I SA/Wa 2078/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Maria Tarnowska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R., z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. O. specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że J. O. zwrócił się z prośbą do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o pomoc finansową w postaci zasiłku okresowego, zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy R. odmówił przyznania J. O. specjalnego zasiłku celowego, gdyż dochód wnioskodawcy kwalifikuje go do otrzymania świadczeń pieniężnych na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, nie jest więc zasadnym, zdaniem organu I instancji przyznanie świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. O. podnosząc, iż od [...] lipca 2011 r. jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, gdyż od tego dnia został bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący od [...] września 2011 r. rozpoczął pracę poza miejscem zamieszkania i potrzebne mu są pieniądze na badania lekarskie oraz inne wydatki, które wynikają z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpatrując sprawę niniejszą wskazało, iż jak wynika z treści art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kolegium ustaliło, że J. O. nie spełnia w/w warunków, gdyż jego dochód wynoszący [...] zł jest znacznie niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy (477 zł) przez co kwalifikuje się on do otrzymania świadczeń pieniężnych na zasadach określonych w art. 38 i 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy zaznaczył, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] przyznano J. O. zasiłek celowy w kwocie [...] zł i decyzją nr [...] z tego samego dnia zasiłek okresowy na okres od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wysokości [...] zł. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. O. podnosząc, iż jego sytuacja jest tragiczna i pomoc mu się należy. Skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Pomoc społeczna w formie zasiłku celowego stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy może być przyznana w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Przewidziana w powołanym przepisie forma pomocy stanowi jeden ze sposobów realizacji celów pomocy społecznej, określonych przez ustawodawcę w przepisach tej ustawy, jakimi są umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1) oraz wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3) w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, wymienionych przykładowo w art. 7 pkt 2-15 ustawy, do jakich należą m.in. bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba. Ponadto generalną zasadą wynikającą z art. 8 ustawy o pomocy społecznej jest uwarunkowanie przyznania pomocy od spełnienia określonego kryterium dochodowego jakim dla osób samotnie gospodarujących jest kwota wynosząca 477 zł. Stosownie do treści art. art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, albo też zasiłek zwrotny. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń poczynionych przez organy orzekające w niniejszej sprawie wynika, że skarżący będący osobą samotnie gospodarującą nie przekroczył kryterium dochodowego, gdyż jego dochód wynosił [...] zł, a więc jak przyznały organy spełnia warunek do przyznania pomocy pieniężnej. Podkreślić należy, że ocena zaistnienia przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które – jak wynika to wprost z normy zawartej w art. 41 ustawy o pomocy społecznej – może być przyznane "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa w jakiej się znalazła. Oceniając ten przepis w kontekście pozostałych uregulowań ustawy o pomocy społecznej należy dojść do wniosku, że szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 ustawy, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy skarżący nie przekroczył kryterium dochodowego organ I instancji jego wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej powinien rozpoznać na zasadach określonych w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a nie odmówić skarżącemu zasiłku celowego specjalnego z powodu nie przekroczenia przez niego kryterium dochodowego. Co prawda skarżący we wniosku z dnia 1 sierpnia 2011 r. wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego, celowego i specjalnego zasiłku celowego wskazując jednocześnie potrzeby, których sfinansowania żąda. Niemniej jednak to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dochodowego, w tym ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością (art. 7 i 77 kpa). Przy czym obowiązek ten dotyczy nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, ale również i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do pozostałych okoliczności decydujących o przyznaniu wnioskowanej formy pomocy. Ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego wynika, iż skarżący, co organy w uzasadnieniach swoich decyzji przyznały, jest uprawniony z powodu nieprzekroczenia kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej do przyznania pomocy pieniężnej. W takiej sytuacji obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było, stosownie do treści art. 7 kpa załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Należy bowiem podkreślić, iż stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Istotą więc zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby, czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie, ustali czy zaspokojenie potrzeby, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Należy zauważyć, iż jak wynika z treści odwołania i skargi potrzebą, na jaką wskazuje skarżący w niniejszej sprawie jest sfinansowanie wydatków związanych z podjęciem zatrudnienia. Powyższa kwestia przez organy orzekające nie została jednak wyjaśniona. We wniosku z dnia 1 sierpnia 2011 r. skarżący wskazał bowiem wiele potrzeb, których sfinansowania żąda. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], na którą powołuje się organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyznano skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł przeznaczony na dofinansowanie wnioskowanych potrzeb. Jednakże nie wskazano, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej na dofinansowanie jakich konkretnie potrzeb został on przyznany. Tak naprawdę więc nie wiadomo czy decyzja w/w obejmowała również wskazywane przez skarżącego w skardze wydatki związane z podjęciem przez niego zatrudnienia, czy też potrzeba ta została zakwalifikowana przez organy jako żądanie specjalnego zasiłku celowego. Kwestia powyższa w ponownie prowadzonym postępowaniu musi zostać przez organ I instancji wyjaśniona. Po dokładnym zaś ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba, która nie może być zaspokojona, w tym w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Niepodjęcie przez organy orzekające czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Powyższe oznacza, że organ I instancji zobligowany jest ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji.