I SA/Wa 2112/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Falkiewicz - Kluj Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. T., E. D. i J. T. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 436/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K.T., E.D. i J.T. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2018 r. K. T., E. D. i J. T. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 436/14. W skardze skarżące wniosły o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ppsa tj. dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 2) zasądzenia od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tj. pięciokrotnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 3) zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że wyrokiem z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 436/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. jako działka z [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wskazały, że w niniejszej sprawie, wyrokiem z [...] grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1591/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na dalszą bezczynność, Prezydent [...] pismem z [...] lipca 2017 r. został wezwany do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 436/14. Pomimo tego do dnia wniesienia skargi nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nieruchomość położona przy ul. [...] leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Prezydent wskazał, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m. in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ww. ustawy. W toku niniejszego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość przy ul. [...] spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. W dniu [...] grudnia 2016 r. weszło w życie zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] wprowadzające procedurę postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji zachodzi konieczność przeanalizowania sprawy pod kątem nowych procedur. Z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 51 kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 KPA. Prezydent dodał, że istotnym pozostaje również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności. które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa pełnomocnika stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jednocześnie organ podkreślił, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. [...], a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku. że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałaby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 436/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] o pow. (ta część) [...] m2 oznaczonej hip. jako działka z [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] sierpnia 2015 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 436/14 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] kwietnia 2015 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uwzględniającego skargę na bezczynność, kontrolowany jest stan niedziałania organu w przestrzeni czasowej, liczonej od momentu przekroczenia terminu zakreślonego przez Sąd, do chwili wyrokowania w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku. Miarkując wymiar grzywny, uwzględniono okres zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku, wynoszący 3 lata i 9 miesięcy, jak również fakt, że tutejszy Sąd wyrokiem z 15 grudnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Wa 1591/16 już raz wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie prawomocnego wyroku w wysokości [...] złotych. Z tego powodu za adekwatną Sąd uznał grzywnę w wymiarze [...] złotych. Mając przy tym na względzie, że od dnia otrzymania wyroku do złożenia niniejszej skargi, organ nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności dowodowych (a przynajmniej, na takowe nie wskazują akta administracyjne sprawy), uprawniona jest ocena, że przybrała ona postać kwalifikowaną, a więc rażąco naruszającą prawo, w tym przede wszystkim naruszającą w ten sposób przepisy art. 153 ppsa oraz art. 286 § 2 ppsa w zw. z art. 12 kpa. Świadczy przy tym o intencjonalnym lekceważeniu norm postępowania i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia sprawy, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o którą wnosiły skarżące. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Ponadto strona skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie omawianego przepisu powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Analiza akt postępowania administracyjnego nie daje na obecną chwilę podstaw do przyjęcia, że organ nie podejmie rozstrzygnięcia w toczącej się przed nim sprawie, na gruncie której zapadło niniejsze orzeczenie. Stąd w części obejmującej to żądanie, skarga podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 ppsa.