I SA/Wa 2073/17

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż. Wnioskodawczyni wraz z mężem są starszymi ludźmi utrzymującymi się z dochodu uzyskiwanego z tytułu dwóch emerytur wraz z dodatkami pielęgnacyjnymi o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie spółdzielcze – własnościowe o powierzchni [...] m ², w którym mieszka wraz z mężem o wartości szacunkowej ok. [...] zł, mieszkanie otrzymane w spadku po matce o powierzchni [...] m ² i wartości [...] zł, samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2006 o wartości [...] zł oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Innych nieruchomości, papierów wartościowych i praw majątkowych oraz wierzytelności wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Wnioskodawczyni dodała, że mieszkanie po matce jest niezamieszkałe ze względu na konieczność przeprowadzenia w nim remontu. Jako stałe zobowiązania miesięczne wnioskodawczyni podała czynsz za mieszkanie w którym mieszka - [...] zł, za energię elektryczną i gaz - [...] zł, za media i zakup prasy - [...] zł, utrzymanie kota – [...] zł, za leczenie dwóch osób – [...] zł, czynsz za mieszkanie odziedziczone po matce – [...] zł, utrzymanie samochodu – [...] zł, na zakup wyżywienia, odzieży i obuwia w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne wydatki stałe wnioskodawczyni wynoszą [...] zł. Ponadto, wnioskodawczyni podała, że ponosi także opłaty roczne za ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, ubezpieczenie samochodu – [...] zł, przejazdy pociągiem – [...] zł, utrzymanie grobów – [...] zł, dopłaty do C.O. i wody – [...] zł, ubezpieczenie wnioskodawczyni – [...] zł, co w sumie stanowi kwotę w wysokości [...] zł. Po podzieleniu jej przez 12 miesięcy daje to kwotę [...] zł. Po dodaniu do sumy miesięcznych wydatków stałych ([...] zł) kwoty [...] zł miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą [...] zł. W tym stanie sprawy zważono co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje wraz z mężem stały, niemały dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Dochód ten w całości przeznaczany jest wyłącznie na własne potrzeby wnioskodawczyni i jej męża, w tym na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dwóch mieszkań, zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, jak również na koszty związane z leczeniem i utrzymaniem samochodu. Pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków wnioskodawczyni udało się zgromadzić oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. Ponadto, wnioskodawczyni posiada majątek w postaci dwóch mieszkań oraz samochodu osobowego. W świetle powyższych danych stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobą ubogą. Należy zwrócić uwagę, na to czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej ze zgromadzonymi środkami pieniężnymi, miesięcznymi stałymi dochodami oraz posiadanym majątkiem. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza jej na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu, czy ubezpieczeniami. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie przy posiadanych oszczędnościach i uzyskiwanych dochodzie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt II OZ 1238/14). Zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi wynoszący 200 zł. Wskazać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe jakie mogą się w sprawie pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle będą o połowę niższe od wysokości uiszczonego wpisu sądowego od skargi, a zatem będą w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności uznano, że wnioskodawczyni przy zgromadzonych oszczędnościach oraz posiadanym dochodzie jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to uszczerbku w jej kosztach utrzymania koniecznego. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.