22 z dnia 16 listopada 2022 r. To stanowiło negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., który wyklucza możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie. Kolegium dostrzegło przy tym, że ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwił osobie uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją, a skoro przepisy prawa umożliwiają stronie dokonanie takiego wyboru, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego. Jak wskazało SKO, Wnioskodawczyni w związku z ubieganiem się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem 30 kwietnia 2023 r. zatem decyzją ostateczną nr OPS/ŚR/4314-8/23 z dnia 11 maja 2023r Prezydent uchylił własną decyzję nr OPS/ŚR/4314-19/22 z dnia 16 listopada 2022 r. przyznającą Wnioskodawczyni specjalny zasiłek opiekuńczy, a świadczenie to po raz ostatni zostało jej wypłacone za kwiecień 2023 r. Dlatego też, zdaniem Kolegium, przeszkoda wykluczająca możliwość przyznania Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego ustała z dniem 30 kwietnia 2023 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wnioskodawczyni zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego to jest: 1) art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niezastosowanie i przyznanie Skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2023 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 stycznia 2023 r., 2) art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez Skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, 3) art, 17 ust. 5 pkt 1 lit, b w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie tego, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 23 sierpnia 2023 r. o sygn. akt KOA/4448/Sr/23 i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skargi rozwinięto podniesione zarzuty kwestionując sposób ustalenia przez SKO okresu, za jaki Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Kolegium: - uchylająca decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i - przyznająca Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 maja 2023 r. na czas nieokreślony, a odmawiająca tego świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. z uwagi na zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i pobieranego zasiłku opiekuńczego. Na wstępie, warto wyjaśnić jakie były przyczyny uchylenia przez SKO decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przez Prezydenta. Organ odwoławczy uznał, że błędne było stanowisko Prezydenta, który odmówił przyznania żądanego przez Skarżącą świadczenia argumentując, że niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała – jak wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy – przed 18 rokiem życia, lecz w wieku 84 lat. Tymczasem w ocenie Kolegium okoliczność ta, będąca poza sporem w rozpoznawanej sprawie, gdyż matka Skarżącej ustalony (znaczny stopień niepełnosprawności posiada od dnia 31 marca 2022 r., nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium prawidłowa wykładnia wspomnianego art. 17 ust. 1b u.ś.r. powinna prowadzić do wniosku, że wiek, w którym powstała niepełnosprawność, nie ma w istocie znaczenia, a prawnie relewantne jest wyłącznie to, że niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki występuje w stopniu znacznym. Kolegium dokonując interpretacji tego przepisu zasadnie powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 i wskazało, że Prezydent w skarżonej decyzji orzekł w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. To uzasadniało zastosowanie przez Kolegium przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Kwestia ta pozostawała jednak poza sporem w rozpoznawanej sprawie, jednak Sąd uznał za zasadne odnieść się do niej by zachować porządek wywodu. To co było przedmiotem sporu pomiędzy Skarżącą, a Kolegium, sprowadza się w istocie do pytania, czy fakt pobierania przez wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innego świadczenia opiekuńczego – w tym wypadku zasiłku opiekuńczego – wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres kiedy pobierane jest świadczenie konkurencyjne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że Skarżąca – w chwili złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany jej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 listopada 2022 r., nr OPS/ŚR/4314-19/22 na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r. (k. 127 akt administracyjnych) Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu jaki zarysował się w rozpoznawanej sprawie należy przypomnieć, że materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis ten przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści tego przepisu wynika więc, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, warunkowane jest spełnieniem określonych przesłanek nie tylko przez osobę sprawującą opiekę, ale też osobę wymagającą takiej opieki. W szczególności osoba pozostająca pod opieką ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w powołanym przepisie. W realiach rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że matka Skarżącej jest osobą, której opiekun może skutecznie ubiegać się o rzeczone świadczenie. Jak wynika bowiem z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności należy ona do grupy osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem m.in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony w ten sposób stopień niepełnosprawności istnieje przy tym od dnia 31 marca 2022 r., tj. powstał po ukończeniu przez matkę Skarżącej 84 roku życia (ur. w dniu [...].10.1937 r. – k. 123 akt administracyjnych). Wymienione warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należały do przesłanek tzw. "pozytywnych", a więc takich, które muszą zostać spełnione ażeby potencjalny beneficjent mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia. Oprócz nich ustawodawca przewidział w art. 17 ust. 5 u.ś.r. zamknięty katalog przesłanek negatywnych. Wystąpienie którejkolwiek z nich stanowi samoistną przeszkodę wykluczającą możliwość przyznania świadczenia. I tak zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Warto jednak zwrócić uwagę, że stosownie do art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Analizując treść powołanych przepisów warto odwołać się do tworzącego już w istocie jednolitą linię orzecznictwa, które podziela Sąd w składzie orzekającym, przyjmuje się w nim bowiem, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a ma ustalone również inne świadczenie, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do stosownego wniosku do właściwego organu pomocy społecznej, którego pozytywne, zgodne z żądaniem strony, rozpatrzenie eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci przysługiwania ustalonego prawa do innego świadczenia, m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego (tak NSA m.in. w wyrokach z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 i z dnia 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20). Oznacza to, jak słusznie skonstatowało Kolegium, że Skarżąca, ażeby móc uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinna w toku postępowania administracyjnego dokonać wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń. Konkretnie zrezygnować z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi argumentuje się, że Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła jednocześnie wniosek o uchylenie decyzji zasiłkowej. Istotnie Skarżąca wniosek z dnia 15 grudnia 2022 r. (o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) złożyła wraz z pismem opatrzonym datą 28 grudnia 2022 r., w którym zwróciła się o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego (k. 129 akt administracyjnych). Sąd nie zgodził się jednak z zaprezentowaną w tym zakresie argumentacją skargi. Niewątpliwie w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego zarówno przyznania, jak i pobierania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem, zgodnie z przytoczonymi przepisami, otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym, co należy podkreślić, chodzi tu zarówno o fakt przyznania świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. Trzeba przy tym zauważyć, że problem zbiegu prawa do świadczeń (tak jak w tym wypadku świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) był już wielokrotnie przedmiotem analizy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wypracowany został na tym tle jednolity pogląd, który zakłada, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Oznacza to, że aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji, wskazując na chęć pobierania innego świadczenia. W sytuacji zatem, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru dokonanego w oparciu o art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to przez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne czy też warunkowe, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 29 listopada 2023 r., I OSK 1966/22 i z dnia 13 grudnia 2023 r., I OSK 2093/22). Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostaje i jest realizowana decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak długo – zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. – nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jak zaś słusznie przyjął NSA w sytuacji, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione (tak w wyrokach z dnia 11 października 2023 r., I OSK 1787/22 oraz I OSK 1865/22). Z akt rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że Skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowiło przesłankę wykluczająca możliwość przyznania jej oczekiwanego świadczenia. Wobec poczynionych wyżej spostrzeżeń należy stwierdzić, że nie mogło odnieść pożądanego przez Wnioskodawczynię skutku jej warunkowe oświadczenie o rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego wyrażone w piśmie z dnia 28 grudnia 2022 r. Wbrew twierdzeniom zaprezentowanym w skardze, już organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 19 stycznia 2023 r. (k. 101 akt administracyjnych) wezwał Wnioskodawczynię do jednoznacznego wskazania preferowanego świadczenia. Jednak w odpowiedzi jej pełnomocnik stwierdził, że Wnioskodawczyni zrezygnuje z pobieranego specjalnego zasiłku o ile jest to jedyna przeszkoda wykluczającą przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Taka odpowiedź w ocenie Sądu również ma warunkowy charakter i nie mogła przez to zostać potraktowana jako wyraźne, a nie tylko hipotetyczne zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia. Zatem Skarżąca podczas trwania postępowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nie rezygnując z prawa do tego świadczenia. Dopiero w piśmie z dnia 11 maja 2023 r. (k. 53 akt administracyjnych) Skarżąca jednoznacznie wskazała, że w związku z ubieganiem się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego prosi o "uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego". Jednocześnie oznaczyła datę, z którą oczekuje uchylenia wydanej w tym przedmiocie decyzji wskazując, że ma to nastąpić z końcem kwietnia 2023 r. Realizując jej żądanie Prezydent decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr OPS/ŚR/4314-8/23 uchylił z dniem 30 kwietnia 2023 r. własną decyzje z dnia 16 listopada 2023 r., nr OPS/ŚR/4314-19/22 w sprawie przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego (k. 49 akt administracyjnych). W ten sposób kwiecień 2023 r. był ostatnim miesiącem kiedy decyzja o przyznaniu Skarżącej specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego pozostawała w obrocie prawnym i była realizowana. Kolegium, uwzględniając rozstrzygnięcie wynikające z decyzji z dnia 11 maja 2023 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego - prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również omówiony wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i w konsekwencji: - odmówiło przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r., kiedy to Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy i - przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 maja 2023 r. na czas nieokreślony. Uwzględniono przy tym treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnioną dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie Kolegium prawidłowo zastosowało art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W ocenie Sądu SKO prawidłowo ustaliło stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w sposób niewadliwy dokonało jego subsumpcji do ustalonych w u.ś.r. przesłanek dotyczących tak przyznania, jak i odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.