I SA/Wa 2073/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K.M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 1 i 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku B.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] ([...]), którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] ([...]) o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez zabudowań o pow. [...] ha, dz. nr [...],[...] 1/4 części działki nr [...] i udziału we wspólnocie gruntowej, we wsi [...]. Powołując się na art. 61 § 1 kpa, art. 28 kpa organ stwierdził, że nie istnieją przesłanki wskazujące na interes prawny B.P. Właścicielką przejętego gospodarstwa była bowiem L.P. Wnioskodawca wezwany do wykazania interesu prawnego nie nadesłał żadnego dokumentu potwierdzającego, że jest następcą prawnym L.P. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt I [...], o nabyciu spadku po J. P., które nie dowodzi, że jest następcą prawnym dawnej właścicielki gospodarstwa. Minister wyjaśnił, że decyzję w I instancji wydał Naczelnik Gminy [...]. Obecnie nie ma naczelników gmin, a ustawodawca nie wskazał organu kompetentnego do orzekania w sprawach przejęć gospodarstw rolnych w zamian za rentę. Zgodnie jednak z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008, Nr 50, poz. 291 ze zm.) przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i ustalenie odpłatności następuje decyzją Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Organem wyższego stopnia właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie wojewoda. Skargę na powyższe postanowienie wniósł B. P. podnosząc, że J. P. syn J. ani jego żona L.P. nie posiadali ziemi, domu, ani siedliska we wsi [...]. Ojciec skarżącego – J. wpuścił brata do swego domu od 1946 r. do 1948r, po tym okresie miał iść do gajówki. J. otrzymał od nadleśnictwa trzy propozycje, ale z nich nie skorzystał. Skarżący powołał się na pismo Wójta Gminy [...] z [...] ([...]), w którym stwierdzono, że P.J. s. J. i P. L. nie posiadali gospodarstwa rolnego w [...], co poświadczyło 7 mieszkańców wsi. Następnie wskazał na postanowienie z dnia [...] sygn. akt I Ns [...], zgodnie z którym działka spadkowa nr [...] o pow. [...] ha jest jego własnością. Podał, że działki nr [...] i [...] "straciły swoją ważność czyli swój obieg w [...], a zostały wpisane do decyzji [...] w [...] po siedmiu latach, co do gruntu rolnego o pow. [...] ha to brak jest numeru tej działki i nie ma urządzonej księgi wieczystej ani też zbioru dokumentów". Skarżący powołał się na pismo z dnia [...], z którego wynika, iż sporne gospodarstwo "nie wpłynęło do Skarbu Państwa Podlaskiego". Dodał, że za budynki znajdujące się na wyrysie działki [...] ha płacił podatki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ppsa. W świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...], którym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia – na wniosek B. P. - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] przejmującej na własność Państwa opisanego gospodarstwa rolnego we wsi [...]. Odmowa wszczęcia postępowania - dokonana na podstawie art. 61a k.p.a. - była wynikiem stwierdzenia przez organ administracji, że B.P. nie jest stroną postępowania. Zaznaczyć na wstępie trzeba, że celem wprowadzenia art. 61a k.p.a. było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania od postępowania właściwego, kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej co do istoty sprawy. Chodziło zatem o odróżnienie etapu obejmującego wszczęcie lub odmowę wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia żądania. Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania administracyjnego, w tym dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji, uzależnione jest od przeprowadzenia przez organ wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Prawidłowe rozumienie art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi więc do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżący – wezwany przez organ nie wykazał, że jest następcą prawnym właścicielki przejętego decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] ([...]) na własność Państwa gospodarstwa rolnego (dz. nr [...] 1/2 części działki nr [...]). W konsekwencji nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., a zatem nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji dnia [...]. Zgodnie bowiem z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wbrew zarzutom skarżącego, z dokumentacji dołączonej do decyzji z dnia [...] wynika jednoznacznie, że właścicielką przejętego gospodarstwa była L.P., która odziedziczyła je z mocy ustawy w całości po mężu J. P. (odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...]), zaś J.P. właścicielem opisanego gospodarstwa stał się na mocy Aktu Własności Ziemi z dnia [...] znak [...] z dniem [...]. Natomiast przedłożona organowi kopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt I [...] dotyczy nabycia spadku po J. P., który – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego – był bratem J. P. zmarłego męża dawnej właścicielki ww. gospodarstwa rolnego L. P. Na powyższe stanowisko nie wpływa również wynikający z ww. postanowienia z dnia [...] fakt, iż obecnie część działki nr [...] o pow. [...] ha stanowi własność skarżącego, skoro decyzją z dnia [...] przejęto na własność Państwa wyłącznie ½ działki nr [...] będącej własnością L. P. Tym samym skarżący nie posiada legitymacji do skutecznego domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Naczelnika Gminy [...] decyzji z dnia [...], jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.