I SA/Wa 2056/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Aneta Suchecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 198/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 18 lipca 2022r. J. K. (dalej: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 198/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "organ", "Prezydent") do rozpoznania - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy - wniosku z 29 sierpnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie nr [...]) ozn. nr hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 24 października 2018 r. Wyrokiem z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1000/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonywania wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r., wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1 000 złotych stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten wraz z aktami sprawy Prezydent m. st. Warszawy otrzymał w dniu 5 lutego 2020 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. W związku z dalszym niepodejmowaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący - pismem z 20 października 2021 r. - ponownie wezwał Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania prawomocnego wyroku z 1 sierpnia 2018 r., a następnie wniósł opisaną na wstępie skargę, w której domaga się: 1) wymierzenia Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w maksymalnej wysokości; 2) stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej; 4) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, W motywach skargi wskazano, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu organ nie tylko nie wydał decyzji, ale nawet nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że decyzją z 27 lipca 2022 r., nr 369/SD/2022 odmówiono J. K. przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Tym samym postępowanie wszczęte wnioskiem z 29 sierpnia 2016 r. (data prezentaty Urzędu m. st. Warszawy: 13 września 2016 r.) zostało zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd dokonuje oceny zasadności skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności według stanu faktycznego w dniu wydawania orzeczenia sądowego. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Wyrokiem z 1 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę J. K. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 29 sierpnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie nr [...]) ozn. nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 1 sierpnia 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne zostały doręczone Prezydentowi m. st. Warszawy 24 października 2018 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 25 lutego 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym również to, że organowi już raz została wymierzenia grzywna z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu ww. wyroku z 1 sierpnia 2018 r. w wysokości 1 000 zł (wyrok z 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1000/19). W dniu 27 lipca 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy wydał decyzję nr 369/SD/2022, którą odmówił przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (wcześniej [...]), hip., "[...]". Wniosek skarżącego z 29 sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość został więc załatwiony do dnia orzekania przez Sąd, co miało miejsce w dniu 2 marca 2023 r. Zgodnie jednak z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona pismem z 18 lipca 2022 r., które zostało doręczone Prezydentowi m. st. Warszawy 19 lipca 2022 r. (k-2 akt sądowych). Oznacza to, że organ wykonał wyrok po wniesieniu skargi. W sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w art. 154 § 1p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z 20 października 2021 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 198/18. Powyższe oznacza, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2 000 zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Sąd wziął pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 1 sierpnia 2018 r. i okoliczność, że organ do dnia wyrokowania wydał decyzję załatwiającą wniosek skarżącego. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie - zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a. - czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że prowadzenie przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowania - po wyroku zobowiązującym organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując powyższej oceny Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że po upływie terminu załatwienia sprawy (co miało miejsce 25 lutego 2019 r.) oraz po wydaniu wyroku wymierzającego pierwszą grzywnę (15 października 2019 r.), organ podejmował czynności w dużych odstępach czasowych (pismo z 23 czerwca 2020 r. informujące o przyczynach zwłoki i załatwieniu sprawy do 30 września 2020 r., analogiczne z 16 października 2020 r. z terminem rozpoznania sprawy do 31 stycznia 2021 r.) - w rezultacie nie zmierzające do zakończenia sprawy. Postanowieniem z 12 lutego 2021 r., nr 80/SD/2021, organ zawiesił przedmiotowe postępowanie. Postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r., nr 292/2021, Wojewoda Mazowiecki uchylił ww. postanowienie w całości. Pismem z 16 czerwca 2021 organ wyznaczył kolejny termin rozpoznania sprawy - do 30 września 2021 r., wskazując jak dotychczas, że podejmuje czynności i analizuje zgromadzony materiał dowodowy. Po wezwaniu przez skarżącego do wydania rozstrzygnięcia (pismo z 20 października 2021 r.) postawa organu nie uległa zmianie o czym świadczy pismo z 30 grudnia 2021 r. wskazujące na termin rozpoznania sprawy do 30 kwietnia 2022 r. Decyzja kończąca niniejsze postępowanie została wydana przez Prezydenta m.st. Warszawy dopiero 27 lipca 2022 r. (nr 369/SD/2022), czyli już po wniesieniu skargi. Pomimo kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie dostrzega przy tym potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Organ sprawę rozpoznał, zaś stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia przysługują prawne środki do jej ewentualnego zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.