I SA/Wa 209/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. w miesiącu sierpniu 2010 r. zasiłków celowych na łączną kwotę [...] zł. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 9 sierpnia 2010 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęły wnioski J. S. o przyznanie zasiłków celowych na łączną kwotę [...] zł na zakup: obuwia –[...] zł, odzieży –[...] zł, wody – [...] zł, leków –[...] zł, świec –[...]zł, utrzymanie telefonu komórkowego –[...]zł, kostiumu kąpielowego –[...] zł, karnetu na basen –[...]zł, ciśnieniomierza –[...]zł, torby na zakupy –[...] zł, kołdry z wełny merynosa i pościeli – [...] zł, art. piśmienniczych i kserowanie dokumentów –[...] zł. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] odmówił przyznania J. S. wnioskowanych powyżej zasiłków. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, że wysokość zasiłku celowego uzależniona jest od aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby ubiegającej się o pomoc, zasadności zgłoszonej potrzeby, a także od wysokości posiadanych środków i możliwości MOPS. Organ przedstawił ponadto wysokość środków jakimi dysponował w danym okresie na powyższe cele, wskazując że pomocy społecznej nie można utożsamiać ze stałym źródłem dochodu. Ponadto organ wskazał na brak współdziałania J. S. z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. opisała swoją ciężką sytuację życiową wyjaśniając, że jest pozbawiona wszelkich świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2010r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 11 ust. 2 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez skarżącą do ubiegania się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez nią określoną. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej umożliwiając im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Decyzja taka nie może jednak być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że J. S. w sierpniu 2010 r. złożyła do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. łącznie 12 wniosków na sumę [...] zł, w sytuacji gdy w miesiącu sierpniu 2010 r. MOPS w S. na zasiłki fakultatywne dysponował łączną kwotą [...] zł dla średnio [...] osób/rodzin. Organ wyjaśnił, że J. S. od lat stale korzysta z pomocy społecznej, ma przyznane na miesiące lipiec – wrzesień świadczenia w wysokości [...] zł. miesięcznie. Pomimo tego w każdym miesiącu ubiega się o kilkutysięczne zasiłki na powtarzające się potrzeby. Ponadto organ wskazał, że pomimo obowiązku wynikających z treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej skarżąca nie współpracuje z pracownikami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ ustalił, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje, niemniej warunki mieszkaniowe są trudne. Ustalono także, że J. S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jedynym źródłem jej utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S. . W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz zarzuciła, że decyzja wydana została z nadmierną dowolnością i przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Jednocześnie skarżąca oskarżyła organ o rozdawnictwo świadczeń osobom do tego jej zdaniem nieuprawnionym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zgodne są z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepisy art. 39 ust. 1 i 2 stanowią, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wskazano Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na miesiącu sierpniu 2010 r. na zasiłki celowe dysponował kwotą [...] zł. dla średnio [...] osób/rodzin. Na jedną rodzinę przewidziana została zatem pomoc w wysokości średnio [...] złotych. Jak wynika zaś z akt sprawy J. S. tylko w miesiącach lipiec – wrzesień 2010r. otrzymała świadczenia po [...] zł. (zasiłek stały [...] zł., zasiłek pielęgnacyjny –[...]zł., świadczenia pieniężne na żywienie –[...] złotych oraz zasiłki celowe –[...]zł.),a także świadczenie w formie składek zdrowotnych. Skarżąca otrzymała zatem pomoc w wysokości przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie. Dodatkowo w ocenie Sądu skarżąca nie wywiązywała się z obowiązku określonego w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Ostatni wywiad środowiskowy w mieszkaniu wnioskodawczyni przeprowadzany był w kwietniu 2010 r. W dniu 26 lipca 2010 r. wnioskodawczyni nie wpuściła pracowników socjalnych na teren posesji, a podpisane oświadczenie o źródłach dochodu i część II aktualizacji wywiadu podała przez furtkę. Uniemożliwienie organowi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu własnej trudnej sytuacji życiowej i może również skutkować wydaniem decyzji odmownej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.