I SA/Wa 2111/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta J. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz Gminy Miasta J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2111/14 UZADANIENIE Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr: [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto J. z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, w obrębie ewidencyjnym [...], jako działka nr [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z póżn. zm.), decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto J. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie nr [...], jako działka nr [...] (aktualnie stanowiące działki nr [...],[...],[...]). opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].  Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] wystąpiło Nadleśnictwo C. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2007. Wyrokiem z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1841/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]. Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. W wyniku złożenia skargi na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1597/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. W wykonaniu wytycznych WSA w Warszawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]. Następnie Burmistrz Miasta J. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Burmistrza Miasta J., Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Burmistrz Miasta J. pismem z dnia 28 sierpnia 2013 r. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r., wskazując, iż treść postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r. (w szczególności treść uzasadnienia) nie była znana Burmistrzowi Miasta J. w momencie wystąpienia do Wojewody [...] z wnioskiem o komunalizację. Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Według organu wniosek nie zawiera żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nie przedstawia nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie postanowienia Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r. i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia. Organ w całości podtrzymał stanowisko, iż koniecznym było odmówienie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Podkreślił, iż wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Dlatego tez może ono byś stosowane w ściśle określonych sytuacjach przewidzianych w dyspozycji art. 145 § 1 k.p.a. Wskazał, ze aby wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania miało skutek prawny, musi ono zostać złożone w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, oraz wniosek musi pochodzić od osoby posiadającej przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. Zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Ponadto wznowienie postępowania zakończonego decyzją administracyjną uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek. Pierwszą jest załatwienie sprawy decyzją ostateczną, natomiast drugą jest wystąpienie co najmniej jednej z wyczerpująco wymienionych wart. 145 § 1 oraz art. 145 a Kpa wad decyzji administracyjnych. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję Dokumentacja w sprawie, przedstawiona organowi nadzoru, wskazuje jednoznacznie, iż wnioskodawca uchybił terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.. Jak bowiem wynika z regulacji art. 145-149 k.p.a. oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego strona może ze skutkiem prawnym złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w który dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie tego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt III SA 2802/97). Jak to zostało szczegółowo wyjaśnione w zaskarżonej decyzji organ nadzoru ustalił, iż o istnieniu postanowienia z dnia [...] marca 1961 r. sygn. akt [...], a tym samym o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania w omawianej sprawie wnioskodawca wiedział znacznie wcześniej niż wskazał w piśmie z dnia 18 lipca 2012 r. Organ wskazał ponadto, ze w aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie zaświadczenie Sądu Rejonowego w O. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 2003 r. potwierdzające wydanie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 1961 r., sygn. akt [...]. Z treści ww. zaświadczenia jasno wynika, że do zbioru dokumentów Rep. [...] prowadzonego dla nieruchomości położonej w M., ul. [...] stanowiącej działkę gruntu o pow. [...] arów - złożono wypis postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenia własność wyżej opisanej nieruchomości. Z kolei z uzasadnienia postanowienia, na które powołuje się w swym wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy wnioskodawca wynika, że przedmiotowe mienie stanowi mienie opuszczone w rozumieniu art. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich i znajduje się w zarządzie Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej w J. W uzasadnieniu postanowienia wskazano ponadto, że w związku z faktem upływu 10 lat od końca roku 1994r Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1956 r. przez zasiedzenie. Organ odwoławczy wskazał, iż kwestionowane przez wnioskodawcę zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa było przedmiotem postępowania przez Sądem Powiatowym w O. i zostało zakończone. Do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego ww. postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r. sygn. Akt [...] organ nadzoru jest związany tym orzeczeniem. Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz Miasta J. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a polegające na braku odniesienia się do argumentów strony odnośnie daty powzięcia wiadomości o treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia w zakresie ustalonych faktów sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez "Miejski Zarząd Gospodarki Lokalowej i Mieszkaniowej w O.", co wykluczało prowadzenie gospodarki leśnej na tej działce. Wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Ministra okoliczność ta nic była znana organowi, a w aktach postępowania nie znajdował się odpis tego uzasadnienia, a jedynie sentencja orzeczenia, stwierdzającego zasiedzenie. Organ tymczasem w swoim postanowieniu błędnie wskazał jakoby Burmistrz Miasta J. miał kwestionować wydane postanowienie o zasiedzeniu, co nic ma odzwierciedlenia w aktach i stanowisku strony w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał ponadto, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawcy, iż organ nie odniósł się w zaskarżonym postanowieniu do kwestii związanych z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. W uzasadnieniu postanowienia organu nadzoru z dnia [...] maja 2014 r. zarówno na stronie 4 jak i na stronie 5 analizowana była kwestia dotycząca zarówno postanowienia jak i uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] września 1960 r. Także w postanowieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. problem związany z dowodem w postaci postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] września 1960 r. został szeroko wyjaśniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Orzekając o odmowie wznowienia postępowania organ naruszył bowiem art. 149 § 3 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 praz art. 148 § 1 i 2 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2012 r. wydane na podstawie art. 149 § 3 kpa. Jak wynika z treści jego uzasadnienia, przyczyną odmowy wznowienia postępowania w niniejszej sprawie jest niespełnienie przez skarżącego przesłanek ustawowych warunkujących wznowienie postępowania tj. niewskazanie przesłanki wznowienia postępowania przewidzianej w art. 145 § 1 kpa oraz niezłożenie podania o wznowienie w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze, powołanie się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b kpa. Po drugie zaś - złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 kpa lub odpowiednio w art. 145a § 2 kpa i art. 145b § 2 kpa. Podkreślić trzeba, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie obliguje organ do zbadania, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) tj. ustalenia, czy: 1. decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna, 2. wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, 3. podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., 4. żądanie wznowienia postępowania oparte jest na powołaniu wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia. Wystąpienie łącznie wszystkich wymienionych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), natomiast ich brak obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Czynności podjęte przez organ z urzędu przed wydaniem takiego postanowienia nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2007 r., I OSK 1390/06, ONSA WSA 2008, nr 6, poz. 91; OSP 2009, z. 11, poz. 118, w którym sąd stwierdził, że: "Czynności proceduralne organu po otrzymaniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego nie są podejmowane w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania aż do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego (art. 149 § 1 k.p.a). Ponadto, w tej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, LEX nr 54724). W przedmiotowej sprawie we wniosku z dnia 18 lipca 2012 r. o wznowienie postępowania Burmistrz Miasta J. powołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jako przesłankę wznowienia postępowania. Zgodnie tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. We wniosku o wznowienie postępowania Burmistrz powołał się na treść uzasadnienia postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r. sygn. Akt [...] jako nową okoliczność rzutującą w sposób istotny na ustalenia faktyczne będące podstawą wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Strony nie kwestionują okoliczności, iż treść zaświadczenia Sądu Rejonowego w O. oraz sentencji postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r., sygn. akt: [...] była znana zarówno Burmistrzowi Miasta J. jak i organowi nadzoru. Spór dotyczy tego czy w dacie wydania decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2011 r. organowi prowadzącemu postępowanie znana była treść uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Powiatowego w O. z [...] marca 1961 r., w którym to uzasadnieniu wskazano na fakt sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez Miejski Zarząd Gospodarki Lokalowej i Mieszkaniowej w O. Na podstawie analizy akt sprawy uznać trzeba, iż organowi prowadzącemu postępowanie znana była treść zaświadczenia Sądu Rejonowego w O. oraz sentencji postanowienia Sądu Powiatowego w O. z [...] marca 1961 r., sygn. akt: [...]. Dokumenty te znajdują się w aktach sprawy od co najmniej 2005 roku. Natomiast w aktach sprawy nie znajdował się odpis uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Rejonowego. Należy zatem podzielić stanowisko skarżącego, iż treść uzasadnienia ww. postanowienia jest nową okolicznością faktyczną nieznaną Ministrowi Administracji i Cyfryzacji w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2011 roku. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zatem, drugim obok powołania się na przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 kpa, warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania o wznowienie jest wniesienie podania w terminie miesięcznym od dnia dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Jak wynika z akt sprawy, uzasadnienie postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] marca 1961 r., sygn. akt: [...] zostało doręczone Burmistrzowi Miasta J. w dniu [...] czerwca 2012 r, na co wskazuje dołączona do pisma skarżącego z dnia 27 sierpnia 2012 r. uwierzytelniona kopia dokumentu potwierdzającego odbiór odpisu postanowienia Sądu Powiatowego w O. W tej zatem dacie ([...] czerwca 2012 r.) skarżący dowiedział się o treści uzasadnienia powołanego postanowienia. Zaś podanie o wznowienie postępowania wpłynęło do Ministra Administracji i Cyfryzacji w dniu [...] lipca 2012 r., co wynika z prezentaty Kancelarii Głównej Ministerstwa znajdującej się na podaniu. Zatem, strona zachowała miesięczny termin określony w art. 148 § 1 kpa na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, została spełniona ustawowa przesłanka do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 kpa. Organ miał zatem obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i następnie przeprowadzić postępowanie wznowieniowe zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie przedstawionych powyżej zapatrywań prawnych Sądu a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.