I SA/Wa 2082/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia R. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę C. prawa własności nieruchomości położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr[...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] - umorzyła postępowanie zażaleniowe. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr[...] stwierdził nieodpłatne nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Decyzja powyższa została zaskarżona przez R. S., nie będącego stroną postępowania, do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w W. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu odwołującego jako strony w tym postępowaniu, gdyż będąc tylko najemcą jednego z lokali w budynku położonym na nieruchomości skomunalizowanej decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2011 r. nie wykazał on uzyskania żadnego tytułu prawego do skomunalizowanego mienia. Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Wyrokiem z dnia 17 maja 2013 r. Sygn. akt I SA/WA 837/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wnioskiem z dnia 8 lipca 2013 r. R. S. wniósł o wznowienie postępowania komunalizacynego w trybie art. 145 § 1 pkt 1, § 2 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, iż Sąd Rejonowy w P. wydał postanowienie z dnia [...] stwierdzające zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa w oparciu o fałszywe dowody. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej w/w decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez R. S. do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w W. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] umorzyła postępowanie zażaleniowe wszczęte powyższym zażaleniem R. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu wskazano, iż R. S. nadal nie wykazał uzyskania przed 27 stycznia 1990 r. tytułu prawnego do spornego mienia i w związku z tym zarówno stan faktyczny jak i stan prawny w niniejszej sprawie nie uległy zmianie od czasu poprzednich rozstrzygnięć w tym w wyroku WSA z dnia 17 maja 2013 r. Skargę na powyższe postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. S. wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący zarzucił organom, iż te nie dopuściły go jako strony do przedmiotowego postępowania administracyjnego, co ograniczyło jego prawa oraz wolności zagwarantowane Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o umorzenie postępowania sądowego w sprawie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Postępowanie odwoławcze zakończone zaskarżonym postanowieniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. (Nr [...]) ,umarzającym postępowanie zażaleniowe, wszczęte zostało zażaleniem R. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r.(nr [...]) stwierdzającą nieodpłatne nabycie przez Gminę C. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w C. Podkreślenia wymaga, że charakter kontroli instancyjnej związany jest z badaniem prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Jej zakres jest zatem szeroki , bowiem dotyczy legalności, celowości, słuszności, zgodności z prawdą materialną, gospodarności i rzetelności. Wynika z tego , że jest to kontrola merytoryczna i formalna a kontrola decyzji w postępowaniu odwoławczym dotyczy całości decyzji, niezależnie od granic zaskarżenia. De lege lata strona nie może decydować o zakresie kompetencji kontrolnych organu II instancji, czyli organ odwoławczy jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę ponownie w takim stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie podejmowania przez niego rozstrzygnięcia. Celem postępowania odwoławczego nie jest bowiem sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w I instancji ( nie jest to kasacja), lecz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zmiany w jej stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania wskutek odwołania. (J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r. III RN 12/97, OSP 1998, nr 5, poz.99).Kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art.138 § 1 pkt 3 k.p.a. dokonał błędnej oceny przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. Organ I instancji odmówił bowiem wznowienia postępowania administracyjnego, poprzedzając odmowę czynnościami ustalającymi dopuszczalność wznowienia. Na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania służy zażalenie ( środek zaskarżenia wykorzystany w tej sprawie przez skarżącego), które przenosi na organ wyższego stopnia kompetencje do ustalenia dopuszczalności wznowienia postępowania. Przyznanie prawa zaskarżenia postanowienia zapewnia ochronę przed niezgodną z przepisami prawa odmową wszczęcia tego postępowania. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - jak się wydaje w oparciu o niezwykle lakoniczne uzasadnienie, zakończone nieprecyzyjnym pouczeniem -słusznie podzielając stanowisko organu I instancji, po ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy mogła orzekać jedynie o mocy prawnej zaskarżonego postanowienia. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie organu I instancji jest w ocenie organu odwoławczego prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem jak i pod względem celowości, organ odwoławczy zgodnie z art.138 — § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie. Rozstrzygnięcie takie stanowi rozstrzygnięcie natury merytorycznej, załatwiające sprawę. Postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe ( art.105 § 1 k.p.a.). Wobec braku określenia w przepisie art.138 —§ 1 pkt 3 k.p.a. przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, przyczyn bezprzedmiotowości należy poszukiwać w każdej konkretnej sprawie administracyjnej, mając na uwadze treść art.105 § 1 k.p.a.. W przedmiotowej sprawie niespornie nie doszło do cofnięcia odwołania, a w wyniku doręczenia odpisu zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] skarżącemu z pouczeniem o środkach zaskarżenia, miał on niewątpliwe prawo do wniesienia środka zaskarżenia. Wynika z powyższego, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Innymi słowy organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego, a ograniczenie wypływa właśnie z kryterium umorzenia postępowania, które sprowadza się do jego bezprzedmiotowości. Sąd zatem doszedł do przekonania, że zarzuty skargi są o tyle uzasadnione, że organ odwoławczy naruszył przepis art.138 § 1 pkt 3 k.p.a., wydając rozstrzygnięcie nie wypełniające dyspozycji w/w przepisu, wobec braku spełnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Zważywszy na powyższe należy podnieść, że organ II instancji nie odniósł się szczegółowo do wszystkich aspektów sprawy, co przełożyło się na wadliwą formę rozstrzygnięcia, "zwalniając się z obowiązku" merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się nadto do rozstrzygnięcia Wojewody [...], to zdaniem Sądu wydane ono zostało w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który został prawidłowo oceniony. Podnieść należy, że na zawartość gromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadniczy wpływ ma również aktywność skarżącego, uprawnionego do składania w jego toku stosownych wniosków dowodowych. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, inny poza ustalonym przez organ I instancji tytuł skarżącego do mienia objętego komunalizacją. Stąd zdaniem Sądu, organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowej podstawie prawnej, właściwie zastosowanej do niebudzących wątpliwości okoliczności stanu faktycznego sprawy. Reasumując, organ II instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany jest do zbadania całokształtu formalno-prawnego przedmiotowej sprawy i wydania orzeczenia, którego treść i forma odpowiadają prawu. Wobec powyższego sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy.