I SA/Wa 2085/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 2 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skorygowania przebiegu granic działki oddala skargę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej organ lub WINGiK) decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] października 2017 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie skorygowania przebiegu granic działki nr [...] z obrębu [...] na odcinku z działką nr [...] z tego obrębu, które zostały przedstawione na wypisie i wyrysie z [...] lipca 1987 r. będącym podstawą postępowania uwłaszczeniowego Sygn. akt [...] Ns [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 2 października 2013 r. R.K. zwrócił się z wnioskiem do organu ewidencyjnego, z którego wynika, że nie zgadza się z przebiegiem granicy działki nr [...] z obrębu [...] na odcinku z działką nr [...] - drogą. We wniosku podnosi, że wyrys sporządzony w dniu [...] lipca 1987 r., będący podstawą do postępowania uwłaszczeniowego oraz założenia księgi wieczystej dla działki nr [...], przedstawia nieprawdziwy przebieg granic w ten sposób, że działka nr [...] na wysokości budynku znajdującego się na tej działce została poszerzona w stronę działki drogowej nr [...], a powinna przebiegać w linii prostej. Zawiadomieniem z [...] marca 2014 r. Prezydent [...] wszczął postępowanie w sprawie weryfikacji poprawności wskazania granic działki nr [...] w obrębie [...] na odcinku graniczącym z działką nr [...] z tego samego obrębu, które zostały przedstawione na wypisie i wyrysie z [...] lipca 1987 r. Prezydent [...] w dniu [...] października 2017 r. wydał decyzję nr [...], w której odmówił: " dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na sprostowaniu błędnie sporządzonego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków z [...] lipca 1987 r. dla działki nr [...] obręb [...] będącego podstawą postępowania uwłaszczeniowego Sygn. akt [...] Ns [...]". W uzasadnieniu organ podniósł, że granice przedmiotowych działek zostały określone w oparciu o dekret z dnia 2 lutego 1955 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a więc zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie, zatwierdzone podpisem podmiotów władających. Organ I instancji zauważył, że wypisy i wyrysy przedstawiają stan na określony dzień i nie jest możliwe prostowanie treści uprzednio wydanych wyrysów, lecz jedynie wydanie aktualnego na odrębny wniosek po uiszczeniu opłaty. Od powyższej decyzji odwołał się R. K.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpatrując złożone odwołanie zważył, że ewidencja gruntów i budynków, jako zbiór informacji m.in. o gruntach, stanowi wyłącznie odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczące nieruchomości. Za pomocą przepisów obowiązujących w geodezji nie można podważać zasięgu prawa własności, który został określony w postępowaniu o uwłaszczenie przed Sądem Rejonowym [...] sygn. akt [...] Ns [...]. W postanowieniu tym sąd stwierdził, że J. i J. małż. K. nabyli z mocy prawa własność zabudowanej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] m2, nr [...] w [...] przy ulicy [...] obręb [...], opisanej na mapie Wydz. [...] [...], która jest integralną częścią tego postanowienia. Sąd zatem jednoznacznie określił granice własności Państwa [...] odnośnie działki nr [...], zgodnie z przebiegiem na kwestionowanym przez skarżącego wyrysie. Organ podkreślił, że przebieg granic od czasu wydania ww. postanowienia pozostaje niezmieniony. Zatem uwzględnienie żądania skarżącego, który domaga się, żeby granica działki nr [...] u styku z działką [...] przebiegała w linii prostej na całej długości działki nr [...] jest niemożliwe. Żadna dokumentacja przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzona po uregulowaniu tytułu własności przez Państwa K. nie przedstawia innego przebiegu granic niż wykazany obecnie w operacie ewidencyjnym dla przedmiotowych działek, co podkreśla również organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Po analizie akt postępowania WINGiK stwierdził, że Prezydent [...] właściwie ocenił dokumentację zgromadzoną w sprawie twierdząc, że granica działki nr [...] na odcinku z działką nr [...] z obrębu [...] jest wykazana prawidłowo w operacie ewidencyjnym. Jednak Prezydent [...] orzekł o odmowie dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na sprostowaniu wyrysu z dnia [...] lipca 1987 r. będącego podstawą postępowania uwłaszczeniowego sygn. akt [...] Ns [...]. Takie orzeczenie nie znajduje podstaw w przepisach obowiązujących w geodezji, ponieważ prawo nie dopuszcza prowadzenia postępowań aktualizujących wyrysy z operatu ewidencyjnego. Z tych wszystkich względów orzekł jak w decyzji. Skargę na powyższą decyzje wniósł R. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jed. Dz.U. nr 98, poz. 1071 ze zm.), które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] lutego 2018 r. zmarł R. K., a spadek po nim na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2018 r. Repertorium A nr [...], sporządzonym przed notariuszem I. U. nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka M. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargę należy uznać za niezasadną, a zatem podlegającą oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego i materialnego, których rodzaj i stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na wstępie należy nakreślić ramy prawne sprawy, której przedmiot dotyczy aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm., przywoływanej dalej jako: "p.g.k."), informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jak wynika z art. 24 ust 2b p.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.). Wypełniając delegację z art. 26 ust. 2 p.g.k. Minister Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w dniu 29 marca 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 276 ze zm., "przywoływane dalej jako: "rozporządzenie". Jak wynika z brzmienia § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Z powołanych do tej pory przepisów wynika, iż aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, iż usuwanie błędów czy omyłek w ewidencji w ramach pojęcia "aktualizacja" powinno się odbywać w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego. Podkreślić należy, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne i faktyczne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Co do zasady, w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń lub zmiany danych zawartych w źródłowych dokumentach stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Czym innym jest bowiem prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalenia organu prowadzącego ewidencję wbrew treści opracowania geodezyjnego, przyjętego za podstawę aktualizacji operatu. Stanowisko powyższe, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zostało przedstawione w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 (publ. CBOSA). Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, skarżący w oparciu o przedłożone dokumenty, w szczególności dokumenty geodezyjne sporządzone w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku starał się wykazać, że wyrys sporządzony w dniu [...] lipca 1987 r. przedstawia nieprawdziwy przebieg granic w ten sposób, że działka nr [...] na wysokości budynku znajdującego się na tej działce została poszerzona w stronę działki drogowej nr [...], a powinna przebiegać w linii prostej. Tak sformułowane żądanie skarżącego, jako nieznajdujące podstaw prawnych i faktycznych, prawidłowo zostało oddalone przez organ II instancji. Uwzględnienie żądania skarżącego byłoby sprzeczne z zasadą rejestrowego charakteru ewidencji gruntów i budynków (art. 20 i n. p.g.k.) oraz z zasadą aktualności operatu ewidencyjnego, to jest zgodności danych ewidencyjnych z ostatnimi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Skarżący nie przedłożył bowiem nowych (w tym sensie, że powstałych już po dokonaniu ostatnich wpisów w ewidencji) dokumentów geodezyjnych, z których wynikałby wskazany przez niego przebieg granicy miedzy działkami nr [...] i [...]. Natomiast należy zauważyć, że w niniejszej sprawie zapadło postanowienie Sądu Rejonowego [...] sygn. akt [...] Ns [...]. W postanowieniu tym sąd stwierdził, że J. i J. K. nabyli z mocy prawa własność zabudowanej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] m2, nr [...] w [...] przy ulicy [...] obręb [...], opisanej na mapie Wydz. [...] [...], która jest integralną częścią tego postanowienia. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby." Organy administracji są więc związane treścią orzeczeń odnoszących się do przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami, a wydanych przez Sąd Rejonowy [...]. Pamiętać należy, że ewidencja gruntów jest jedynie zbiorem informacji będącej odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości i pełni jedynie funkcje informacyjno - techniczne. Nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania (tak z urzędu, jak przedłożony przez R. K.) nie pozwala również na uznanie, że w procesie wpisywania lub aktualizowania danych ewidencyjnych doszło do popełnienia oczywistych błędów. W ocenie sądu przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, że operat ewidencyjny zawiera prawidłowe i aktualne dane dotyczące przebiegu granicy między działkami [...] i [...], a przekonanie skarżącej o wystąpieniu błędu w jej przebiegu jest nieuzasadnione. Postawą ujawnienia kwestionowanego przez skarżącego przebiegu tej granicy była, mapie Wydz. [...] [...], przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i wykorzystana do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego. Postępowanie wyjaśniające wykluczyło uznanie, że dane zawarte w operacie ewidencyjnym w zakresie przebiegu granicy między działkami [...] i [...] są błędne. Przekonanie skarżącej, że granica pomiędzy działkami powinna przebiegać w linii prostej na całej długości granicy nie jest uzasadnione w świetle zgromadzonych dokumentów. Z powyższych względów uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. w art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a. oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. i organ prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do kwestionowania poprawności informacji co do przebiegu spornej granicy, odnotowanych w ewidencji gruntów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.