I SA/Wa 2084/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KOC/3131/Op/22 w przedmiocie odmowy przyznania tymczasowego miejsca w schronisku dla osób bezdomnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z 8 czerwca 2022 r., nr KOC/3131/Op/22, po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej jako "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st.Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 22 kwietnia 2022 r., nr 009572/02/2022, odmawiającą przyznania świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 11 kwietnia 2022 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o udzielenie pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z 22 kwietnia 2022 r., nr 009572/02/2022, Prezydent odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Skarżąca jest zameldowana na stałe w miejscowości [...] przy ulicy [...], jednak z własnej woli nie przebywa w tym miejscu. Organ I instancji ustalił również, że pod wskazanym adresem, w którym mieszka rodzina Skarżącej, w dalszym ciągu jest wolny pokój, który poprzednio zajmowała Skarżąca, i do którego Skarżąca może w każdej chwili wrócić. W toku postępowania wyjaśniającego Prezydent nie potwierdził podnoszonych przez Skarżącą obaw co do zagrożenia jej bezpieczeństwa osobistego w miejscu poprzedniego zamieszkania w miejscowości [...]. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że Skarżąca nie jest pozbawiona schronienia i nie spełnia przesłanek do uznania jej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, dlatego wydał decyzję odmowną w zakresie udzielenia tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Prezydenta Skarżąca wniosła od niej odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 8 czerwca 2022 r., nr KOC/3131/Op/22, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 22 kwietnia 2022 r., nr 009572/02/2022, odmawiającą przyznania świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na brzmienie przepisów art. 6 pkt 8, art. 48 oraz art. 48a ustawy o pomocy społecznej kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Skarżąca jest osobą bezdomną. Organ zacytował również powyższe przepisy ustawy pomocowej. Następnie wskazał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, oświadczenia Skarżącej z 11 kwietnia 2022 r. oraz informacji z bazy danych PESEL z 14 kwietnia 2022 r., wynika, że Skarżąca jest zameldowana na pobyt stały od dnia 22 września 1986 r. w miejscowości [...], przy ul. [...] w gminie [...], tj. w swoim domu rodzinnym. Ponadto, z oświadczenia matki Skarżącej - E. K. wynika, że Skarżąca ma możliwość zamieszkania w domu rodzinnym, posiada tam własny pokój, a rodzice są gotowi pomagać jej finansowo. Organ podniósł także, że Skarżąca nie przedłożyła przy tym żadnej dokumentacji, pozwalającej uprawdopodobnić jej twierdzenia wskazujące na brak możliwości zamieszkania w domu rodzinnym. Nie można zatem uznać, zdaniem organu, aby w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania Skarżącej za osobę bezdomną, umożliwiające przyznanie jej pomocy w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniosła Skarżąca, podnosząc, że zaskarża powyższą decyzję organu w całości, zarzucając m.in. pracownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej dla [...] – M. G. popełnienie przestępstwa korupcji w sprawie ubiegania się przez Skarżącą o przyznanie adekwatnej pomocy społecznej. Skarżąca wskazała następnie, że obecnie stan jej zdrowia pogorszył się. Skarżącą jest zmuszona poruszać się o kulach ze względu na opuchnięte nogi (stopy i łydki). Skarżąca wyjaśniła również, że nie stać jej zarówno na żywność, jak i na odpowiednie suplementy czy aminokwasy co uniemożliwia dokończenie przerwanej terapii i tym samym powoduje pogarszanie się stanu zdrowia Skarżącej. Według Skarżącej, Kolegium nie zbadało należycie sprawy, w tym złożonego odwołania. Na podstawie wybiórczych fragmentów Kolegium dokonano błędnych konstatacji, które przekreśliły Skarżącej możliwość uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze strony państwa. Skarżąca podniosła, że jej celem jest mieć zapewnione bezpieczne i ciepłe schronienie, wolne od jakiegokolwiek odgórnego reżimu, nakazów, zakazów i wywierania presji, jak też wolne od braku intymności. Skarżąca wskazała, że w miejscu zamieszkania grozi jej niebezpieczeństwo ze strony rodziny oraz świata przestępczego. Dlatego zdecydowała się na wyjazd do [...]. Skarżąca chciałaby mieć także środki finansowe na żywność i podstawowe zakupy zapewniające godne życie (np. pumeks do zniszczonych pracą rąk, bieliznę osobistą, t-shirty na obecną pogodę), jak też na lekarstwa (suplementy). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W pismach z 20 oraz 27 września 2022 r. Skarżąca przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie oraz przedłożyła kopie dokumentów do akt postępowania. W trakcie rozprawy Sąd postanowił dopuścić dowody z dokumentów dołączonych do pisma Skarżącej z 27 września 2022 r. Pełnomocnik Skarżącej oświadczył natomiast, że nie ma żądnej wiedzy na temat ewentualnego wymeldowania Skarżącej z dotychczasowego miejsca zameldowania w miejscowości [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując pod takim kątem oceny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Kolegium z 8 czerwca 2022 r., nr KOC/3131/Op/22, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z 22 kwietnia 2022 r., nr 009572/02/2022, odmawiającą Skarżącej pomoc w formie udzielenia tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako "u.o.p.s./ustawa"). Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Zgodnie natomiast z art. 48 i art. 48a ust. 1 i 2 u.o.p.s. osoba ma prawo do schronienia, i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Udzielenie schronienia następuje poprzez zapewnienie osobom bezdomnym tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych. Według ustawodawcy umożliwienie schronienia w schronisku dla bezdomnych osobom bezdomnym, którzy podpisali kontrakt socjalny, jest wystarczające dla zapewnienia im m.in. usług ukierunkowanych na wzmocnienie aktywności społecznej, wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej. Trafnie podniosły organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach, że niepieniężne świadczenie z pomocy społecznej w postaci udzielenia schronienia przysługuje jedynie osobie bezdomnej, przez którą zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 8 u.o.p.s. należy rozumieć - osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy - lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych) i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W powyższej regulacji ustawodawca przewidział zatem, że za "osobę bezdomną" może być uznana osoba, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, oraz osoba, która nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, posiadając jednocześnie stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów faktycznych, które stanowią odrębne sytuacje, przewidziane w ustawie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że organy właściwie oceniły, że w realiach faktycznych niniejszej sprawy przyznanie Skarżącej miejsca w schronisku dla osób bezdomnych, z uwagi na brak spełnienia warunków do uznania Skarżącej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy, nie jest możliwe. Powyższe stanowisko organów Sąd w pełni podziela, aprobując przy tym ustalenia faktyczne jakie w sprawie zostały poczynione. W realiach rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo bowiem uznały, że Skarżąca zameldowana w lokalu mieszkalnym rodziców (vide: informacja z bazy danych PESEL według stanu na dzień 14 kwietnia 2022 r. – w aktach sprawy) i mająca możliwość w nim zamieszkiwania (vide: oświadczenie E. K. z 12 kwietnia 2022 r., notatka służbowa M. G. z 13 kwietnia 2022 r. – w aktach sprawy), nie spełnia warunków z art. 6 pkt 8 ustawy, niezbędnych do przyznania pomocy na podstawie art. 48 ustawy. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby na dzień wydania zarówno decyzji organu I instancji (22 kwietnia 2022 r.), jak i decyzji Kolegium (8 czerwca 2022 r.), ustalony przez organy stan faktyczny w powyższym zakresie uległ jakimkolwiek zmianom w sposób mający wpływ na odmienny sposób załatwienia niniejszej sprawy. Także pełnomocnik Skarżącej nie zaoferował w tej materii żadnych nowych dowodów (okoliczności). W ocenie Sądu, samo subiektywne przekonanie Skarżącej o grożącym jej niebezpieczeństwie w miejscu zamieszkania w miejscowości [...], bez udowodnienia tej okoliczności – czego wbrew stanowisku Skarżącej nie udało się wykazać na podstawie przedstawionych przez Skarżącą dokumentów, nie daje podstaw do uznania Skarżącej za osobę bezdomną. Sąd nie neguje przy tym okoliczności, że sytuacja Skarżącej jest trudna, na co uwagę zwróciły także orzekające w sprawie organy. Skarżąca jest osobą bezrobotną oraz borykająca się z licznymi dolegliwościami zdrowotnymi. Niemiej jednak Sąd zwraca uwagę, że pomoc w formie miejsca w schronisku dla osób bezdomnych nie może być traktowana przez Skarżącą jako zastępcze miejsce pobytu w sytuacji gdy Skarżąca nie chce mieszkać, a obiektywnie ma taką możliwość, w domu rodzinnym w miejscowości [...] gdzie jest zameldowana na pobyt stały. W efekcie powyższego organy słusznie przyjęły brak podstaw do przyznania Skarżącej pomocy niepieniężnej w formie udzielenia tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Dlatego też, zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Organy przeprowadziły bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe i prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny i prawny sprawy, stosownie do wymogów określonych w przepisach art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, które zostały sporządzone zgodnie wymogami wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Co prawda zabrakło stosownego pouczenia ze strony organów obu instancji dla Skarżącej o prawach wynikających z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. jednakże, zdaniem Sądu, naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ jak wynika z akt sprawy Skarżąca aktywnie brała udział w postępowaniu administracyjnym, a ponadto w skardze nie wykazano w jaki sposób i czy w ogóle brak pouczenia przez organy o przysługujących uprawnieniach uniemożliwił podjęcie Skarżącej jakiejkolwiek czynności procesowej (w tym dowodowej). Końcowo Sąd stwierdza, że z uwagi na zakres kognicji sądów administracyjnych podniesione w skardze kwestię związane z podejrzeniem popełnienia przestępstwa przez określone w skardze osoby, nie mogły stanowić przedmiotu kontroli sądowej. Mówiąc innymi słowami, jeżeli Skarżąca dostrzega możliwość zaistnienia czynu zabronionego np. korupcji, to adresatem wystąpienia Skarżącej w tym zakresie nie powinien być sąd administracyjny, ponieważ nie jest on powołany do ścigania przestępstw, lecz organy policji lub prokuratury. Powyższe musi zatem skutkować uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o jakimkolwiek naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.