I SA/Wa 2096/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] października 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku okresowego M. N. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku okresowego z powodu odmowy zawarcia kontraktu socjalnego, braku współpracy z pracownikami socjalnymi i braku współdziałania rodziny z OPS w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Organ ustalił, że rodzina spełnia kryterium dochodowe do celów pomocy społecznej. Zarówno M. N. jak i jej konkubent J. S. nigdzie nie pracują i utrzymują się wyłącznie ze świadczeń rodzinnych pobieranych w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej. W dniu 12 sierpnia 2009 r. J. S. zgłosił się do GOPS i oświadczył, ze nie będzie nic podpisywał i złożył oświadczenie, w którym odmówił podpisania kontraktu socjalnego. GOPS w K. obejmuje dożywianiem w okresie od 1 września 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. wszystkie uczące się dzieci M. N., tj. pięciu synów uczęszczających do Zespołu Szkół w [...]. Rodzina corocznie otrzymuje bardzo dużą pomoc żywnościową w ramach programu PEAD, przyznany został zasiłek celowy na dofinansowanie podręczników szkolnych dla dzieci w wysokości [...] zł. W związku z tym, że M. N. i J. S. nie podejmują żadnych działań w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej, nie chcą współpracować z pracownikami socjalnymi a ponadto nastąpiła bezwzględna odmowa podpisania kontraktu socjalnego odmówiono przyznania zasiłku okresowego. Po rozpatrzeniu odwołania M. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku rodziny pomoc ta przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 351 zł na osobę. Rodzina skarżącej liczy osiem osób, a więc ustawowe kryterium dochodowe dla takiej rodziny wynosi [...] zł. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, a składały się na niego świadczenie rodzinne (zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłku) pobierane na dzieci w wysokości [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł. Rodzinna skarżącej spełnia ustawowe kryterium dochodowe i występują w niej przesłanka określona w art. 38 ust. 1, tj. bezrobocie potwierdzone stosownym zaświadczeniem. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Instrumentami, za pomocą których organ pomocy społecznej może egzekwować ciążący na uprawnionych nakaz współdziałania jest m.in. kontrakt socjalny, zdefiniowany w art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej. Celem kontraktu może być m.in. aktywizacja zawodowa i tym samym poprawa jej sytuacji finansowej. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub prac społecznych lub odmowa podjęcia leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy). M. N. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, natomiast jej konkubent J. S. nigdzie nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. Próby zawarcia kontraktu socjalnego nie przyniosły efektu (odmowa z 12 sierpnia 2009 r. i 25 maja 2009 r.), czego efektem była odmowa przyznania zasiłku okresowego M. N. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. N. wniosła o uchylenie decyzji podnosząc, że jest ona niemerytoryczna, nosi znamiona dyskryminacji i nie zasługuje na uznanie. Podtrzymała zasadność swojego odwołania i argumenty w nim zawarte. Poddała też w wątpliwość stanowisko SKO, według którego podpisanie kontraktu socjalnego daje prawo do zasiłku. Zdaniem skarżącej świadczy to o dyskryminowaniu jej rodziny. Nie bierze się przy tym pod uwagę wysokiego bezrobocia, wieku J. S. (52 l.) i wielodzietności rodziny. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i obszernie wyjaśniło przyczyny utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy K. z [...] sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna nie mogła być uwzględniona. W sprawie miały zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1, art. 3, 4 i 11 ust.2 oraz art. 38 ust. ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Przy czym należy ustalić dochód rodziny na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe. Jednak trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 4 osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywania ich trudnej sytuacji życiowej. W tej sprawie prawidłowo zostało ustalone, że w rodzinie skarżącej nie występuje współdziałanie z ośrodkiem pomocy społecznej w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. J. S. odmówił przystąpienia do kontraktu socjalnego, którego celem jest określenie sposobu współdziałania w rozwiązywania problemów osoby i rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji. Celem takiego kontraktu może być m.in. aktywizacja zawodowa i tym samym poprawa sytuacji finansowej rodziny, której członkowi zaproponowano zawarcie takiego kontraktu. Brak współdziałania rodziny może stanowić przyczynę odmowy przyznani określonego świadczenia z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2). W tej sprawie orzekające w sprawie organy wykazały, że takiego współdziałania ze strony skarżącej jak i J. S. nie było. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 1 pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W rozpatrywanej sprawie, jakkolwiek trudna sytuacja życiowa rodziny została wykazana, to brak współdziałania w celu jej poprawy uzasadniał wydanie decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Bierna postawa osób lub rodzin objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania konkretnego świadczenia lub wypłaty świadczenia (art. 11 ust. 2 ). W tej sytuacji należało przyjąć, że odmowa podpisania kontraktu socjalnego przez J. S. ma cechy braku współpracy rodziny z pracownikiem socjalnym i współdziałania z ośrodkiem pomocy społecznej, co uzasadniało odmowę przyznania zasiłku okresowego. Należy też zauważyć, że rodzina skarżącej nie pozostaje bez jakiejkolwiek pomocy społecznej. Rodzinie udzielana była i jest pomoc w różnych formach wsparcia rzeczowego i finansowego, o czym świadczy choćby decyzja GOPS z [...] września 2009 r. przyznany został w miesiącu wrześniu 2009 r. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).