I SA/Wa 2099/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta N. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] przyznającą W.J. świadczenie w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 czerwca do 31 lipca 2011 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że W.J. pozostaje pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., ma 51 lat, nie pracuje i utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej. Wnioskiem z dnia 31 maja 2011 r. zwrócił się on do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie "pełnego ustawowego wymiaru finansowego okresowego pomocy społecznej w wysokości 477 zł". W dniu 15 czerwca 2011 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego W.J. podtrzymał wniosek o zasiłek okresowy. Burmistrz Miasta N., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. przyznał wnioskodawcy świadczenie w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 czerwca do 31 lipca 2011 r., wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na ograniczone środki finansowe w budżecie Gminy na rok 2011 na realizację zadań z pomocy społecznej nie podwyższono minimalnej kwoty zasiłku okresowego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.J. kwestionując wysokość przyznanego zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest zasiłek okresowy. Organ przytoczył treść art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i podkreślił, że zgodnie z tym przepisem wysokość zasiłku okresowego ustalona została w wysokości minimalnej i maksymalnej oraz że nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy zasiłku okresowego w kwocie 477 zł miesięcznie, bowiem maksymalna kwota takiego zasiłku to 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, iż Gmina ma ograniczone środki w budżecie na rok 2011. Powszechnie wiadomo zaś, że Ośrodki Pomocy Społecznej dysponują ograniczonym środkami, a pierwszeństwo w otrzymaniu pomocy mają rodziny z dziećmi. W.J. jest osobą dorosłą, w wieku produkcyjnym, nie ma ustalonego stopnia niepełnosprawności, nie pracuje. Zarówno zasiłki celowe jak i okresowe należą do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. W czerwcu 2011 r. z tego zasobu wnioskodawca otrzymał pomoc w formie zasiłku okresowego i celowego w łącznej wysokości [...] zł. Organ odwoławczy nie znalazł więc podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W.J.. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał swoją sytuację materialną i zdrowotną oraz podkreślił, że w związku z licznymi problemami zdrowotnymi i koniecznością zakupu licznych leków powinien on otrzymać pełen ustawowy wymiar zasiłku okresowego, tj. 477 zł. Skarżący wniósł jednocześnie o "rekompensatę, zwrot i wyrównanie w/w pełnego ustawowego wymiaru 477 zł finansowego pomocy społecznej od sierpnia 2008 r.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, stosownie do treści art. 36 pkt 1 lit. b tej ustawy, jest zasiłek okresowy, który zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Stosownie natomiast do treści art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika zatem, że warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a ponadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia. W powołanym przepisie art. 38 ustawy określona została jednocześnie minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego, co oznacza, że organ przyznający ten zasiłek, ustalając jego wysokość (a także okres na jaki jest on przyznawany) działa w ramach uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji publicznej może podejmować decyzję w powyższym zakresie w sposób całkowicie dowolny, związany jest on bowiem przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa (ustanawiającymi dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny) oraz przepisami ustawy o pomocy społecznej. Zauważyć trzeba, że stosownie do treści art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna zaś odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. Przy czym w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że W.J. spełnia przesłanki określone w powołanym wyżej art. 38 ustawy o pomocy społecznej i przyznały mu świadczenie w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 czerwca do 31 lipca 2011 r. Zaznaczyć jednakże trzeba, że ani uzasadnienie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., ani też uzasadnienie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie zawierają żadnych ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się w zasadzie do przytoczenia przepisów określających zasady przyznawania wnioskowanego świadczenia, przedstawiły sytuację wnioskodawcy oraz wskazały jakiego rodzaju pomoc została mu już przyznana. Organ pierwszej instancji w sposób ogólny stwierdził jednocześnie, że Gmina dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na rok 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało zaś, że "powszechnie wiadomo, iż Ośrodki Pomocy Społecznej dysponują ograniczonymi środkami". Zdaniem Sądu organy administracji publicznej orzekające w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej powinny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie danego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne świadczenia. Z uwagi na fakt, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie obejmuje tego rodzaju danych Sąd uznał, że decyzje te są nadmiernie dowolne, a zatem przekraczają granice uznania administracyjnego. W ocenie Sądu brak wskazanych wyżej danych uniemożliwia kontrolę prawidłowości podjętych w sprawie rozstrzygnięć i stanowi naruszenie prawa, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien wykazać, jakie miał przyznane środki na pomoc społeczną, w tym na zasiłki okresowe i jak nimi rozdysponował. Ocenę możliwości finansowych Gminy należy też odnieść do konieczności zaspokojenia potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.