I SA/Wa 211/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 3 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 3 października 2023 r. nr [...] Prezes Kasy [...] Ubezpieczenia Społecznego (dalej: organ, Prezes KRUS) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 13 września 2023 r. nr [....] odmawiającą przyznania W. K. (dalej: skarżący) prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 5 września 2023 r. skarżący wystąpił do Placówki Terenowej KRUS w [....] z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa w sołectwie [....]. Do wniosku dołączył postanowienie Wójta Gminy [...] o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, oświadczenie i zeznania 5 świadków. Decyzją z dnia 13 września 2023 r. wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1073 dalej ustawa), Prezes KRUS-u odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r., w związku z tym brak było podstaw do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes KRUS-u rozpoznając ponownie sprawę, powołując się art. 2 ust. 1 ustawy podkreślił, że skarżący pełnił funkcję sołtysa w okresie od 1978 r. do 1986 r. Organ stwierdził, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r., a zatem nie ma podstaw prawnych do przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której zarzucił naruszenie: prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, naruszenie art. 32 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prezes KRUS-u w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS-u z dnia 3 października 2023 r. odmawiającej skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1073) – dalej: ustawa, który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego przepisu art. 2 ust. 1 ustawy wynika zatem, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie przede wszystkim następujących przesłanek - pełnienie funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje nie mniej niż 8 lat na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz osiągnięcie odpowiednio wieku, w przypadku skarżącego 65 lat. Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy skarżący spełnił przesłankę dotyczącą pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. że nie pełnił funkcji przez co najmniej dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z akt administracyjnych m.in. oświadczenia skarżącego oraz oświadczeń 5 świadków (które nie budzą wątpliwości Sądu) bezsprzecznie wynika, że skarżący pełnił tę funkcję w latach 1978-1986 (przez dwie kadencje), jednakże wykonywał tę funkcję nie na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (co jest jednym z koniecznych wymogów przyznania świadczenia), a na podstawie ustawy o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego obowiązującej przed wejściem w życie ww. ustawy. Owszem, okres pełnienia tej funkcji w tym okresie mógłby zostać zaliczony – w myśl art. 2 ust. 3 ustawy – pod warunkiem, że skarżący pełniłby funkcję sołtysa także po wejściu w życie nowych przepisów dotyczących samorządu gminnego, tj. po dniu 27 maja 1990 r., jednakże taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Nie wynika to ani ze zgromadzonej dokumentacji ani z treści skargi. W związku z powyższym, z uwagi na to, że skarżący nie spełnił jednego z koniecznych wymogów do przyznania świadczenia pieniężnego, tj. nie pełnił funkcji przez dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tj. po 27 maja 1990 r., tym samym organ prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Wobec tego zarzut naruszenia art. 2 ust. 3 ustawy należy uznać za niezasadny. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogła podważyć zawarta w skardze argumentacja o dyskryminującym i niezgodnym z art. 32 Konstytucji RP (zasadą równości) charakterze przepisów ustawy z 26 maja 2023 r. wobec osób pełniących funkcję sołtysa przed wejściem w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej kpa") Prezes KRUS-u obowiązany jest stosować przepisy prawa w takiej formie i treści, w jakiej zostały one uchwalone przez ustawodawcę. W art. 6 kpa sformułowano zasadę ogólną legalizmu, nazywaną także zasadą praworządności, która jest również zasadą konstytucyjną wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Innymi słowy, organy nie posiadają swobody wyboru formy działania, ale powinny podejmować działania w takiej formie, jaka wynika z przepisów prawa. Wobec powyższego subiektywne przeświadczenie skarżącego o sfomułowaniu przepisów ustawy z 26 maja 2023 r. w sposób wadliwy, gdyż wykluczający z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości, przyznanie świadczenia osobom w takiej sytuacji jak skarżący, które nie pełniły funkcji sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nie mogło zostać uwzględnione przez organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy także podkreślić, że prawodawca w zakresie swoich kompetencji ma możliwość wprowadzenia pewnych kryteriów, które różnicują daną sytuację prawną podmiotów. Nie ma zatem charakteru dyskryminującego i nie narusza zasady wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zróżnicowanie podmiotów, jeżeli ich odmienne traktowanie wynika z uzasadnionych celów społecznych i gospodarczych (w tym przypadku preferowanie osób pełniących funkcję sołtysa, którzy zostali wybrani w wolnych, demokratycznych wyborach). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 29 maja 2001 r. K 5/01 wyjaśnił, że ocena przestrzegania zasady równości wymaga uwzględnienia założenia znacznego stopnia swobody ustawodawcy we wprowadzaniu regulacji, lepiej odpowiadających stosunkom społecznym. W szczególności zasada równości nie powinna być rozumiana w sposób, który uniemożliwia ustawodawcy wprowadzenie regulacji korzystniejszych dla podmiotów pewnych stosunków prawnych. Przyznanie bowiem, określonej grupie osób pewnych preferencji nie oznacza obowiązku przyznania takich preferencji innym. Wobec tego nie doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Reasumując, organ niewątpliwie ustalił stan faktyczny sprawy, prawidłowo dokonał oceny tego materiału dowodowego, tj. że skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki, w konsekwencji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżona decyzja Prezesa KRUS-u odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, stosownie do art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę.