I SA/Wa 2086/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KOC/4476/Zs/21 w przedmiocie wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia 21 czerwca 2021r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz E. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 8 czerwca 2021 r., KOC/4476/Zs/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. ze 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), zwanej dalej "kpa", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z 21 czerwca 2021 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego, że budynek mieszkalny zlokalizowany obecnie na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w W. przy ulicy [...] odpowiada art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Organ stwierdził, że zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem faktów w formie pisemnej i dotyczy aktualnego stanu rzeczy. Potwierdzenie faktów musi wynikać z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające przed wydaniem zaświadczenia może być przeprowadzone tylko w koniecznym a więc ograniczonym zakresie, o czym stanowi art. 218 § 2 kpa. W ocenie SKO wydanie wnioskowanego zaświadczenia byłoby w istocie rozstrzygnięciem ustalającym, że wniosek dekretowy został złożony w terminie a to z kolei jest możliwe dopiero w postępowaniu rozstrzygającym wniosek dekretowy a nie w postępowaniu zaświadczeniowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła E. D.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. Art. 7, 77, 75 § 1 i 80 kpa poprzez niedokonanie wyczerpującej oceny materiału dowodowego i nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w tym nie uwzględnienie informacji znanych z urzędu wynikających z uchwały [...] Rady Miasta W. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu rejonu [...] z której wprost wynika ochrona konserwatorska kamienicy położonej przy ulicy [...] (zrealizowanych w latach 30-tych) oraz wcześniejszego wydania przez naczelnika Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w dniu 24 października 20112 r. zaświadczenia z którego wynika że grunt zabudowany jest budynkiem II kondygnacyjnym murowanym wybudowanym w 1945 r. i zgodnie z art. 5 dekretu stanowi odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą współwłasnością następców prawnych dawnych właścicieli. Powyższe powoduje, że twierdzenia organu o braku dokumentacji z której wynikałoby że budynek mieszkalny położony aktualnie na działce [...] został oddany do użytkowania przed dnie wejścia w życie dekretu; 2. Art. 8 § 1, 11 i 107 § 3 kpa poprzez nie odniesienie się w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów sformułowanych w zażaleniu rozpatrując owo zażalenie bez odniesienia się do obszernej argumentacji; 3. Art. 5 i 8 dekretu warszawskiego poprzez błędną wykładnię przepisów skutkującą odmową wydania zaświadczenia w sytuacji gdy strona spełniała warunki określone tymi przepisami; 4. § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (D:U: 102, poz. 1112) poprzez odmowę wydania zaświadczenia podczas gdy żądanie to znajduje uzasadnienie w tym przepisie a do złożenia wniosku do ksiąg wieczystych wymagane jest złożenie tego zaświadczenia. W konkluzji wniesiono o uchylenie obu postanowień i zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony a organ, co do zasady, wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencyjnych i rejestracyjnych. W ocenie Sądu organy w tym postępowaniu nie wzięły pod uwagę, że wcześniej Prezydent W. wydał zaświadczenie nr [...] z 24 października 2021 r. w którym podał, że "grunt nieruchomości dekretowej położonej przy ulicy [...] zabudowany jest budynkiem mieszkalny, murowanym II kondygnacyjnym. Budynek został wybudowany przed 1945 r., a zatem zgodnie z art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta st. Warszawy stanowi odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą współwłasnością następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych". Oznacza to, że wydając w tamtym czasie zaświadczenie organ nie miał wątpliwości co do stanu prawnego tej nieruchomości a mało tego miał dokumenty (bo mieć musiał) pozwalające na potwierdzenie stanu prawnego nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu. Z niezrozumiałych powodów ten sam organ na kolejny wniosek złożony przez Skarżącą, przyjął, że nie ma wymaganych dokumentów uzasadniających wydanie wnioskowanego zaświadczenia a mało tego stwierdził, że co do zasady takiego zaświadczenia wydać nie może. Jednocześnie nie wykazał aby po wydaniu ww. zaświadczenia doszło do zmian o charakterze prawnym wykluczającym wydanie żądanego zaświadczenia. Ma rację Skarżąca, że z innych dokumentów w tym wskazywanego w skardze planu miejscowego wynika, że kamienica została wybudowana w latach 30 tych XX wieku a więc przed wejściem w życie dekretu. Plan ten jest aktem prawa miejscowego i wiąże organy. Poza tym, ustalenia w trybie art. 5 dekretu warszawskiego organy dotyczą stanu prawnego budynków znajdujących się na gruncie warszawskim bez względu na stan techniczny tych budynków. Przepis art. 5 dekretu wskazuje na stan prawny budynku do czasu gdy zaistnieje sytuacja przewidziana w art. 8 dekretu warszawskiego, to jest do czasu gdy właściciel nieruchomości dekretowej utraciłby własność budynku na rzecz gminy. Z uzasadnienia postanowienia nie wynika aby organ tę kwestię w ogóle brał pod uwagę. Nie jest tak jak wywodzi organ, że wydanie tego rodzaju zaświadczenia przesądza o skuteczności złożenia wniosku dekretowego. O tym bowiem decyduje organ rozpoznający wniosek dekretowy. Jak trafnie wskazuje Skarżąca § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (D.U. Nr 102, poz.1112), wymagał stwierdzenia stanu prawnego budynku na gruntach [...] dla celów założenia księgi wieczystej dla budynku położonego na gruncie dekretowym. Jeżeli toczy się postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego albo od wydania poprzedniego zaświadczenia doszło do ostatecznego rozpoznania wniosku dekretowego to organ powinien te okoliczności uwzględnić przy ocenie możliwości wydania żądanego zaświadczenia. Powyższe stanowi o naruszeniu przez oba organy art. 6, 7, 8, 75 § 1 i 80 kpa a w konsekwencji art. 217 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę wydania żądanego zaświadczenia w sytuacji w której z posiadanych dokumentów wynika status prawny tej nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu warszawskiego. Dopiero w sytuacji w której organ posiadałby wiedzę, że doszło do przejścia prawa własności budynku na rzecz gminy (art. 8 dekretu warszawskiego) i wydane zostało orzeczenie o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu tj. rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub gdy wniosek nie został w terminie dekretowym złożony mógłby uznać, że brak jest możliwości wydania żądanego wniosku w trybie art. 5 dekretu ponieważ nastąpiły dalej idące skutki w postaci przejścia prawa własności budynku na rzecz gminy. Zgodnie bowiem z art. 1 dekretu warszawskiego wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy z dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego przeszły na własność gminy m.st. Warszawy. Art. 5 stanowił natomiast że budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym był art. 8 dekretu. Organ II instancji naruszył nadto art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji. Tak na marginesie wskazać należy, że organ nie wskazał aby Skarżąca nie miała interesu prawego w wydaniu zaświadczenia co jest jednym z warunków do wydania zaświadczenia, a co wynika z art. 217 § 1 pkt 2 kpa. Poza tym na możliwość wydania tego rodzaju zaświadczenia wskazuje orzecznictwo np. wyrok NSA z 26 listopada 2008 r. I OSK 1759/07, Lex nr 542620. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na uwadze dokoną przez Sąd wykładnię prawa ustali czy doszło po wydaniu zaświadczenia z 2012 r. do zdarzeń których istnienie wykluczałoby wydanie wnioskowanego zaświadczenia a jeżeli nie, wydana je Skarżącej. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 119 § 3 Ppsa Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekła na podstawie art. 200, 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 pkt 1.1.c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości tz 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (D.U. z 2016 r., poz. 1668 ze zm.).