I SA/Wa 2083/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi I. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP oddala skargę. I. O. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem, nadanym w polskiej placówce pocztowej w dniu 24 lipca 2009 r., o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. K. i K. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., powiat t., województwo [...]. [...] Urząd Wojewódzki w S. pismem z dnia 4 września 2009 r. poinformował wymienioną, że jej wniosek złożony został po upływie ustawowego terminu, jak również o możliwości zrzeczenia się swoich uprawnień spadkowych na rzecz innych spadkobierców wymienionych w postanowieniu Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] czerwca 2002 r., sygn. akt [...], którzy wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyli w terminie. I. O. w dniu 8 lutego 2010 r. wezwała Wojewodę do załatwienia sprawy w formie decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmówił I. O. potwierdzenia prawa do rekompensaty, stwierdzając w uzasadnieniu, że złożyła ona wniosek po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz wskazał, że potwierdził on prawo do rekompensaty decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] dla E. K., O. K., C. Z. i W. K. z tytułu pozostawienia przez S. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz w wyjaśnieniach z dnia 11 czerwca 2010 r. I. O. zarzuciła niezawiadomienie jej przez organ wojewódzki, przed upływem ustawowego terminu do złożenia przez nią wniosku, o toczącym się postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty, wszczętym przez pozostałych spadkobierców po S. K., tym bardziej, że organ posiadał wiedzę, iż również ona jest spadkobierczynią po S. K. Minister Skarbu Państwa, rozpoznając odwołanie I. O. wniesione od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że specyfika tego postępowania powoduje, że każda z osób uprawnionych musi samodzielnie złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty i nie ma ona legitymacji łącznej, aby występować w imieniu innych osób uprawnionych. Dlatego organ wojewódzki nie ma obowiązku zawiadamiania pozostałych osób uprawnionych o wszczęciu postępowania przez jedną z uprawnionych, bowiem każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty i na podstawie ustawy nie jest upoważniony do złożenia wniosku na rzecz i w imieniu innego spadkobiercy. Możliwość taka istnieje jedynie w przypadku udzielenia przez osobę będącą spadkobiercą pełnomocnictwa do działania w imieniu i na jej rzecz przez innego spadkobiercę. Jednakże z akt sprawy wynika, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie został złożony w imieniu i na rzecz I. O. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej ze stanem faktycznym, zarzuciła wydanie jej w oparciu o część materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, bowiem sprawa nie została rozpatrzona w oparciu o cały materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy oznaczonej przez delegaturę w K. sygnaturą [...], w której znajduje się jej aktualny adres zamieszkania i w której organ dwukrotnie wysłał pismo do skarżącej na nieaktualny bądź błędny adres. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Zasady realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest jego potwierdzenie, określa ustawa z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W świetle treści art. 5 ust. 1 tej ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia tej przesłanki. W przypadku niespełnienia tego wymogu, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, stosownie do treści art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wniosek I. O. z dnia 23 lipca 2009 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie, nadany został w polskiej placówce pocztowej dopiero w dniu 24 lipca 2009 r., a zatem z przekroczeniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednakże przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 kpa jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane jedynie terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, nie zaś prawa materialnego, a takim jest przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Instytucja uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest terminem prawa materialnego, a więc wywołującym skutki w sferze praw i obowiązków podmiotów ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ administracji publicznej ani sąd. Uchybienie terminu prawa materialnego, który ma charakter prekluzyjny i nie podlega przywróceniu, wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków (roszczeń, uprawnień) o charakterze materialnym. Tylko ewentualne przedłużenie przez ustawodawcę terminu do składania wniosków o rekompensatę, a więc zmiana stanu prawnego, może skarżącej otworzyć możliwość do skutecznego złożenia wniosku w tym zakresie. Trafne jest zatem stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty złożony został dopiero w dniu 24 lipca 2009 r., czyli po upływie ustawowego terminu, określonego na dzień 31 grudnia 2008 r., to słusznie organ pierwszoinstancyjny odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej. Dodatkowo wyjaśnić należy, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy pozwalał na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i nie wymagał uzupełnienia. Okoliczności, których dotyczyć mają dokumenty zgromadzone w sprawie [...] – a zwłaszcza podnoszony w skardze zarzut kierowania przez organ korespondencji na nieaktualny czy błędny adres zamieszkania skarżącej – mogą być podnoszone jedynie w sprawie [...], natomiast dla postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem I. O. z dnia 23 lipca 2009 r., są prawnie obojętne, gdyż nie zmieniają faktu, iż wniosek skarżącej o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożony został dopiero w dniu 24 lipca 2009 r., a więc z ponad półrocznym uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2006 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W istocie rzeczy zarzuty podnoszone przez skarżącą dotyczą postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., w którym to postępowaniu skarżąca nie uczestniczyła. Czy mogą one stanowić podstawę do wzruszenia tej decyzji Sąd nie mógł orzec w niniejszym postępowaniu, które toczyło się na wniosek skarżącej z dnia 24 lipca 2009 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.