I SA/Wa 2066/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania E. G. zasiłku okresowego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2011 r. E. G. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie m. in. zasiłku okresowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku i wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż rodzina wnioskodawczyni liczy sześć osób (skarżąca, jej mąż i czworo dzieci). Rodzina utrzymuje się z użytkowania gospodarstwa rolnego, świadczeń rodzinnych i dodatku mieszkaniowego. Łączny jej dochód wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł. Rodzina zamieszkuje wspólnie we własnym domu parterowym i zajmuje cztery pomieszczenia o stosunkowo wysokim standardzie w odniesieniu do norm środowiskowych. Mieszkanie jest dostatecznie wyposażone i zaopatrzone w niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego, z wygodami, czyste i zadbane. Ustalono również, że w rodzinie występuje wielodzietność i niepełnosprawność w stopniu lekkim syna K. Organ wskazał, że wprawdzie zasiłek okresowy może być przyznany z powodu niepełnosprawności, jednak z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby rodzina ponosiła jakiekolwiek koszty związane z niepełnosprawnością, np. koszty rehabilitacji, dojazdów do lekarza, zakupu leków, czy środków opatrunkowych. Ponadto w ostatnim okresie zwiększył się faktyczny dochód rodziny o środki finansowe uzyskane z przyznanego na wszystkie dzieci stypendium socjalnego oraz dochodu uzyskanego ze sprzedaży owoców sezonowych, które nie są wliczane do miesięcznego dochodu rodziny. Poza tym w okresie letnim i wakacyjnym istnieje możliwość dorywczego zarobkowania przez dorosłych domowników. Tym samym posiadane środki finansowe oraz możliwości rodziny powinny wystarczyć na samodzielne zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb rodziny. Organ wskazał ponadto, że zakres dotychczas udzielonej pomocy wskazuje, że ośrodek pomocy społecznej dostatecznie wspiera rodzinę wnioskodawczyni w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Po rozpatrzeniu odwołania E. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2011 r. utrzymało decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm., powoływana dalej jako "U.p.s.") zasiłek okresowy przyznawany jest przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: kryterium dochodowego i kryterium dysfunkcji tj. m. in. ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba. Rodzina wnioskodawczyni jest wielodzietna i występuje w niej niepełnosprawność jednego z dzieci. Łączny jej dochód wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Jest więc niższy niż ustalone przez ustawodawcę kryterium dochodowe ([...] zł). Analiza akt sprawy wskazuje jednak, że rodzina posiada zarówno możliwości, jak też własne zasoby umożliwiające samodzielne zaspokajanie potrzeb bytowych. Ponadto rodzina odwołującej się wspierana jest systematycznie przez ośrodek pomocy społecznej w różnych formach od kilku lat. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że rodzina może uzyskiwać i uzyskuje dodatkowe dochody z prac sezonowych, które nie są wliczane do dochodu rodziny, a powinny pozwolić na samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb, choćby przez okres letni. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. G. wskazując, że uzyskiwany przez rodzinę dochód z truskawek jest właśnie ich ogólnym dochodem z gospodarstwa rolnego, który następnie wylicza organ, bowiem praca związana z uprawą owoców jest pracą całoroczną, a nie sezonową, a jedynie zyski uzyskuje się raz w roku. Zdaniem skarżącej organy błędnie zatem uznały, że jest to dochód dodatkowy, jakby był uzyskiwany z innego gospodarstwa. Odnosząc się do warunków mieszkaniowych skarżąca wskazała, że aby zapewnić rodzinie godziwy byt musiała zaciągnąć kredyt, który obecnie spłaca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a przede wszystkim przepis art. 38 ust. 1 U.p.s., zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 U.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, bowiem w przywołanym przepisie określone zostały zasady i sposób przyznawania wymienionego świadczenia. Jednocześnie ustawodawca wskazał w w/w przepisie, iż warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a nadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia. Okoliczności takie zostały przykładowo wymienione w omawianym przepisie i są nimi m.in. długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie. Wobec ugruntowanego przez orzecznictwo podziału świadczeń z pomocy społecznej na świadczenia obligatoryjne i fakultatywne nie sposób się zgodzić z opinią organu i jego argumentacją. Różnica bowiem pomiędzy takimi świadczeniami jest istotna, gdyż w przypadku świadczeń obligatoryjnych ustalenie przez organ, iż wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki sformułowane przez ustawodawcę obliguje do przyznania danego rodzaju świadczenia. Podkreślić należy, że w odniesieniu do tego rodzaju świadczeń, organom nie została pozostawiona żadna swoboda w sposobie załatwienia sprawy, a takim właśnie świadczeniem obligatoryjnym jest zasiłek okresowy uregulowany w przepisie art. 38 U.p.s. Należy zwrócić uwagę na sformułowanie jakim posłużył się w tym przepisie ustawodawca wskazując, że "zasiłek okresowy przysługuje (...)". Z treści tak sformułowanego przepisu nie wynika bowiem aby zasada przyznania świadczenia miała charakter uznaniowy. Czym innym pozostaje wysokość świadczenia i okres na jaki ma być ono przyznane - w tej mierze ustawodawca przewidział uznaniowość rozstrzygnięcia (art.38 ust 2, 3, 4 i 5 U.p.s.). Przepis art. 3 U.p.s., opisujący ogólne zasady działania pomocy społecznej może być i jest stosowany posiłkowo w tych przypadkach, gdy ustawodawca przewiduje tzw. luz decyzyjny np. przy zasiłku celowym, który może być kształtowany możliwościami pomocy społecznej. W przypadku instytucji zasiłku okresowego, przepis ten może mieć zastosowanie jedynie posiłkowe przy rozstrzyganiu o wysokości przyznanego świadczenia lub okresie jego pobierania, nie zaś w przypadku rozstrzygania o jego zasadzie (podobnie WSA w Lublinie w wyroku z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt SA/Lu 780/10, WSA w Łodzi w wyroku z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/ Łd 720/11). W następstwie powyższego stwierdzić należy, iż w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do odmowy przyznania skarżącej zasiłku okresowego z przywołaniem argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu decyzji. Działanie takie uchybia treści przepisu art. 38 ust. 1 U.p.s., podważa przy tym zasadę budowania zaufania obywateli do organów państwa określoną w art. 8 kpa, który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ winien uwzględnić przedstawioną argumentację co do wykładni przepisów prawa materialnego, istotnych z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia, a także przeprowadzić postępowanie administracyjne z poszanowaniem jego zasad – art. 6, 7 i 8 kpa. Wobec powyższego sąd orzekł na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.