I SA/Wa 2092/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] września 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tych zasiłków dla dzieci A. P. i K. B., utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan sprawy: Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. M. B. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2006/2007 dla córek A. P. i K. B. wraz z dodatkami do tych zasiłków z tytułu: rozpoczęcia roku szkolnego dla obu córek oraz z tytułu podjęcia przez A. P. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię ustalono, że łączny dochód rodziny za rok 2005, po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne, należny podatek dochodowy nie pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyniósł [...] zł. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., powołując się na art. 5 ust. 1, art. 20 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń z uwagi na fakt, iż dochód rodziny M. B. w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę uprawniającą do ich uzyskania, tj. kwotę 504 zł i wyniósł [...] zł przekraczając kwotę progową o [...] zł. Organ pierwszej instancji powołując się na § 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.) ustalił, iż roczny dochód rodziny wyniósł [...] zł. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. B. podniosła, że wyliczenie organu nie jest właściwe, gdyż nie wziął on pod uwagę treści art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą dana rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W poprzedzającym okresie odwołującej się przysługiwał zasiłek rodzinny na dwoje dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. Kolegium ustaliło, że dochód rodziny M. B. za 2005 rok, obliczony zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się, nie przekracza kwoty 504 zł. Jeżeli natomiast dochód rodziny, albo dochód osoby uczącej się, przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę, albo osobę uczącą się, do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3 ustawy). Dochód rodziny to zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku będą zatem przysługiwały, jeśli zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, a miesięczny dochód rodziny uprawniający do świadczeń będzie przekroczony o kwotę nie wyższą niż 48 zł (tj. kwotę najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego od 1 września 2006 r. na dzieci do 5 lat). Dzieciom M. B. przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym, lecz kwota uprawniająca czteroosobową rodzinę do wnioskowanych świadczeń to [...] zł ([...]), a jak wynika z dokonanych ustaleń, miesięczny dochód jej rodziny przekracza tę kwotę i tym samym uniemożliwia uzyskanie wnioskowanych świadczeń. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. zarzuciła błędną interpretację art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zlekceważenie zasady, iż prawo do zasiłku rodzinnego ustalane jest na podstawie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Zdaniem skarżącej przepis art. 5 ust. 1 jasno wyraża zasadę, że przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego ustala się dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Tą sama zasadą posługują się przepisy art. 5 ust. 2 i ust. 3. Interpretacja przyjęta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. jest sprzeczna z wykładnią literalną, a także funkcjonalną i celowościową powołanego przepisu i jest krzywdząca dla skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wniosek M. B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. dotyczył ustalenia w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych prawa do zasiłku rodzinnego dla córek A. P. i K. B. wraz z dodatkami do tych zasiłków. Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast art. 5 ust. 3 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Rozpatrując wniosek skarżącej w pierwszej kolejności ustalono wysokość dochodu rodziny opierając się na zaświadczeniu o dochodzie wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Wynikało z niego, iż dochód rodziny w 2005 roku wyniósł [...] zł. Wyliczony na tej podstawie miesięczny dochód rodziny stanowił kwotę [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył więc kwotę określoną w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy; zasadnie zatem przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Zgodnie jednak z regulacją zawartą w art. 5 ust. 3 w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Nie można zgodzić się z przyjętą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnią art. 5 ust. 3 ustawy, w wyniku której odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego w trybie określonym w tym przepisie. W szczególności Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela rozumienia użytego w art. 5 ust 3 ustawy pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Za przyjętym przez organy rozumieniem wskazanego pojęcia mogłaby przemawiać definicja "dochodu rodziny" zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy, gdzie wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 5 ust. 3 ustawy nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 winien być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Za celowością takiej interpretacji przemawia umiejscowienie obu unormowań w jednym artykule ustawy regulującym zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a więc wzgląd na wewnętrzną spójność aktu prawnego. Skoro w ust. 3 mowa jest o przypadku, gdy dochód przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien być ustalony w ten sam sposób, jak przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Dodatkowo zauważyć trzeba, że zastosowana przez organy administracji publicznej rozpatrujące wniosek skarżącego interpretacja art. 5 ust. 3 prowadzi do naruszenia zasady równości. Szczególnie uprzywilejowaną pozycję przy przyjętym rozumieniu tego przepisu uzyskuje osoba ucząca się, zaś w przypadku rodzin następuje również niczym nieuzasadnione zróżnicowanie ich sytuacji w zależności od liczebności danej rodziny. Takie skutki daje przyjęcie rozumienia pojęcia "dochód rodziny" użytego w tym przepisie w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy. Nie wydaje się to zamierzone przez ustawodawcę. Wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego i w konsekwencji błędne ustalenie "dochodu rodziny" skarżącej w rozumieniu art. 5 ust. 3 ustawy skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji winny uwzględnić powyższe wytyczne i ustalić w sposób wskazany w wyroku dochód rodziny skarżącej na użytek regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 ustawy, a następnie rozstrzygnąć wniosek w zakresie każdego z wnioskowanych świadczeń. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.