I SA/Wa 2086/17
WyrokWSA w Warszawie2018-09-11
Skład orzekający: Joanna Skiba, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo orzekł o tym, które części zespołu dworsko-parkowego podlegają przepisom dekretu o reformie rolnej, uwzględniając jego stan faktyczny i prawny?Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a. Sąd nie był w stanie ustalić położenia i kształtu części działki nr [...] o powierzchni [...] ha, która miała podlegać przepisom dekretu o reformie rolnej, ponieważ organ nie posłużył się aktualnymi oznaczeniami geodezyjnymi po podziale działek w 2002 r. Brak precyzyjnego określenia granic spornego obszaru uniemożliwił merytoryczną ocenę decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zaskarżenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącej objęcia zespołu dworsko-parkowego w B. przepisami dekretu o reformie rolnej. Minister uchylił częściowo decyzję Wojewody, uznając, że część zespołu nie podlegała reformie, a inną część (o powierzchni [...] ha) uznał za podlegającą przepisom dekretu. Gmina S. wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię i zastosowanie art. 2 ust. 1 lit. c) dekretu oraz naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wybiórczy.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania B. J. oraz M. B. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r., nr [...]:
1) uchylił decyzję Wojewody [...] w części stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy w B., oznaczony jako część działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działka nr [...] o powierzchni [...] arów (kw. nr [...]), stanowiący byłą własność J. J., położony w gminie S., powiat [...], województwo [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. c) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.),
2) orzekł, że zespół dworsko-parkowy w B., położony na obecnych działkach: nr [...] o powierzchni [...] ha, z wyłączeniem części tej działki o pow. [...] ha ograniczonej z trzech stron: działką nr [...], działką nr [...], drogą oznaczoną jako działka nr [...] oraz z czwartej strony przedłużeniem działki [...] łączącej się z drogą (działką nr [...]) oraz działce nr [...] o powierzchni [...] arów, stanowiący byłą własność J. J., położony w gminie S., powiat [...], województwo [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) wyżej powołanego dekretu,
3) utrzymał w mocy decyzję Wojewody w pozostałej części.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskiem z 8 stycznia 2003 r. B. J. oraz M. B. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej z [...] listopada 1946 r. wydanej w odniesieniu do majątku B.
Decyzją z [...] stycznia 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził, że dwór w B. wraz z otaczającym go parkiem, wchodzący w skład majątku ziemskiego "B.", stanowiącego uprzednio własność J. J., o ogólnym obszarze [...] ha, położony na terenie gminy S., podlegał przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Decyzją z [...] maja 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi wnioskodawców Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SA/ Wa 476/04 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji organu I pierwszej instancji. Sąd wskazał, że wnioskodawcy nie złożyli wniosku, o którym mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51).
Wnioskiem z [...] czerwca 2006 r. B. J. wystąpiła o wydanie decyzji, że dwór w B. nie podlegał działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzją z [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie z wniosku B. J. powołując się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08 stwierdzające, że § 5 rozporządzenia utracił moc obowiązującą w 1958 r. i organy administracji publicznej nie mają podstawy prawnej do orzekania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Wnioskiem z 10 stycznia 2011 r. B. J. oraz M. B. ponownie wystąpili, na podstawie § 5 rozporządzenia, o wydanie decyzji stwierdzającej, że dwór w B., wchodzący w skład majątku ziemskiego "B." nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej.
Decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że zespół dworsko-parkowy położony obecnie na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] arów, stanowiący byłą własność J. J., położony w gminie S., powiat [...], województwo [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.
Odwołanie od decyzji Wojewody wnieśli B. J. oraz M. B. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozpatrując sprawę Minister wskazał na rozumienie pojęcia "nieruchomość ziemska", które nie zostało unormowane przez ustawodawcę. Organ powołał wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W3/89. Trybunał wskazał, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Minister przytoczył treść art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wyjaśnił, że przejęcie nieruchomości w trybie dekretu możliwe było tylko wówczas, gdy nieruchomość miała charakter ziemski oraz nadawała się do wykorzystania do celów wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.
Stosownie do § 4 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Ani dwór, ani jego otoczenie nie stanowiły użytków rolnych w rozumieniu § 4 rozporządzenia. Minister wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zasadniczo zespoły dworsko-parkowe nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ co do zasady przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich, tj. w szczególności pałaców i dworów, ewentualnie innych budynków mieszkalnych stanowiących takie siedziby, nie mogło mieścić się w celach reformy rolnej wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 dekretu.
Minister podał, że jak wynika z zachowanych dokumentów powierzchnia ogólna majątku wynosiła [...] ha, wobec czego została spełniona norma obszarowa, umożliwiająca jego przejecie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Minister wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest dwór w B. Wniosek dotyczy orzeczenia o niepodpadaniu pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu zespołu dworsko- parkowego położonego na działkach: nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] arów. Działki te stanowią obecnie własność Gminy S.
Minister wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu prywatnego, opisanego przez stronę, jako życiorys Z. J., męża ostatniej właścicielki nieruchomości ziemskiej – J. J. - wiadomo, że jej rodzina zamieszkiwała we dworze przed przejęciem nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Potwierdza to córka J. J. – B. J. dodając, że dwór był siedzibą rodziny od połowy XIX w.
Załączona przy piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L., Delegatury w S. z [...] czerwca 2012 r. ewidencja parku wraz z mapą zawiera podstawowe wiadomości o historii parku i dworu w B. Dokumenty konserwatora zabytków charakteryzują stan nieruchomości na początek lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku oraz zawierają informacje o jego kształcie historycznym. Park dworski w B. był dużym obiektem. Do czasów dzisiejszych zachowała się tylko część dawnego założenia parkowego. Opisując granicę północno-wschodnią parku zauważono, że pozostałe fragmenty dawnego założenia parkowego zajmuje obecnie pole lub pastwisko. Ślady podziału poprzecznego są zatarte, oś widokowa za dworem zakryta samosiewami drzew. Część ogrodu ozdobnego blisko dworu została zamieniona na ogrody użytkowe. Z dwóch stron ogród ozdobny był otoczony sadem, obecnie na tym miejscu są pola. Pewien "ubytek" terenu na południe od wejścia do parku został spowodowany lokalizacją w tym miejscu gorzelni. Zewnętrzne granice całego założenia są utrwalone rzędowymi nasadzeniami drzew. Park nie podlegał przebudowie, wymieniano jedynie drzewostan, zapewne zmienił się układ alejek i dróg. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 1983 r. o wpisaniu do rejestru zabytków województwa skierniewickiego dworu, dwór murowany, zbudowany został pod koniec XIX w., otoczony dużym założeniem parkowym o geometrycznym układzie, jest przykładem adaptacji wzorów klasycystycznego budownictwa rezydencjonalnego na terenie Polski środkowej. Na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 1981 r. wpisano do rejestru zabytków województwa [...] park podworski w miejscowości B., w granicach ochrony konserwatorskiej oznaczonych na mapie załączonej ewidencji parku. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji park powstały na początku XIX w., stanowi przykład regularnego kształtowania zieleni otaczającej dwór. Geometryczny kształt parku, usytuowanie dworu i podział wewnętrzny wskazują, że jest to ogród klasycystyczny oparty na planie starszego, regularnego założenia, posiadający wartość zabytkową.
Z mapy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. wiadomo, że zespół dworsko- parkowy oddzielały od wsi B. oraz pozostałej części nieruchomości należącej do rodziny J. nasadzenia i szpalery drzew ogrodowego założenia klasycystycznego, rozbudowywanego w XIX wieku. Dodatkowo na teren zespołu wjeżdżało się przez bramę, a zeznania świadków i protokół przejęcia potwierdzają, że przed wojną istniało drewniane ogrodzenie, parkan oddzielający zespół dworsko-parkowy i przyległą do niego część gospodarczą (gdzie znajdowała sic [...],[...],[...]). Tak trwale oddzielone od zewnątrz założenie parkowe z dworem przetrwało w znacznej części do dziś. Zespół dworsko-parkowy pełnił funkcje reprezentacyjne, mieszkalne i wypoczynkowe, nie był przydatny do produkcji rolnej. Celom rekreacyjnym, związanym z zamieszkiwaniem na terenie zespołu dworsko- parkowego służyły: ogród kwiatowy, oranżeria oraz czynne wówczas w części parkowej stawy. Brak jest informacji o tym, by stawy były wykorzystywane w celach innych niż ozdobne, związanych np. z hodowlą ryb.
Minister wskazał na zeznania świadków, z których wynika, że dojazd do zespołu dworsko- parkowego nie został zmieniony. Aktualnie jest droga asfaltowa i z tej drogi był i jest zjazd do zespołu. Zespół dworsko- parkowy w chwili przejmowania na własność Skarbu Państwa był ogrodzony płotem drewnianym (obecnie brak ogrodzenia). Od lewej strony wjazdu znajdowała się rządcówka (mieszkał rządca – B. M.), po skosie od rządcówki ok. [...] m. znajdowała się nieistniejąca już [...], przy drodze dojazdowej do wsi B. i przy drodze dojazdowej do dworu znajdowała się [...] (obecnie nie istnieje), po prawej stronie drogi dojazdowej do dworu była [...] i [...] (pozostały fragmenty murów), a w dalszej części jedna duża stodoła. Ojciec jednego ze świadków, J. K., zatrudniony jako ogrodnik, zajmował się ogrodem kwiatowym, który wraz z oranżerią znajdował się ok. [...] m. od dworu. Zgodnie z relacją świadków - z tyłu za dworem znajdowały się trzy stawy (obecnie na tym terenie nie ma stawów). Świadkowie potwierdzili, że w budynku dworu przed jego przejęciem mieszkała właścicielka J. J. z mężem Z. i dwiema córkami.
W ocenie Ministra fakt zamieszkania przez właściciela nieruchomości ziemskiej w pałacu i korzystanie przez niego z parku wskazuje, że obiekt ten pełnił funkcje mieszkaniowo-rezydencjalną.
W pkt [...] protokołu przejęcia nieruchomości wymieniono, w oparciu o dane z polis ubezpieczeniowych, budynki: stajnię cugową i wozownię, dwór, rządcówkę i magazyn [...]. (prawdopodobnie [...],[...] i spichlerz, stajnię oraz spichrz. Dookoła zabudowań gospodarczych znajdował się parkan drewniany, a droga od bramy wjazdowej do obory i stajni była brukowana (pkt [...] protokołu). Z protokołu przejęcia nieruchomości, szkicu nieruchomości na cele konserwatora zabytków, zeznań świadków, a także stanowiska wnioskodawców - następców prawnych byłych właścicieli majątku B. wiadomo, że w rządcówce, nieopodal dworu mieszkał, określany przez świadków, jako rządca – B. M. Poza tym z własnoręcznego życiorysu Z. J. załączonego do akt sprawy wynika jedynie, że w czasie okupacji dostał on posadę administratora w tym majątku (w związku z czym po zajęciu majątku w B. przez wojska sowieckie został wywieziony, jak i pozostali okoliczni administratorzy poniemieccy, do ZSRR skąd powrócił po [...]).
Minister wyjaśnił, że na cele związane z przejęciem nieruchomości na podstawie dekretu miarodajny jest jej stan na dzień wejścia w życie dekretu, tj. 13 września 1944 r., względnie stan na 1 września 1939 r. Nie bierze się pod uwagę zmian, jakim podlegała nieruchomość w okresie okupacji. Okoliczność powierzenia pracy w charakterze administratora majątku w B. Z. J. świadczy jedynie o tym, że w tak rozległym majątku potrzebny był rządca. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie może mieć istotnego znaczenia podnoszona kwestia, gdzie zamieszkiwał faktycznie rządca majątku, lecz istotne są obiektywne cechy nieruchomości ziemskiej (czy bieżący zarząd mógł być skutecznie sprawowany inaczej niż z wykorzystaniem części rezydencjalnej).
Jak wynika z dokumentacji sporządzonej na potrzeby nacjonalizacji nieruchomości ziemskiej B. (pkt [...] protokołu przejęcia), była wydzielona część gospodarcza, z której w naturalny sposób można było skutecznie zarządzać zarówno pracownikami majątku, jak i jego zasobami. Wymienione w pkt [...] protokołu elementy inwentarza wskazują też na to, że oprócz wyposażenia gospodarskiego, roboczego, istniała obsługa części mieszkalnej, rezydencjalnej (poprzez dostarczanie pojazdów, zwierząt pociągowych), co było niezbędne do normalnego funkcjonowania dworu, ale nie świadczyło o nierozerwalnej więzi dworu z częścią gospodarczą (folwarkiem). Dla zaistnienia związku funkcjonalnego między częścią pałacowo-parkową, a częścią gospodarczą majątku ziemskiego, a tym samym dla przejęcia części pałacowej na reformę rolną nie wystarczają same: kryteria podmiotowe (tożsamość właściciela obu części majątku), kryteria ekonomiczne (finansowanie pałacu z dochodów pochodzących z części rolnej), kryteria zarządcze (właściciel pałacu miał decydujący głos w sprawach strategicznych dla gospodarki majątku).
W ocenie Ministra zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (wydruki map z Archiwum Wojskowego Instytutu Geograficznego dostępne pod adresem [...], plany z zespołów Archiwum Państwowego w L.) potwierdza, że na terenie objętym wnioskiem istniał zespół budynków gospodarczych tworzących odrębne centrum gospodarcze, w skład których wchodziły rządcówka. [...], stajnia, stodoły oraz kilka innych mniejszych budynków gospodarczych. Odmiennie do pałacu i parku służyły one do obsługi prac związanych z produkcją rolną w majątku B. i jako takie, dzieliły los pozostałej części nieruchomości przeznaczonej na cele reformy rolnej, wypełniając dyspozycję art. 6 dekretu. W [...] wykorzystywane były płody pochodzące z produkcji rolnej, tj. różne [...] oraz [...], co wskazuje na związki działalności [...] z działalnością rolną i możliwość wykorzystywania powyższych zakładów do produkcji rolnej.
Z powyższych przyczyn należy wyłączyć z obszaru zespołu dworsko-parkowego w B., położonego na obecnych działkach: nr [...] o pow. [...] ha oraz działce nr [...] o pow. [...] ar., części działki nr [...] o pow. [...]ha ograniczonej z trzech stron: działką nr [...]3, działką nr [...], drogą oznaczoną jako działka nr [...] oraz z czwartej strony przedłużeniem działki [...] łączącej się z drogą (działką nr [...]), jako obszar wydzielony, na którym znajdowała się [...] i inne budynki gospodarcze. Ta część nieruchomości objętej wnioskami stron podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Z tego powodu Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odnoszące się do części działki nr [...].
W ocenie organu nie ma znaczenia niewielka różnica w powierzchni zespołu dworsko-parkowego pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji sporządzonej w latach 1948-1951 r., po przekazaniu polskiej administracji majątku w 1946 r. ([...] ha), a wielkością działek nr [...] i [...] ([...] ha). Granice zespołu są po dziś dzień wyraźnie widoczne w granicach działek, o których mowa we wniosku (działki nr [...] i [...], które się następnie podzieliły). Podobnie widoczny jest zarys szerszego, regularnego, klasycznego założenia (por. granica ochrony konserwatorskiej na szkicu), które, jak wynika z dokumentacji konserwatora zabytków, zmodyfikowane jeszcze przez przebudowę założenia dworsko-parkowego na przełomie XIX i XX w., nie przetrwało do czasu sporządzania dokumentacji związanej z ochroną zabytków byłego województwa [...] (początek lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku).
Reasumując Minister uznał, że Wojewoda [...] niesłusznie stwierdził (w części swojej decyzji nie odnoszącej się do centrum gospodarczego majątku B.), że zespół dworsko-parkowy oznaczony jako działki nr [...] oraz nr [...] stanowiący byłą własność J. J., położony w gminie S., powiat [...], województwo [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2017 r. złożyła Gmina S.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 2 ust. 1 lit. c) dekretu, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten stanowił podstawę do przejęcia wskazanej w decyzji nieruchomości.
- art. 7 oraz art. 77 kpa, poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, wybiórczy oraz nieustalenie przedmiotu postępowania, powieleniu wyłącznie interpretacji wnioskodawców, z całkowitym pominięciem prawidłowych ustaleń wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji;
- art.80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że dwór w B. nie służył prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie pomimo, iż z materiału dowodowego wynika, że był powiązany z częścią rolniczą majątku.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła zarzuty wskazując m. in., że przeprowadzone postępowanie wykazało, że istniał związek funkcjonalny między zespołem dworsko-parkowym, a majątkiem B. Zespół służył prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie. W ocenie skarżącej w materiale dowodowym brak jest jednoznacznych podstaw do przyjęcia, że zespół mógł funkcjonować niezależnie od pozostałej części majątku. Prowadzenie sadu, jego wielkość, obecność budynków gospodarczych, brak trwałego ogrodzenia od pozostałej części majątku, obecność zarządcy stanowi, że było to centrum zarządzania majątkiem. Z dokumentacji konserwatorskiej wynika, że poszczególne części zespołu otoczone były szpalerami drzew. W dokumentach nie ma mowy o innym rodzaju ogrodzenia. Ponadto z dokumentacji konserwatora wynika, że z dwóch stron ogród znajdujący się blisko dworu otoczony był sadem. Brak jest jakichkolwiek stwierdzeń i dowodów potwierdzających rozgraniczenie dworu i majątku ziemskiego.
Zespół nie mógł funkcjonować bez części rolniczej, z kolei ta część nie mogła funkcjonować bez zespołu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Przedmiotem orzekania przez organy był zespół dworsko-parkowy położony na działkach: nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] arów. Jak wynika z zaskarżonej decyzji Minister uznał, że część działki nr [...], która to część ma pow. [...] ha i graniczy z trzech stron: z działką nr [...], działką nr [...], drogą oznaczoną jako działka nr [...] oraz z czwartej strony przedłużeniem działki [...] łączącej się z drogą (działką nr [...]) podlega pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej i w tej części utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] - (pkt [...] zaskarżonej decyzji). Natomiast co do części działki nr [...], która to część ma pow. [...] ha oraz co do działki nr [...] o powierzchni [...] arów Minister uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że zespół dworsko-parkowy położony na wyżej wskazanej części działki nr [...] i na działce nr [...] nie podpadał pod działanie dekretu o reformie rolnej (pkt [...] i [...] zaskarżonej decyzji). Jednakże analiza treści zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, jak zlokalizowana jest część działki nr [...] o pow. [...] ha względem całej działki nr [...], nie wiadomo jaki ma kształt, jakie punkty graniczne. Podnieść należy, że decyzją Wójta Gminy S. z [...] listopada 2002 r., nr [...] działki nr [...] i nr [...] zostały podzielone. Działka nr [...] podzielona została na działki nr [...],[...],[...], [...], a działka nr [...] na działki nr [...] i [...] - wszystkie o powierzchniach wskazanych w tej decyzji. Do decyzji podziałowej załączona została mapa sytuacyjna z oznaczeniem położenia działek i numeracją. Na rozprawie sądowej 11 września 2018 r. Przewodnicząca składu okazała pełnomocnikom skarżącego i organu mapę załączoną do decyzji podziałowej z prośbą o wskazanie położenia części działki nr [...] o pow. [...] ha (która podlegała przepisom dekretu) i wyjaśnienie, której lub którym działkom z podzielonej dawnej działki nr [...] odpowiada część o pow. [...] ha. Pełnomocnicy nie byli w stanie wskazać położenia tej części działki nr [...], ani opisać jej kształtu. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu o zarządzenie godzinnej przerwy w rozprawie celem zapoznania się przez tego pełnomocnika z aktami sprawy i udzielenie odpowiedzi na pytanie Przewodniczącej. Zarządzenia przerwy w rozprawie w celu zapoznania się z aktami sprawy przez stronę lub pełnomocnika nie przewidują przepisy ppsa, jak również przepisy regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz.1177). Każda ze stron ma możliwość zapoznania się z aktami sprawy w czytelni akt, o czym jest powiadamiana w zawiadomieniu o terminie rozprawy.
Niemożność określenia położenia części działki nr [...] o pow. [...] ha na mapie oznacza, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony. Niezrozumiałe jest także, dlaczego organ mając wiedzę, że przedmiotowe działki są podzielone od 2002 r. nie posłużył się nowymi oznaczeniami geodezyjnymi, a w pkt. [...] zaskarżonej decyzji wskazuje, że zespół położony jest na obecnych działkach nr [...] i nr [...]. Organ powinien zlecić biegłemu geodecie naniesienie na mapę części działki nr [...] (podlegającą działaniu dekretu o reformie rolnej) i pozostałej części ze wskazaniem linii i punktów granicznych oraz z uwzględnieniem aktualnych numerów geodezyjnych działek. Brak takiej mapy nie pozwala na ustalenie położenia części działki podlegającej działaniu przepisom dekretu o reformie rolnej i części tym przepisom nie podlegającej, a następnie dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Z powyższych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1, 80, 84 § 1 kpa. Wobec powyższego przedwczesne jest odniesienie się do merytorycznych zarzutów skargi.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § pkt 1 lit. c) i art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło