I SA/Wa 2126/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. G., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 (dwadzieścia dwa) procent podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania T. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] odmawiającej przyznania T. G. świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w październiku 2006 r. z przeznaczeniem na [...] T. G. w wysokości [...] zł - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Prezydent W. odmówił przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w październiku 2006 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania bezzwrotnej pomocy materialnej z Ośrodka Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej szczegółowo określa warunki i zasady udzielania pomocy społecznej dla najbardziej potrzebujących przy jednoczesnym spełnianiu warunków określonych w art. 7 i art. 8 tej ustawy, a zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej przezwyciężenie tych trudności, których nie są w stanie pokonać wykorzystując same własne możliwości i uprawnienia. Zdaniem organu, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży. Zwrot "może" wskazuje, że w przypadkach określonych w tym przepisie, organ administracji orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznana pomoc w formie zasiłku celowego i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ administracji musi mieć na względzie, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. O przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku decyduje każdorazowo organ przyznający zasiłek biorąc pod uwagę posiadane środki finansowe, sytuację materialną wnioskodawcy oraz cel zasiłku, a także potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło również, że organ przyznający zasiłek lub odmawiający przyznania zasiłku celowego musi mieć na uwadze, że obowiązkiem właściwych organów administracji jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich żądań. Ponadto, zdaniem organu drugiej instancji, w rozpoznawanej sprawie w decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanych świadczeń pieniężnych stanowisko organu pierwszej instancji zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu tej decyzji. T. G. korzysta od wielu lat z pomocy Ośrodka w różnych formach, a Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest zobowiązany do pokrywania wszystkich potrzeb swoich podopiecznych. Na terenie Ośrodka jest wiele osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a tym samym potrzebujących wsparcia, jednak skromne środki finansowe nie pozwalają na pełne udzielenie niezbędnej pomocy osobom najbardziej potrzebującym. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że T. G. otrzymała od OPS w październiku 2006 r. pomoc finansową w wysokości [...] zł oraz pomoc w formie talonów do baru na kwotę [...] zł. T. G. nie podejmuje żadnych starań mających na celu rozwiązanie swojej trudnej sytuacji życiowej, a jedynie składa systematyczne wnioski o przyznanie pomocy ze środków OPS na różne cele i ze znacznym wyprzedzeniem (w miesiącu sierpniu wniosek o przyznanie szczegółowo zaplanowanych i wyliczonych świadczeń w miesiącu październiku). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości poparło wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazło podstaw do uchylenia tej decyzji. W dniu 4 grudnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r., w której to skardze skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację rodzinno - finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania T. G. specjalnego zasiłku celowego w miesiącu październiku 2006 r. na [...] skarżącej w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, tzw. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe, tj. kwotę 632 zł, do wysokości której przyznawana jest bezzwrotna pomoc materialna z Ośrodka. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie obejmuje ani celowości wydania decyzji ani rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o odmowie przyznania zasiłku celowego zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego w miesiącu październiku 2006 r. w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na [...] skarżącej. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco wyjaśnione zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, co oznacza, że decyzjom tym nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.