I SA/Wa 2100/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta N. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] przyznającą W.J. zasiłek celowy w kwocie [...] zł na zakup odzieży i żywności. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że W.J. pozostaje pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., ma 51 lat, nie pracuje i utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej. W kwietniu i maju otrzymał zaś zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup garnków. W dniu 31 maja 2011 r. wystąpił on z wnioskiem o przyznanie pomocy społecznej, który podtrzymał podczas wywiadu środowiskowego w dniu 15 czerwca 2011 r. precyzując, że zwraca się o pomoc w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na odzież i żywność. Burmistrz Miasta N. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. przyznał wnioskodawcy świadczenie w postaci zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup odzieży i żywności, podkreślając w uzasadnieniu, że W.J. spełnia warunki określone w ustawie o pomocy społecznej oraz że możliwości Ośrodka pozwalają na przyznanie pomocy w wysokości wskazanej w decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.J. podnosząc, że przyznana pomoc jest zbyt niska oraz że oczekuje na pomoc w postaci zasiłku na remont mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy przyznawany jest na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Organ przytoczył treść powołanego przepisu i zaznaczył, że użyte w nim sformułowanie "może być przyznany" oznacza, iż jest to decyzja uznaniowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że skarżący winien zdawać sobie sprawę z faktu, iż przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy spełnione są kryteria dochodowe. Ośrodki Pomocy Społecznej zachowują w tym zakresie znaczny margines swobody zarówno w ocenie warunków bytowych zainteresowanego, jak i w ocenie okoliczności sprawy oraz w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zaznaczył, że przyznany zasiłek w wysokości [...] zł nie jest kwotą wysoką, ale wnioskodawca nie określił jakiej wysokości zasiłku się domaga. Ponadto w odwołaniu skarżący nie tyle zakwestionował rozstrzygnięcie, co domagał się przyznania pomocy na remont mieszkania i w tej sprawie organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić osobne postępowanie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Uzasadnienie tej decyzji jest wprawdzie lakoniczne, ale powołano się w niej na możliwości finansowe, które – co powszechnie wiadomo – są ograniczone. Zarówno zasiłki celowe jak i okresowe należą do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Wnioskodawca z tego zasobu otrzymał pomoc w formie zasiłku okresowego i celowego łącznie w wysokości [...] zł. Nie znaleziono więc podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W.J.. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał swoją sytuację materialną i zdrowotną oraz podkreślił, że w związku z licznymi problemami zdrowotnymi i koniecznością zakupu licznych leków powinien on otrzymać znacznie wyższy zasiłek celowy. Skarżący wniósł jednocześnie o "rekompensatę, zwrot i wyrównanie zasiłku celowego od sierpnia 2008 r.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści powołanego art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ administracji publicznej może podejmować decyzję o przyznaniu lub odmowie wskazanego świadczenia w sposób całkowicie dowolny, związany jest on bowiem przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa (ustanawiającymi dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny) oraz przepisami ustawy o pomocy społecznej. Zauważyć trzeba, że stosownie do treści art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna zaś odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. Przy czym w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że W.J. spełnia przesłanki określone w ustawie o pomocy społecznej warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i przyznały skarżącemu zasiłek w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup odzieży i żywności. Zaznaczyć jednakże trzeba, że ani uzasadnienie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., ani też uzasadnienie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie zawierają żadnych ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się w zasadzie do ogólnego przedstawienia zasad jakimi kierują się organy pomocy społecznej rozpoznając wnioski o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej oraz do wskazania jakiego rodzaju pomoc została już skarżącemu przyznana. Organ pierwszej instancji w sposób ogólny stwierdził przy tym, że przyznana pomoc mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało zaś, że "powszechnie wiadomo, iż możliwości te są ograniczone". Zdaniem Sądu organy administracji publicznej orzekające w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej powinny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie danego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne świadczenia. Z uwagi na fakt, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie obejmuje tego rodzaju danych Sąd uznał, że decyzje te są nadmiernie dowolne, a zatem przekraczają granice uznania administracyjnego. W ocenie Sądu brak wskazanych wyżej danych uniemożliwia kontrolę prawidłowości podjętych w sprawie rozstrzygnięć i stanowi naruszenie prawa, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien wykazać, jakie miał przyznane środki na pomoc społeczną, w tym na zasiłki celowe i jak nimi rozdysponował. Ocenę możliwości finansowych Gminy należy też odnieść do konieczności zaspokojenia potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.