I SA/Wa 208/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. R. i M. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez powiat nieruchomości z mocy prawa oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w miejscowości D., gmina K., oznaczonej geodezyjnie jako: obręb D., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha; działka nr [...] o powierzchni [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. fragment drogi nr [...] o przebiegu [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr[...] , stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Powiatu K., jako grunt zajęty pod drogę publiczną - drogę powiatową. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) - decyzją z dnia [...] września 2008 r. stwierdził nabycie przez Powiat K. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności opisanych na wstępie działek, jako zajętych pod drogę publiczną, stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. drogę nr [...] o przebiegu [...]. Od decyzji tej złożyli odwołanie M. R. i jej pełnomocnik - ( mąż) M. R. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister Infrastruktury podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powyższej regulacji nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiły współwłasność R. i H. małżonków R. Aktualnie natomiast – jako właściciel ich – jest ujawniona w księdze wieczystej M. R. Podstawą wpisu był akt notarialny (umowa darowizny) zawarty dnia [...] maja 2005 r. Rep. A nr [...]. W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowe działki pozostawały we władaniu publicznoprawnym i były zajęte pod drogę, która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bialskopodlaskim, chełmskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U. nr 24, poz. 117), została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich jako droga nr [...] relacji [...]. Z uwagi na to, że droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), stała się ona - zgodnie z art. 103 ust. 3 omawianej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r. Obecnie droga ta oznaczona jest nr [...]. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 cytowanej ustawy to Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję potwierdzającą przejście prawa własności na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Ze względu na treść odwołania poruszającego kwestię odszkodowania, Minister zauważył, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie tego przepisu jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu, które należy do właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). W związku z tym w niniejszym postępowaniu nie było możliwe orzekanie w tej kwestii. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli M. R. i M. R. W skardze skarżący stwierdzili, iż nie zgadzają się z zaskarżoną decyzją ponieważ nie obejmuje ona rozstrzygnięcia o odszkodowaniu. Nadto twierdzili, że odszkodowanie winno być przyznane im a nie osobom, które były właścicielami gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r. Wyrazili również pogląd, że najpierw powinna zostać ustalona kwota odszkodowania a dopiero, jeśli będzie ona zadowalająca, to skarżący zgodzą się na odsprzedanie spornego gruntu. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za niezasadną, choć w stosunku do obojga skarżących motywy oddalenia skargi są rożne. W stosunku do M. R. oddalenie jego skargi nastąpiło z uwagi na fakt, że skarżący nie miał w zaskarżeniu wydanej w tej sprawie decyzji interesu prawnego. M. R. nigdy nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości i w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją nie brał udziału w charakterze strony postępowania. Reprezentował jedynie – jako pełnomocnik – swoją żonę – M. R. Ponieważ jednak wniósł wraz z nią skargę do Sądu, z punktu widzenia czysto formalnego – stał się skarżącym w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm ). Brak interesu prawnego w niniejszym postępowaniu przemawiał jednak za koniecznością oddalenia jego skargi. M. R. natomiast została uznana przez organy obu instancji za stronę niniejszego postępowania komunalizacyjnego z racji ujawnienia jej osoby w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jako aktualnego jej właściciela, na skutek zawarcia umowy darowizny w 2005. Nadmienić wypada, że oprócz niej brali także udział w postępowaniu, jej poprzednicy prawni, będący właścicielami nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. W związku z powyższym, że - zgodnie z art. 73 ust. l ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, należało uznać, iż decyzja deklaratoryjna wydawana w trybie tego przepisu oddziaływuje na sferę prawną skarżącej. Uznanie bowiem, że w omawianym przypadku doszło do komunalizacji z mocy prawa nieruchomości drogowej, skutkować będzie bezskutecznością umowy darowizny zawartej przez M. R. w dniu 19 maja 2005 r. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w skardze M. R. trzeba stwierdzić, że nie dotyczyły one w ogóle istoty sprawy. Postępowanie bowiem uregulowane w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną składa się niejako z dwóch etapów. W pierwszym etapie dochodzi do wydania decyzji przez wojewodę, w której zostaje stwierdzony fakt przejścia z mocy prawa własności nieruchomości drogowej na rzecz Skarbu Państwa albo (jak w tym przypadku) jednostki samorządu terytorialnego, natomiast poruszone w skardze kwestie odszkodowawcze tj. samo przyznanie odszkodowania, ustalenie osoby na rzecz której ma być ono wypłacone a także jego wysokość są przedmiotem dalszego etapu postępowania, w którym decyzję – jako organ pierwszej instancji - wydaje starosta. Niniejsze postępowanie obejmowało jedynie ten pierwszy etap a zatem sprawa odszkodowania nie mogła być w ogóle przedmiotem oceny organu. W tym postępowaniu badano jedynie wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy tj. ustalano czy nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i czy pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Jak wynika zaś z niespornych ustaleń organów, przedmiotowy grunt w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowił własność R. i H. R., zajęty był pod drogę publiczną (najpierw wojewódzką ) a w dniu 1 stycznia 1999 r. – powiatową a zatem pozostawał we władaniu publicznoprawnym. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy art. 151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.