I SA/Wa 2104/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. sprawy ze skargi J.B. i J.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części w jakiej uchyla ona decyzję Starosty O. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz J.B. oraz J.B. za ½ części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obr. [...] w O. zajętej pod ulicę [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.B. i J.B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz po 240 (dwieście czterdzieści) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Starosta O., decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] ustalił odszkodowanie na rzecz J.B. i J.B. za grunt zajęty pod ul. [...] w O., oznaczony w ewidencji gruntów nr [...] przy czym kwota ta stanowi połowę wartości tej nieruchomości gdyż J. i J. B. są współwłaścicielami ½ części tej nieruchomości. Jednocześnie organ uznał, że współwłaściciele tej nieruchomości co do pozostałej części B. i E.M. nie złożyli wniosku o odszkodowanie. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał m.in. art. 73 ust. 1, 2 , 4 i 5 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) Odwołanie od decyzji Starosty O. wnieśli wszyscy współwłaściciele nieruchomości zajętej pod drogę, oznaczonej nr [...] tj. J. i J. małż. B. oraz B. i K. małżonkowie M.. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...], decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że J. i J.B. pismem z dnia 30 sierpnia 2005 r. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę – ul. [...] w O.. Decyzją z [...] czerwca 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę – Miasto O. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod ulicę [...] w O., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działkę nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...]. Określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z art. 130 ust. 2 ugn po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego S.M.. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 25 listopada 2008 r. określił wartość nieruchomości w oparciu o ust. 2 pkt. 2 § 36 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. stosując podejście porównawcze - metodę korygowania ceny średniej biorąc do porównań działki niezabudowane przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe położone na terenie O.. Zdaniem organu odwoławczego narusza to treść § 36 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 5 powołanego rozporządzenia z 21 września 2004 r. Przejście przez biegłego do metody wyceny z ust. 2 § 36 rozporządzenia bez próby skorzystania z metody określonej w ust. 1 organ odwoławczy uznał za przedwczesne i niezgodne z przepisami prawa. W pierwszej kolejności należało podjąć próbę wyczerpania metody wyceny określonej w § 36 ust. 1 i dopiero w przypadku jej nieskuteczności skorzystać z możliwości jakie daje § 36 ust. 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko odwołujących się odnośnie zarzutu ustalenia odszkodowania jedynie za część nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 30 sierpnia 2005 r. B.M. i K.M. przenieśli prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę na pozostałych współwłaścicieli. Organ odwoławczy zalecił by organ I instancji rozważył czy dołączone do wniosku oświadczenie B.M. i K.M. prawnie skutecznie przenosi na pozostałych współwłaścicieli prawo do odszkodowania za ich udział w nieruchomości a w innym przypadku oświadczenie to powinno być rozpatrywane jako wniosek o odszkodowanie. W skardze na decyzję Wojewody [...] J. i J.B. skarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, 2) rażące naruszenie prawa przez obrazę przepisów: art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, art. 62, 138 § 1 i 139 kpa. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w część dotyczącej J.B. i J.B. jako wydanej z naruszeniem w/w przepisów i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że w odwołaniu nie kwestionowali decyzji organu I instancji w części przyznające im odszkodowanie gdyż w tym zakresie uznali ją za słuszną. Natomiast w odwołaniu kwestionowali decyzję organu I instancji w zakresie nie przyznania odszkodowania B. i K. M. za stanowiącą ich współwłasność połowę nieruchomości. Wojewoda [...] w swojej decyzji przekroczył zakres żądań zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona gdyż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Starosta O. orzekł o dwóch kwestiach: 1) ustalił odszkodowanie na rzecz J. i J. B. za połowę nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], położonej w O. przy ul. [...], zajętej pod drogę publiczną, co do której małż. B. przysługiwało prawo współwłasności w ½ części oraz 2) uznał, że B. i E. małż. M. nie złożyli wniosku o odszkodowanie. Od tej decyzji wszyscy współwłaściciele wnieśli odwołanie, które do organu wpłynęło 15 czerwca 2009 r. Z treści odwołania wynika, że dotyczy ona tylko części decyzji, a konkretnie tej uznającej że małżonkowie B. i E.M. nie złożyli wniosku o odszkodowanie. Wskazuje na to jednoznacznie treść wniosków zamieszczonych na str. 2 odwołania, które odnoszą się tylko do części decyzji nie przyznającej odszkodowania małżonkom M.. Należy w związku z tym uznać, że w pozostałym zakresie, a więc dotyczącym przyznanego małżonkom B. odszkodowania, decyzja stała się ostateczna. Należy mieć na uwadze, że odszkodowanie za nieruchomość objętą współwłasnością, z chwilą gdy przedmiot współwłasności przestaje istnieć, staje się roszczeniem odrębnym każdego ze współwłaścicieli stosownie do wysokości udziałów każdego ze współwłaścicieli. Rozstrzygnięcia w zakresie tych odszkodowań odnośnie każdego ze współwłaścicieli również są zindywidualizowane i nie objęte koniecznością odniesienia się do pozostałych współwłaścicieli. Organ odwoławczy natomiast zaskarżoną decyzją uchylił całą decyzję organu I instancji uznając, że odszkodowanie na rzecz małżonków B. zostało ustalone niezgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w tym zakresie. Tak więc organ odwoławczy w postępowaniu zwykłym i bez odwołania w tym zakresie stron postępowania uchylił decyzję w części, w której stała się ona prawomocna. Takim działaniem organ odwoławczy rażąco naruszył art. 16 § 1 kpa, którym ustanowiono zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zgodnie z którą uchylenie lub zmiana ostatecznych decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Rażąco też został naruszony art. 138 § 2 kpa, w którym organ odwoławczy uchylił decyzję w części, w której stała się ona prawomocna wobec nie złożenia przez strony odwołania. Rażące naruszenie prawa stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd objął kontrolą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. tylko w części, której dotyczy skarga J. i J.B.. Dlatego uznając, że ze względów wyżej omówionych w tej części decyzja dotknięta jest nieważnością orzekł w wyroku o nieważności decyzji w tej właśnie części. Natomiast decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi w części odnoszącej się do nie przyznania odszkodowania małżonkom M. nie była objęta skargą. Nie podlegała więc badaniu przez Sąd co do jej zgodności z prawem i jako ostatecznie weszła do obiegu prawnego i wywiera skutki prawne w niej określone. Z powyższych względów Sąd ma zasadzie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.