I SA/Wa 210/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. o wymierzenie Ministrowi Skarbu Państwa grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 703/03 postanawia: 1. przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w W. 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 5 stycznia 2009 r. J. P. wniosła za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - w przedmiocie wymierzenia Ministrowi Skarbu Państwa grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 703/03 uchylającym zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W skardze skarżąca zamieściła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 210/09 Sąd odrzucił wskazaną wyżej skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z uwagi na jej niedopuszczalność. W tym samym dniu tj. 24 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 210/09 Sąd odmówił J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym złożony wniosek, z powodu oczywistej bezzasadności skargi. Skarżąca złożyła zażalenie od postanowienia z dnia 24 lutego 2009 r. odmawiającego jej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym złożony wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 331/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd drugiej instancji wskazał, że odmowa przyznania skarżącej prawa pomocy nastąpiła z tej samej przyczyny co odrzucenie skargi. Oznacza to badanie przez Sąd pierwszej instancji zasadności postanowienia o odrzuceniu skargi wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy. Takie zaś działanie Sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalne, z uwagi na przysługujące stronie prawo wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę - art. 173 p.p.s.a. i wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności. Odmowa przyznania stronie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. po wydaniu postawienia o odrzuceniu skargi skutkuje pozbawieniem skarżącej możliwości skontrolowania tego postanowienia poprzez sporządzenie i wniesienie środka zaskarżenia przez fachowego pełnomocnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji po wydaniu postanowienia odrzucającego skargę powinien ocenić wniosek strony w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a nie na podstawie art. 247 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4). W niniejszej sprawie J. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.) Biorąc pod uwagę sytuację materialną J. P. stwierdzić należało, że daje ona podstawy do częściowego uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), zamieszkuje w mieszkaniu wnuczki, uzyskiwana przez nią emerytura w wysokości [...] zł z pewnością nie pozwala jej na opłacenie kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Jednakże, mimo niewysokich dochodów strona co miesiąc, regularnie uzyskuje środki pieniężne, z których jest w stanie partycypować w kosztach sądowych (koszty te nie są wysokie, bowiem sam wpis od skargi wynosi 200 zł). Ponadto skarżąca ujawniła, że posiada dwie działki bez dojazdu o powierzchni [...] m -, które są przeznaczone pod tereny zielone. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy jest regulacją bardzo szczególną w tym sensie, że ma realizować zamysł ustawodawcy pomocy w dochodzeniu praw przed sądem osobom, które w sposób od siebie niezależny, niezawiniony znalazły się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, np. bez jakichkolwiek środków do życia, co w przypadku skarżącej nie zachodzi. Ponadto zauważyć również należy, że J. P. zainicjowała w niniejszej sprawie postępowanie sądowe i powinna w związku z tym liczyć się z koniecznością partycypowania przynajmniej w części kosztów takiego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.