I SA/Wa 2058/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia J.P., postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [..] sierpnia 2009 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. i J. małżonków P. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Na wniosek J. P., E. Z, P.Z., M.Z., E.Z., E.Z. i M.M. wszczęte zostało przed Wojewodą [...] postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. małż. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika z wyroku Sąd Wojewódzki w Z. z dnia [...] kwietnia 1991 r. sygn. akt [...], małżonkowie W. i J.P. byli właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. ca [...] ha, w tym [...] ha łąki oraz zabudowań w postaci domu mieszkalnego, stodoły, obory i szopy położonego we wsi J., pow. B., obecnie Ukraina. W. P. zmarł w 1932 r., zaś J. P. w 1934 r. wyszła za mąż za M. P., który zginął w czasie działań wojennych w 1944 r. W 1946 r. J. P. (nosząca wówczas nazwisko drugiego męża P.) wraz z dziećmi przybyła do Polski i osiedliła się w G. Spadek po niej nabyli M. M., H. Z. i M.P. (post. Sądu Wojewódzkiego w G. z [...].01.1991 r. sygn. [...]). H.Z. zamarła w 12 czerwca 1994 r., a spadek po niej nabyli M.Z., E.Z., E. Z. i P. Z. (post. Sądu Rejonowego w Głogowie z [...].11.2002r., sygn. [...]). Po śmierci zaś M.P. spadek nabyła J.P. (post. Sądu Rejonowego w K. z [...].10.2004 r. sygn. [...]). Wobec nieprzedłożenia przez wnioskodawców dokumentów wskazujących następstwo prawne po W. P. i M. P. Wojewoda [...] pismem z dnia 6 sierpnia 2009 r. wezwał ich o dołączenie do wniosków, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) postanowień o stwierdzeniu nabycia spadu albo o dziale spadku po ww. W. P. i M.P. w terminie 3 dni pod rygorem zawieszenia postępowania. W związku z nieprzedłożeniem żądanych dokumentów postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. P. nieruchomości poza obecnym granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wezwał J. P., M. M. oraz E.Z. (działającego w imieniu własnym i na rzecz E.Z., M.Z., P.Z. oraz E.Z.) do wystąpienia w terminie do 31 grudnia 2009 r. do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych W. P. i M. P. W zażaleniu na powyższe postanowienia J. P. podniosła, iż sporządzenie żądanych przez organ dokumentów jest obecnie niemożliwe, a ponadto sprawy spadkowe rozwiązuje jej zdaniem postanowienie Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia [...] stycznia 1991 r. sygn. akt [...]. W wyniku rozpoznania zażalenia Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...] utrzymał postanowienie Wojewody [...] w mocy. Minister ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo zawiesił na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powołując się na pismo strony z 6 lipca 2009 r. z którego wynika, że właścicielem pozostawionych nieruchomości byli nieżyjący już W.P. i M.P. Minister podniósł, iż w myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienia o stwierdzeniu nabycie spadku albo o dziale spadku. Przeprowadzenie postępowania spadkowego przez sąd jest niezbędne w celu ustalenia kręgu spadkobierców po właścicielach pozostawionych nieruchomości, a tym samym ustalenia stron postępowania prowadzonego w przedmiocie potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organ wyjaśnił przy tym, iż zgodnie z art. 922 § 1 kodeksu cywilnego prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców w chwili jego śmierci, jednakże dopiero po stwierdzeniu przez sąd nabycia spadku obowiązuje przewidziane w art. 1025 § 2 domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Na powyższe postanowienie Ministra Skarbu Państwa J. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jego uchylenia oraz uznania, że znajdujące się w aktach sprawy dowody stanowią podstawę do podjęcia przez Wojewodę [...] decyzji orzekającej, że prawo do rekompensaty za pozostawione przez J. P. na terenie dzisiejszej Ukrainy nieruchomości przysługuje J. P., M. M. i E. Z. W uzasadnieniu skargi wskazywała ona, że J.P. po śmierci W. P. stała się jako jego żona (wdowa) właścicielką całego gospodarstwa rolnego i po ponownym wyjściu za mąż za M. P. nadal pozostała jego właścicielką. Postanowienie o nabyciu spadku po J. P. jest zaś w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2009 r. o zawieszeniu z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości. Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod terminem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w cytowanym przepisie rozumieć zaś należy sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, co oznacza, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Wszczęte ono zostało wnioskami następców prawnych J. P. (noszącej po powtórnym wyjściu za mąż nazwisko P.). Jak wynika zaś z przedłożonego przez wnioskodawców wyroku Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia [...] kwietnia 1991 r. sygn. akt [...] współwłaścicielem pozostawionego na obszarze dzisiejszej Ukrainy mienia był prócz J. P. także W. P. – jej pierwszy mąż. W myśl zaś art. 6 ust. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo dziale dziedziczenia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sytuacji, gdy pozostawione mienie stanowiło przedmiot współwłasności (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), udokumentowanie dziedziczenia, w sposób wskazany w cytowanym art. 6 ust. 2 pkt 1 odnosić się musi do każdego z tych współwłaścicieli. Spadkobierca każdego ze współwłaścicieli pozostawionego mienia, jako osoba uprawniona do rekompensaty (o czym stanowi art. 3 ust 2 powołanej ustawy) będzie także stroną prowadzonego w tym przedmiocie postępowania. W związku z powyższym nie można zgodzić się ze skarżącą, iż postępowanie w sprawie może być przeprowadzone wyłącznie w oparciu o dokumenty spadkowe odnoszące się tylko do jednej z osób wskazanych jako współwłaściciel pozostawionego mienia (tj. J. P.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że inicjatorzy postępowania administracyjnego nie tylko nie przedłożyli dokumentów potwierdzających dziedziczenie po W. P., ale w ogóle takiego postępowania nie przeprowadzili. Nie przeprowadzili także postępowania spadkowego po drugim mężu J. P. – M. P. (zmarłym w 1944 r.), który jak wskazuje skarżąca w skierowanym do Wojewody [...] piśmie z dnia 6 lipca 2009 r. był także współwłaścicielem pozostawionego mienia. Wobec zaś nieprzeprowadzenia tych postępowań, wystąpiła w sprawie przeszkoda, która uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie rekompensaty za pozostawione poza granicami Państwa mienie i podjecie w tym zakresie przez Wojewodę [...] merytorycznej decyzji. Przy czym przeszkoda ta może być usunięta wyłącznie w wyniku przeprowadzenia postępowania spadkowego przed właściwym sądem powszechnym i uzyskania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź uzyskania poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza. Jak trafnie bowiem podniósł Minister Skarbu Państwa dopiero po uzyskaniu przez osobę uprawnioną stwierdzenia nabycia spadku lub potwierdzenia dziedziczenia, domniemywa się - stosownie do art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego - że jest ona spadkobiercą. Przeprowadzenie postępowania spadkowego po współwłaścicielach pozostawionej nieruchomości jest zatem w realiach niniejszej sprawy zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie nie należy do kompetencji organów administracji publicznej. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] zasadnie w oparciu o ww. przepis zawiesił postępowania administracyjnego w sprawie i zobowiązał wnioskodawców do wystąpienia do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po współwłaścicielach utraconego mienia, a organ odwoławczy utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Podjęte rozstrzygnięcia znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz zostały właściwie uzasadnione. Skoro zatem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] odpowiadają prawu, a w toku postępowania ww. organy nie uchybiły przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy to skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.