I SA/Wa 207/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie sfinansowania dojazdu dziecka do szkoły 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie sfinansowania dojazdu dziecka – P. C. i jego matki z miejscowości N. do Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] w P., w wysokości odpowiadającej cenie biletów komunikacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z zm.). Zgodnie art. 17 ust. 3a tej ustawy obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71 b bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Z cytowanego przepisu wynika, że wykonanie obowiązku może być realizowane w dwojaki sposób -poprzez zapewnienie uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły albo poprzez zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Z przedstawionych dokumentów wynika, że organ pierwszej instancji nie jest w stanie zorganizować bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły syna J. C. Z pisma Wójta Gminy N. z dnia 5 kwietnia 2005 r. i 7 lipca 2005 r. wynika, że Urząd Gminy nie dysponuje środkiem transportowym, którym mógłby dowozić dziecko do szkoły w P. Nie dysponuje również środkami finansowymi na wynajem takiego samochodu. Organ pierwszej instancji zaproponował pokrycie kosztów przewozu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Oznacza to, że nie uchylił się od obowiązku określonego w art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Również orzecznictwo potwierdza możliwość realizacji ustawowego obowiązku gminy przez zapewnienia bezpłatnego transportu uczniów lub zwrot poniesionych kosztów, jeżeli nie zorganizowano świadczeń w postaci usługi transportowej (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. I SA 650/03). Z podania i pism J. C. wynika, że aktualnie dziecko dowożone jest do szkoły przez rodziców. Obowiązkiem Gminy jest zatem zwrot kosztów dojazdu syna wraz z opiekunem w wysokości kwoty biletów komunikacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. C. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2005 r. i zobowiązanie Wójta Gminy N. do zapewnienia synowi P. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] w P. P. C., ur. [...] listopada 1995 r., jest dzieckiem niepełnosprawnym. Orzeczeniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w G. z dnia [...] lipca 2001 r. stwierdzono potrzebę kształcenia specjalnego, dlatego też konieczny jest dowóz do Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] w P., w której realizuje obowiązek szkolny. Obie instancje postępowania w interpretacji przepisu art. 17 ust. 3a ustawy pominęły sformułowanie "jeżeli dowożenie zapewniają rodzice". Wójt Gminy N. nie uwzględnił tej części przepisu cytując go w uzasadnieniu decyzji. Fragment ten ma kluczowe znaczenie przy odczytywaniu treści przepisu. Gmina nie ma wyboru co do sposobu realizacji obowiązku zapewnienia bezpłatnego przewozu i opieki osób niepełnosprawnych. Przepis podaje dwie sytuacje i odpowiadający im obowiązek gminy, która zobowiązana jest do zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, gdy dowożenie zapewniają rodzice. W przypadku przeciwnym obowiązkiem gminy jest przewóz i opieka do najbliższej szkoły, do której uczniowie zostali skierowani. Zapewnienie przez rodziców dowożenia nie może być wymuszone bezczynnością gminy. Skarżąca podkreśla, że wraz z mężem nie ma możliwości dowożenia syna do szkoły. Mąż pracuje zawodowo a skarżąca opiekuje się dwojgiem dzieci, z których najmłodsze ma półtora roku. Podaje też, że jest zmuszona przez gminę do osobistego dowożenia syna do szkoły, co powoduje uszczerbek w opiece nad pozostałymi dziećmi. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, do czego Sąd uprawniony jest na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdzono, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem tej zasady. Będący podstawą prawną wydanych decyzji art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z zm.) przewiduje dwa sposoby realizacji przez gminę obowiązku wynikającego z tego przepisu. Może to mieć formę bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka niepełnosprawnego albo, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, formę zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Wójt Gminy N. wskazał, że nie ma możliwości zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły i z tej przyczyny przyznał skarżącej zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Stanowisko to podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie dostrzegając, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, bowiem nie zostało ustalone, czy skarżąca ma możliwość zapewnienia dowożenia syna do szkoły. Innymi słowy przyjęto, że brak możliwości dowożenia dziecka przez gminę powoduje, że obowiązek z art. 17 ust. 3a ustawy gmina wykonuje przez zwrot kosztów bez uprzedniego zbadania, czy rodzice dziecka mają możliwość dowożenia dziecka. Okoliczność ta powinna być wykazana na podstawie całokształtu danej sprawy, w tym stanu rodzinnego skarżącej i wynikających z tego skutków dla pozostających w rodzinie innych dzieci. Należy też dodać, że omawiany przepis nie uzależnia wykonania obowiązku gminy w formie dowożenia dziecka niepełnosprawnego do szkoły od posiadanych przez nią środków transportowych, ani finansowych na wynajem samochodu. Dlatego gmina nie może wybierać formy, w jakiej będzie wykonywała przedmiotowy obowiązek powołując się na brak środków. Powołane w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. I SA 650/03 (ONSA 2004, z. 2, poz. 82) dotyczy dopuszczalności skargi wniesionej przez gminę do sądu administracyjnego, a nie zagadnienia, jakie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.