I SA/Wa 2058/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] o przyznaniu M. L. zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od l marca 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. Jak wynikało to z ustaleń organu odwoławczego, Prezydent miasta W. - działając w oparciu o przepis art. 16 ust. l, 3, art. 24 ust. 2, 3, 3a, 4 ustawy z 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 6 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.) – na skutek wniosku z dnia 2 marca 2007 r. przyznał M. L. wspomniany na wstępie zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia l marca 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2008 r. podnosząc, że ze względu na datę wpłynięcia wniosku, jako termin początkowy wypłaty zasiłku wskazano dzień 1 marca 2007 r. W odwołaniu od powyższej decyzji zainteresowany wskazał na konieczność wypłaty zasiłku nie od dnia 1 marca 2007 r. a od dnia 13 kwietnia 2005 r. podkreślając, iż wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. sygn. akt [...] zostało zmienione orzeczenie Wojewody Mazowieckiego – Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. w ten sposób, że M. L. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym przy czym ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 13 kwietnia 2005 r. Odwołujący się podkreślał też, że choruje od szóstego roku życia i jego stan zdrowia nie poprawił się. W odwołaniu wyjaśniono także, iż w okresie minionym bo od dnia 1 kwietnia 1996 r. do dnia 31 marca 2004 r. zainteresowany otrzymywał zasiłek. W dniu 13 kwietnia 2005 r. podjął starania o przywrócenie praw do jego otrzymywania poprzez złożenie wniosku o określenie stopnia niepełnosprawności. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, że decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego wydawana jest na wniosek osoby zainteresowanej. W tej sprawie wniosek złożony został w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] miasta W. w dniu 2 marca 2007 r. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 cytowanej ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prawo do tego rodzaju świadczeń ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek został złożony w marcu 2007r., z tego powodu nie można było orzec o wypłacie wnioskowanego świadczenia za miesiące i lata poprzednie, jak żądał odwołujący się. Organ zaakcentował przy tym, iż zaistniała sytuacja nie była kontynuacją wypłaty świadczenia a stanowiła ustalenie prawa do niego po raz pierwszy. Kolegium wyjaśniło też, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych określa dokładnie termin początkowy wypłaty świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego, zatem orzekające w sprawie organy administracji publicznej nie mogły przepisów tych dowolnie modyfikować na żądanie stron postępowania. Ponadto stwierdzono również, że w myśl art. 24 ust. 3 a powołanej wyżej ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wniósł M. L. Skarżący w skardze powtórzył w zasadzie treści zawarte w odwołaniu akcentując, że od szóstego roku życia choruje na chorobę nieuleczalną, poprzednio pobierał zasiłek w okresie od dnia 1 kwietnia 1996 r. do dnia 31 marca 2004 r. zatem obecnie podjęte przez niego działania nie stanowiły ustalenia prawa do świadczenia po raz pierwszy a miały charakter przywrócenia utraconego prawa do świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją. Przedmiotowa sprawa dotyczyła procedury przyznawania jednego z rodzajów świadczeń rodzinnych, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny. Świadczenie to ma charakter opiekuńczy a przeznaczenie jego i cel zostały określone w przepisie art. 16 ust. 1,2 oraz 3 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uzyskanie tego rodzaju świadczenia wymaga przy tym przeprowadzenia dwóch, odrębnych postępowań administracyjnych tj. postępowania w sprawie ustalenia niepełnosprawności oraz jej stopnia, które prowadzone jest przez organy orzekające o stopniu niepełnosprawności a następnie (ewentualnie) przez sąd powszechny, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, które toczy się w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym ostatnim postępowaniu niezmiernie istotną rolę odgrywa przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z uwagi bowiem na tak skomplikowaną procedurę przy ubieganiu się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, która wielokrotnie jest czasochłonna, tak określone prawo do uzyskania przedmiotowego świadczenia wielokroć powoduje, że świadczenie to może być przyznane tylko na część okresu, w którym osoba uprawniona ma prawo do otrzymywania tego rodzaju zasiłku. Powyższa regulacja prawna wyklucza bowiem możliwość uzyskania przedmiotowego świadczenia za okres poprzedzający miesiąc, w którym wnioskodawca przedłożył organowi wszystkie wymagane dokumenty, choć z treści tych dokumentów wynika, że strona spełniła materialne wymogi do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w dacie wcześniejszej, co miało miejsce w omawianej sprawie. Mając powyższe na uwadze i stwierdzając, że regulacja prawna zawarta w przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych kreuje nierówność wobec prawa osób ubiegających się o zasiłek pielęgnacyjny oraz przerzuca na te osoby ryzyko opieszałości i błędności wydanych decyzji o istnieniu stopnia niepełnosprawności, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07, (opubl. Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1446) orzekł o niezgodności powyższej normy prawnej z przepisem art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Zdaniem bowiem Trybunału Konstytucyjnego, zasiłek pielęgnacyjny spełnia wówczas efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, bowiem od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia, interes zainteresowanego w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Z tych względów Sąd uznał, że obie wydane w tej sprawie decyzje naruszały prawo materialne, co skutkowało ich uchyleniem. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny orzec mając na uwadze – zgodnie z powyższym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego – datę, w której stwierdzono u wnioskodawcy odpowiedni stopień niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.