I SA/Wa 2078/06

WyrokWSA w Warszawie2007-02-15

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Anna Łukaszewska-Macioch, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dyplom potwierdzający uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego wydany przez niemiecką uczelnię, w której system nadawania stopni naukowych jest jednostopniowy (doktorat), może zostać uznany za równorzędny polskiemu stopniowi doktora habilitowanego, biorąc pod uwagę postanowienia umowy między Rządem RP a Rządem RFN o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ błędnie zinterpretował umowę między Rządem RP a Rządem RFN o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. Organ nie uwzględnił art. 5 ust. 1, 6 i 7 umowy, które określają zasady uznawania stopni naukowych i dopuszczają możliwość nostryfikacji, jeśli zachodzi rzeczywista ekwiwalencja. Zamiast tego, organ oparł się wyłącznie na art. 6 umowy, który zawiera schemat ekwiwalencyjny, ignorując kluczowe postanowienia dotyczące procedury i przesłanek uznania. Ponadto, organ nie rozważył dowodów przedstawionych przez skarżącego, które wskazywały na przyznanie wyższego stopnia naukowego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Uniwersytetu w M. o uznaniu dyplomu doktora habilitowanego wydanego przez ten uniwersytet za równorzędny polskiemu stopniowi naukowemu. Centralna Komisja uznała, że w Niemczech obowiązuje system jednostopniowy (doktorat) i dyplom nie stanowi dowodu uzyskania wyższego stopnia naukowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA oraz umowy między Polską a Niemcami o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Komisji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy w wykładni prawa materialnego przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Centralnej Komisji na rzecz P. K. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz P. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA /Wa 2078/06 U Z A S A D N I E N I E Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2004 r. odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2003 r. o uznaniu dyplomu Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M., wydanego 16 lipca 2003 r. dr P. K., jako równorzędnego stopniowi naukowemu doktora habilitowanego nauk [...] w dyscyplinie [...] nadawanemu w Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż rozpatrywana uchwała Rady Wydziału w przedmiocie nostryfikacji podjęta została z naruszeniem obowiązującego prawa, gdyż przedmiotem uznania w Polsce za równorzędny stopniowi naukowemu może być jedynie dyplom świadczący o uzyskaniu za granicą równorzędnego stopnia naukowego. Powołano art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998, nr 92, poz. 584), w którym zawarty jest schemat ekwiwalencyjny i wymienia się dwa odrębne stopnie naukowe tj. doktor i doktor habilitowany. Podkreślono, że przedłożony przez skarżącego do nostryfikacji dyplom odpowiada w swej treści ściśle systemowi z jednym stopniem naukowym doktora, bo stanowi wyłącznie o wąsko zakreślonym zakresie przedmiotowym prawa do nauczania w szkole wyższej. Następnie zaś, jako jedną z konsekwencji przyznanego uprawnienia do nauczania w dyplomie dodaje się petitem informacyjnie dwie klauzule tj. uprawnienie do dołączenia do już posiadanego stopnia doktora określenia "habilitatus" oraz do używania nazwy "Privatdozent", wskazującej na posiadane uprawnienie do wykładania w szkole wyższej. Centralna Komisja podkreśliła również, iż w tej szczególnej sytuacji, gdy dr P. K. jest doktorem [...], [...], [...] oraz [...] nie sprecyzowano, którego ze stopni doktora uzupełniające określenie "habilitatus" ma dotyczyć. Ponadto z treści dyplomu w pełni odpowiadającej systemowi jednego stopnia naukowego (doktor) oraz celowi postępowania habilitacyjnego prowadzonego wyłącznie co do nadania prawa do nauczania, a nie do nadania wyższego stopnia naukowego, zgodnie z ustawą o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat z dnia 23 maja 1995 r., przyznano dr P. K. prawo nauczania w szkole wyższej (rodzaj uprawnienia zawodowego). Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ powołał się na art. 5 ust. 6 i 7 wskazanej wyżej umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec, który to przepis stanowi, iż używanie w Polsce stopni i tytułów naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do rzeczywistej ekwiwalencji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie taka ekwiwalencja nie zachodzi z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego prowadzonego na Uniwersytecie [...] w M. oraz w sytuacji obowiązywania jednego stopnia naukowego, odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy jest nadawany w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu postępowania habilitacyjnego. W ocenie organu, zbieżność brzmienia określeń "habilitowany" ma charakter wyłącznie zewnętrzny; w tradycyjnym systemie [...] można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany", zaś w polskim systemie oznacza wyższy stopień naukowy, co nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji. Zatem żaden dyplom wydany w kraju, w którym nadaje się tylko jeden stopień naukowy doktora nie może być uznany jako dowód uzyskania tam innego, wyższego stopnia naukowego - doktora habilitowanego. Zaskarżona decyzja została podjęta przez Prezydium Centralnej Komisji w trybie § 13 Statutu Komisji, tj. bez merytorycznej oceny dokonywanej przez recenzentów i sekcję wobec stwierdzenia, że uchwała Rady Wydziału będąca przedmiotem postępowania zatwierdzającego została podjęta z naruszeniem obowiązującego prawa. Na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją decyzję tej Komisji z dnia [...] marca 2004 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dr P. K., zarzucając jej naruszenie art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 17 grudnia 2004 r. pełnomocnik skarżącego wniósł pismo uzupełniające skargę wskazując, że organ oprócz wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego naruszył również art. 6 w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 5 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ bezpodstawnie przyjął, iż w [...], kraju [...] Republiki [...] [...], w którym znajduje się Uniwersytet [...] w M., nadaje się tylko jeden stopień naukowy, zaś dyplom stanowi jedynie o prawie do nauczania w szkole wyższej. Stanowisko to, zdaniem pełnomocnika skarżącego jest błędne, gdyż według § 28 ust. 5 ustawy z 23 maja 1995 r. o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat, stopień "doktor habilitowany" jest stopniem naukowym wyższym niż " doktor". Zaś w uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego powołał się na pismo Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M. z dnia 29. 04.2004 r., w którym wyjaśnia się, iż przewód habilitacyjny skarżącego przeprowadzono w oparciu o regulamin obowiązujący na Wydziale [...] [...] w M., który ostatecznie wszedł w życie 17.06.2003 r. a przyznany tytuł "habilitatus" oznacza również przyznanie wyższego stopnia naukowego. Załączono również Regulamin habilitacyjny Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M. z dnia 1 lipca 1982 r., określający procedurę uzyskania habilitacji oraz pismo Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], w którym podkreślono, że z paragrafu 4 Regulaminu habilitacyjnego wynika, iż warunkiem dopuszczenia do habilitacji jest posiadany stopień doktora w dziedzinie, w której kandydat ubiega się o habilitację względnie kwalifikacje do nauczania. Skoro w dyplomie habilitacyjnym osoba habilitowana uzyskuje prawo dodania do posiadanego stopnia "habilitatuts", to stwierdzenie to odnosi się do stopnia doktora stanowiącego podstawę uzyskania habilitacji. W piśmie Ministerstwa wskazano również, że stała komisja ekspertów zainicjowała na posiedzeniu w 2000 r. wprowadzenie zmian w umowie między rządami obu państw z dnia 23 lipca 1997 r., które jednak nie weszły jeszcze w życie. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podtrzymała dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1965/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zagadnienie stopni i tytułów naukowych reguluje ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. 2003, Nr 65, poz. 595), a zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami nadanymi w kraju unormowane są w art. 24 tej ustawy. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Z tego względu sprawę należy rozpatrywać w oparciu o umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998 r., Nr 92, poz. 584). Zgodnie z art. 8 powyższej umowy została ona zawarta na okres pięciu lat, a następnie okres ten przedłuża się automatycznie o kolejne dwa lata, jeżeli żadna z umawiających się stron nie wypowie jej na piśmie w terminie 6 miesięcy. Stosownie do Oświadczenia Rządowego z dnia 26 marca 1998 r. umowa weszła w życie 14 stycznia 1998 r. i jest aktualnie obowiązującym źródłem prawa regulującym zasady uznania ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się uznania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], w specjalności [...], uzyskanego w Uniwersytecie [...] w M. w dniu 16 lipca 2003 r., za równorzędny ze stopniem nadanym w kraju. Bezsporne jest, iż Uniwersytet [...] należy do uznanych przez Państwo szkół wyższych z prawem nadania stopnia doktora (załącznik nr 3 do wyżej opisanej umowy). Z kolei według art. 5 ust. 1 umowy tytułami i stopniami naukowymi w rozumieniu umowy są:" każdy tytuł, którego nazwa zawiera człon "dyplomowany", tytuł magistra, licencjata oraz stopień doktora i doktora habilitowanego, przyznany przez [...] szkołę wyższą, określoną w art. 1 ust. 1, "czyli jedną ze szkół wymienionych w załączniku nr 1 i załączniku nr 3 umowy. Również w art. 6 umowy wymienia się [...] stopień "Dr.habil.", jako odpowiednik polskiego stopnia "doktor habilitowany". W tym kontekście ustalenie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, że w Republice [...] [...] nie ma stopnia "doktor habilitowany" nie daje się pogodzić z zapisami umowy międzyrządowej. Organ ustalił, że system [...] jest jednostopniowy bez odniesienia się do postanowień powyższej umowy. Tej sprzeczności nie wyjaśnia też pismo Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. W sytuacji zaistnienia wątpliwości co do treści umowy międzyrządowej organ mógł zwrócić się o wyjaśnienie do Ministerstwa Sprawiedliwości. Organ wydający zaskarżoną decyzję nie ustosunkował się do złożonych przez skarżącego pism: Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej - Dziekana Uniwersytetu [...] w M., przedstawiającego stanowisko Komisji Habilitacyjnej Wydziału [...] z dnia 29.04.2004 r., Działu [...] Uniwersytetu w M. z dnia 14.06.2004, Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury, Rektora Uniwersytetu w M., z których jednoznacznie wynika, że w Uniwersytecie [...] w M. przyznawany jest drugi wyższy stopień naukowy doktora habilitowanego. Nie wskazanie przez organ przyczyn, dla których powyższym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, skutkuje uznaniem, że organ naruszył art. 107 § 3 kpa. W aspekcie złożonego przez skarżącego "Regulaminu habilitacyjnego Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M." z dnia 1 lipca 1982 r., zmienionego na mocy rozporządzenia z dnia 15 listopada 1999 r., nie można podzielić stanowiska organu, że brak rzeczywistej ekwiwalencji wynika z innych zasad przewodu habilitacyjnego w obu krajach. Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie można też pominąć przepisów ustawy z dnia 23 maja 1995 r. o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat, a w szczególności zapisu § 28 ust. 5 ustawy, z którego wynika, że uczelnia ma prawo nadawania stopni akademickich na podstawie uchwalonych regulaminów, a ponadto może nadawać inne stopnie niż wymienione w § 28 ust. 1 na podstawie umowy z uczelnią zagraniczną za zgodą odpowiedniego do specjalności ministerstwa (§ 28 ust. 2 ww. ustawy). Nie zostało wyjaśnione przez organ wydający zaskarżoną decyzję, czy oba uniwersytety ([...] Uniwersytet [...] i [...] w M.) nie zawarły umowy stosownie do § 28 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7 kpa,77 kpa, 80 kpa oraz 107 kpa a także przepisy prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 i art. 6 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym . Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegającym w szczególności na przeprowadzeniu błędnej wykładni art. 5 ust. 6 i 7 umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584). Na tych podstawach wnosiła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że wyrok został wydany z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Z przepisów umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584), która stosownie do Oświadczenia rządowego z dnia 26 marca 1998 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 585) weszła w życie z dniem 14 stycznia 1998 r. wynika, że używanie w Polsce tytułów i stopni naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do ustalenia rzeczywistej ekwiwalencji (art. 5 ust. 6 i 7 umowy). W sprawie nie ma takiej rzeczywistej ekwiwalencji z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego prowadzonego w Uniwersytecie [...] w [...] w sytuacji obowiązywania systemu jednego stopnia naukowego odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy nadawany jest w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu przewodu habilitacyjnego (art. 1 ust. 1, art. 16 -19 ustawy). Zbieżność brzmienia określeń, która ma charakter wyłącznie zewnętrzny, a nie dotyczy rzeczywistej ekwiwalencji podstaw i warunków, w jakich w tradycyjnym systemie [...] można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany" z racji na prawo nauczania, z nazwą wyższego stopnia naukowego w dwustopniowym systemie polskim, nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji. Uchwała z dnia [...] listopada 2003 r. Rady Wydziału [...] [...] w sprawie odstąpienia od nostryfikacji i uznania, że dr P. K. uzyskał za granicą I wyższy stopień naukowy, chociaż w świetle prawa [...] nabył tylko: uprawnienie do nauczania w bardzo ściśle określonym zakresie przedmiotowym, który ma być równorzędny nadawanemu w Polsce stopniowi doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...] (w dyscyplinie naukowej [...], ze specjalnością [...] [...] [...] i [...]), nie kwalifikuje się do jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. P. K. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 610/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Zasady uznawania stopni naukowych przyznanych przez [...] szkołę wyższą reguluje umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznawaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. 1998 r. Nr 92, poz. 584). Zasady uznawania stopni naukowych reguluje art. 5 powołanej umowy, a w szczególności art. 5 ust. 6 i ust. 7. Według art. 5 ust. 6 powołanej umowy "Bez zmian pozostają istniejące możliwości zmiany lub nostryfikacji tytułów i stopni naukowych zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi, jeżeli zachodzi ich rzeczywista ekwiwalencja". Zgodnie z art. 5 ust. 7 powołanej umowy "W Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do używania tytułów i stopni naukowych wymienionych w ustępie 1, zachodzi po przeprowadzeniu nostryfikacji dokonanej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uregulowania niniejszej umowy zostaną uwzględnione przy podejmowaniu decyzji odnośnie do zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego bądź z części postępowania nostryfikacyjnego". Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Ta reguła wykładni została naruszona przez sąd w zaskarżonym wyroku. Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat. Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków. Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Dokonanie wykładni w oderwaniu od zasadniczej regulacji materialnoprawnej doprowadziło do wadliwości oceny co do dopuszczalności odstąpienia od procedury nostryfikacji. Wartym podkreślenia jest, że w piśmie Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], wskazuje się na prace Stałej Komisji Ekspertów co do zmiany umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] [...] [...] o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym w zakresie uznawania stopnia naukowego doktora habilitowanego, które jednak nie weszły w życie przez zmianę w tym zakresie umowy. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując ponownie kontroli zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był zatem - w zakresie objętym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - związany wykładnią prawa dokonaną przez ten Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny – uchylając zaskarżony wyrok – w granicach skargi kasacyjnej uznał, że; "Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Ta reguła wykładni została naruszona przez sąd w zaskarżonym wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r. Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat. Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków. Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Dokonanie wykładni w oderwaniu od zasadniczej regulacji materialnoprawnej doprowadziło do wadliwości oceny co do dopuszczalności odstąpienia od procedury nostryfikacji". Uwzględniając powyższe wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę fakt, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów - rozpatrując wniosek Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] o zatwierdzenie nostryfikacji i stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...] dr P. K. – działała w trybie §13 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi on, że wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych oraz o przyznanie uprawnień do nadawania stopni naukowych niezgodne z przepisami ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych rozpatruje Prezydium Komisji, które może zrezygnować z przeprowadzenia postępowania opiniodawczego przewidzianego w § 8. Zaskarżona decyzja została podjęta przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów w powyższym trybie tj. bez merytorycznej oceny dokonywanej przez recenzentów i Sekcję wobec stwierdzenia, że uchwała Rady Wydziału będąca przedmiotem postępowania zatwierdzającego została podjęta z naruszeniem obowiązującego prawa. Komisja stwierdziła, że zgodnie z prawem obowiązującym w [...] – [...], nadawany jest w tym kraju [...] tylko jeden stopień naukowy, dlatego też dyplom uzyskany przez dr P. K. nie jest dowodem nadania wyższego stopnia naukowego i nie może być on podstawą postępowania nostryfikacyjnego prowadzącego do jego uznania jako równorzędnego z polskim stopniem naukowym doktora habilitowanego na podstawie art. 24 ust.2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Przy czym Komisja nie wyjaśniła dokładnie, z jakich względów uznała, że w/w uchwała Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] (dotycząca odstąpienia od procesu nostryfikacji stopnia doktora habilitowanego oraz uznania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], w specjalności: [...] [...] [...] i [...], uzyskanego przez dr P. K. w Uniwersytecie [...] w M. w dniu 16 lipca 2003 r., za równorzędny ze stopniem nadanym w kraju) podjęta została z naruszeniem prawa, na czym polegało to naruszenie prawa skutkujące zastosowaniem §13 statutu oraz dlaczego zrezygnowała z przeprowadzenia postępowania opiniodawczego i nie powołała recenzentów. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - realizując w/w wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego - dokonał analizy art. 5 ( w szczególności ust. 6 i ust. 7) umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. Art. 5 powyższej umowy reguluje zasady uznawania stopni naukowych. Ust. 6 stanowi: "Bez zmian pozostają istniejące możliwości zmiany lub nostryfikacji tytułów i stopni naukowych zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi, jeżeli zachodzi ich rzeczywista ekwiwalencja". Zgodnie zaś z ust. 7 - "W Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do używania tytułów i stopni naukowych wymienionych w ustępie 1, zachodzi po przeprowadzeniu nostryfikacji dokonanej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uregulowania niniejszej umowy zostaną uwzględnione przy podejmowaniu decyzji odnośnie do zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego bądź z części postępowania nostryfikacyjnego". Natomiast w art. 6 w/w umowy zawarty jest schemat ekwiwalencyjny i wymienia się w nim dwa odrębne stopnie naukowe tj. doktor i doktor habilitowany, przy czym [...] stopień "Dr.habil." jako odpowiednik polskiego stopnia "doktor habilitowany". Art. 6 umowy należy rozpatrywać razem z art. 5 ust. 1, który określa, co należy rozumieć pod pojęciem tytuł i stopień naukowy. Z jego treści wynika, że: "Tytułami i stopniami naukowymi w rozumieniu umowy są, między innymi, każdy tytuł, którego nazwa zawiera człon "dyplomowany", tytuł magistra, licencjata oraz stopień doktora i doktora habilitowanego, przyznany przez [...] szkołę wyższą określoną w art. 1 ust. 1, czyli jedną ze szkół wymienionych w załączniku nr 1 i załączniku nr 3 umowy". Podsumowując, analiza obu tych artykułów w żaden sposób nie daje podstaw do twierdzenia, że dr P. K. nie mógł być przyznany przez Wydział [...] [...] Uniwersytetu [...] w M. wyższy stopień naukowy - doktor habilitowany. Nie może też stanowić podstawy do uznania – jak to zrobiła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów – iż dyplom uzyskany przez dr P. K., wydano w kraju [...] Republiki [...] [...], w którym zgodnie z obowiązującym tam prawem nadaje się tylko jeden stopień naukowy, a mianowicie stopień doktora i że przedłożony przez dr P. K. do nostryfikacji dyplom odpowiada w swej treści ściśle systemowi z jednym stopniem naukowym doktora, bo stanowi wyłącznie o wąsko zakreślonym zakresie przedmiotowym prawa do nauczania (venia legendi) w szkole wyższej, a tylko jako jedną z konsekwencji przyznanego uprawnienia do nauczania, w dyplomie dodaje się petitem informacyjnie dwie klauzule. W pierwszej z nich wymienia się, uprawnienie do dołączenia (dodania) do już posiadanego stopnia doktora ("seinem Doktorgrad") określenia "habilitatus" ("habil."). W klauzuli drugiej informuje się o przyznanym przepisami prawie używania nazwy "Privatdozent", wskazującej na posiadane uprawnienie do wykładania w szkole wyższej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów - wydając decyzję odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2003 r. - przyjęła jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 6 w/w umowy, nie odniosła się zaś do wcześniej powołanych postanowień umowy. W szczególności nie odniosła się do istotnych spraw uregulowanych w art. 5 ust. 1, 6 i 7, które zawierają podstawowy mechanizm uznawania za równoważne stopni i tytułów nadawanych przez uczelnie obu państw - przyjmując przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków. Poza tym Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów nie wyjaśniła także, dlaczego uważa, że celem przeprowadzonego postępowania habilitacyjnego jest wyłącznie nadanie prawa nauczania z wyznaczeniem jego zakresu, a nie nadanie wyższego stopnia naukowego. Na rozprawie w dniu 1 lutego 2007r. pełnomocnik organu stwierdził, że przekonanie Komisji o jednostopniowym systemie nadawania stopni naukowych wynika z analizy regulaminu Uniwersytetu [...] w M. oraz pism przesłanych do akt sprawy przez tę uczelnię, które znajdują się w aktach sprawy. Stwierdzić należy, że żaden regulamin uczelni nie może zmieniać treści umowy międzyrządowej, a poza tym w aktach sprawy brak jest powyższego regulaminu, co uniemożliwia zweryfikowanie tego stwierdzenia. Natomiast znajduje się tam odpis dyplomu habilitacyjnego, z którego wyraźnie wynika, że dr P. K. przyznano – na podstawie jego pracy habilitacyjnej oraz pomyślnie ukończonego przewodu habilitacyjnego – kwalifikacje do nauczania w dziedzinie [...] [...] [...] i [...]. Zgodnie zaś z § 28 ust.4 ustawy o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia- Palatynat z dnia 23 maja 1995 r. ma on prawo dodać do tytułu doktorskiego określenie " habilitatus" ( "habil."), natomiast w myśl § 57 ust. 1 tejże ustawy uzyskał on uprawnienie do nauczania i związane z tym prawo używania tytułu "Privatdozent" (docent prywatny). Również z treści pism (na które powoływał się pełnomocnik organu), a mianowicie: Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej - Dziekana Uniwersytetu [...] w M., przedstawiającego stanowisko Komisji Habilitacyjnej Wydziału [...] z dnia 29.04.2004 r., Działu prawnego Uniwersytetu w M. z dnia 14.06.2004, Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], Rektora Uniwersytetu w M., jednoznacznie wynika, że: - przyznany dr P. K. tytuł "habilitatus" nie stanowi czysto zewnętrznej zbieżności z polskim dyplomem potwierdzającym uznanie stopnia naukowego "doktor habilitowany", lecz wprost przeciwnie, oznacza przyznanie wyższego stopnia naukowego, - habilitacja na Uniwersytecie [...] w M. oznacza uzyskanie drugiego, wyższego stopnia akademickiego, który odpowiada polskiemu wyższemu stopniowi naukowemu " doktor habilitowany". Z akt sprawy wynika, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów dysponowała powyższymi dokumentami (z wyjątkiem pisma Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...] i Rektora Uniwersytetu w M.) przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2004 r., jednak nie odniosła się do ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zaskarżona decyzja narusza podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej), Zdaniem Sądu zasadny jest także zarzut niedostatecznego uzasadnienia decyzji skutkujący naruszeniem art. 107§3 kpa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło