I SA/Wa 2070/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent stażysta Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. T. i B. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2097, dalej jako ustawa), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., znak [...] odmawiającą B. T., A. T. i B. T.– następcom prawnym zmarłej B. T. - potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości rolnej, położonej we wsi [...], gmina [...], pow. [...], woj. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej wystąpiła w dniu [...] lipca 1989 r. B. T.. Po śmierci wymienionej do sprawy przystąpili jej spadkobiercy: B. T. (dawne nazwisko: K.), L. T. i A. T., zaś po śmierci L. T. do postępowania wstąpiła jego spadkobierczyni – B. T.. Po wejściu w życie ustawy sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewodzie [...] ze względu na treść jej art 27, zgodnie z którym postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte a nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. W dalszej kolejności organ stwierdził, że spośród zebranego materiału dowodowego, jedynym dokumentem wskazującym, że B. T. była właścicielką przedmiotowej nieruchomości jest uwierzytelniony przez Urząd Gminy [...] odpis tłumaczenia z języka [...] zaświadczenia wydanego przez [...] Komitet Wykonawczy [...], z dnia [...] sierpnia 1969 r. W ocenie organów obu instancji dokument ten nie może stanowić dowodu na pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem nie został on sporządzony przez upoważniony do tego organ państwowy w wymaganej formie, co oznacza, że nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i tym samym nie zasługuje na wiarygodność. W toku postępowania organ wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej oraz licznych archiwów państwowych o dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości, z udzielonych odpowiedzi wynika jednak, że żadne dokumenty nie zostały odnalezione. W konsekwencji organ przyjął, że w toku postępowania nie udowodniono, aby B. T. - poprzednik prawny skarżących, posiadała i pozostawiła majątek poza obecnymi granicami RP, uprawniający ich do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tego tytułu. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. i B. T. (dalej także jako skarżące). W skardze kierowanej do tut. Sądu skarżące zarzuciły organowi naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: a. art 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez uznanie, że skarżący nie wskazali dowodów świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP, podczas gdy z przedłożonego zaświadczenia wynika, że B. T. posiadała mienie poza granicami Polski; b. art. 6 ust. 4 ustawy, poprzez uznanie, że dowodem potwierdzającym pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być wyłącznie dokumenty wymienione w tym przepisie, podczas gdy przepis ten nie stanowi katalogu zamkniętego; c. art. 6 ust. 6 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków złożonego wniosku. 2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść decyzji, tj.: a. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie, że przedłożone zaświadczenie nie może stanowić dowodu w sprawie; b. art 76 kpa, poprzez błędne uznanie, że przedłożone zaświadczenie nie jest dokumentem urzędowym zagranicznym, który może stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym na zasadach ogólnych. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie znajduje podstaw. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako ppsa). W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy, której art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie układów republikańskich z 1944 r. i umowy z dnia 6 lipca 1945 r. o prawie zmiany obywatelstwa (...). Obok kwestii formalnych, daty złożenia wniosku a także osób uprawnionych do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty ustawa określa też wymogi formalne wniosku. W art. 6 stanowi ona, iż do wniosku należy dołączyć: 1. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; 2. dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3; 3. dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (...) itd. W art. 6 ust. 4 ustawa stanowi z kolei, iż dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw; 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku takich dokumentów, wg art. 6 ust. 5 ustawy dowodami w sprawie mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" wskazuje, że chociaż wymienionym w powyższym przepisie dowodom przyznano szczególny walor, to jednak katalog ten nie ma charakteru zamkniętego i nie wyklucza stosowania także innych środków dowodowych zgodnie z art. 75 kpa (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2553/12, LEX nr 1351185). Jednocześnie trzeba podkreślić, że wszystkie przedstawione dowody podlegają ocenie organu z punktu widzenia ich rzetelności i wiarygodności jak każdy inny dowód w sprawie administracyjnej. Organ administracyjny obowiązany jest ocenić przy tym nie tylko poszczególne dowody każdy z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Następnie obowiązkiem organu administracji jest wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, iż minister nie naruszył prawa przy rozpoznawaniu kontrolowanej sprawy. Trzeba w szczególności zwrócić uwagę, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera rzetelną i rzeczową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Spośród całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jedynym dokumentem wskazującym na posiadanie przez B. T. nieruchomości poza granicami obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uwierzytelniony przez Urząd Gminy [...] odpis kopii tłumaczenia z języka [...] zaświadczenia wydanego przez [...] Komitet Wykonawczy [...], z dnia [...] sierpnia 1969 r. Należy podzielić stanowisko organu, że ów odpis kopii tłumaczenia nie dotyczy któregokolwiek z dokumentów wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy, w szczególności nie jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy, gdyż wydanie takiego zaświadczenia nie leży w kompetencjach tego organu (art. 76 kpa). Wobec powyższego nie korzysta on z domniemania przewidzianego w art 76 § 1 kpa i podlega swobodnej ocenie dowodów na zasadach ogólnych. W ocenie Sądu organ zasadnie odmówił zatem mocy dowodowej ww "dokumentowi" zważywszy, że nie jest to oryginalne zaświadczenie, a jedynie odpis kopii jego tłumaczenia, przy czym ani oryginału zaświadczenia ani tłumaczenia nie ma w aktach sprawy. Dowodem na pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej nie może być również oświadczenie złożone przez A. T. podczas przesłuchania w dniu [...] października 2013 r. w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami i Skarbu Państwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], gdyż zgodnie z art 6 ust. 5 ustawy okoliczność ta nie może zostać wykazana zeznaniami świadków niespełniających wymagań wymienionych w tym przepisie i z pominięciem opisanego w nim trybu. Wobec braku dokumentów wymienionych w ustawie, strony, jak jednoznacznie stanowi 6 ust. 5 ustawy, winny przedstawić oświadczenia dwóch świadków o cechach określonych w ustawie, co w sprawie nie miało miejsca. Nie zasługuje na podzielenie także zarzut naruszenia art 6 ust. 6 ustawy, gdyż jak wynika z akt administracyjnych, w postępowaniu w I instancji Wojewoda [...] dwukrotnie, przy pismach z dnia [...] grudnia 2011 r. i [...] marca 2012 r. informował skarżących, że we wniosku brak jest dokumentów potwierdzających pozostawienie przez B. T. nieruchomości poza obecnymi granicami RP i wzywał do usunięcia braku w terminie 6 miesięcy. Organ przywołał stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdzające zasadność zaskarżonej decyzji i stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje. Zasadnie w szczególności organ przyjął, że nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku, co w niniejszej sprawie jest szczególnie istotne, jako że w postępowaniu dotyczącym mienia zabużańskiego główny ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania. Ponownie należy podkreślić prawidłową ocenę wartości dowodowej "dokumentu" z dnia [...] sierpnia 1969 r. – który nie tylko nie posiada cech dokumentu urzędowego (czy też jak wskazano w skardze zagranicznego dokumentu urzędowego), nie jest nawet oryginałem zaświadczenia (w świetle przepisów ustawy rozumianego jako dokument prywatny), a jedynie odpisem kopii jego tłumaczenia. Stąd też nieprzyznanie mu mocy dowodowej nie może skutkować skutecznym zarzutem naruszenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.