I SA/Wa 2127/09
WyrokWSA w Warszawie2010-03-23
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość rolna Skarbu Państwa, nieprzekazana do Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r., staje się z mocy prawa własnością gminy, jeśli część tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest na cele nierolne?Ratio decidendi
Nieruchomość rolna Skarbu Państwa staje się z mocy prawa własnością gminy z dniem 1 lipca 2000 r., jeśli spełnia łącznie dwie przesłanki: jest nieruchomością rolną w rozumieniu art. 461 Kodeksu cywilnego oraz jest położona na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej. Jeśli część nieruchomości jest przeznaczona na cele nierolne, nie spełnia warunku przeznaczenia na cele gospodarki rolnej i nie następuje nabycie własności przez gminę z mocy prawa.Stan faktyczny
Gmina S. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z października 2009 r., który utrzymał w mocy decyzję Wojewody z września 2008 r. o odmowie stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa położonej w obrębie gminy. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, twierdząc, że działka spełnia kryteria nieruchomości rolnej i powinna stać się własnością gminy z dniem 1 lipca 2000 r. Organ wskazał, że część działki była przeznaczona w planie miejscowym na cele zabudowy pensjonatowej, co wyklucza jej rolne przeznaczenie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia października 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z września 2008 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. ze skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z dnia [...] października 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [..], orzekającej o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, położonej w obrębie nr [...], jednostka ewidencyjna S., powiat [...], składającej się z działki nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał, że decyzją z dnia [...] września 2008 r. Wojewoda [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji.
Od decyzji tej odwołał się Wójt Gminy S. podnosząc w uzasadnieniu zarzut naruszenia art. 1 i art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez "nieuzasadnioną odmowę" stwierdzenia nabycia przez gminę S. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. prawa własności tej działki.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że stosownie do art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nieprzekazane do Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r. ostatecznymi decyzjami, stały się z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone.
Nabycie tych nieruchomości stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Powołana wyżej ustawa reguluje, zgodnie z art. 1, zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Kodeks cywilny w art. 461 stanowi, iż nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
Zatem, zdaniem organu drugiej instancji, obowiązkiem organu pierwszej instancji było zbadanie, czy spełnione zostały, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, przesłanki wynikające z wyżej przytoczonych przepisów, tj. czy stanowi ona nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 Kodeksu cywilnego oraz czy położona jest na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał, iż Wojewoda [...] przy ocenie charakteru przedmiotowej działki powołał się w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji na zapis w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S., zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. wskazując, iż omawiana działka w dniu 1 lipca 2000 r. położona była w części w terenach oznaczonych symbolem A7 RP, w części w terenach oznaczonych symbolem B2 MP/ZR oraz w części w terenach oznaczonych symbolem A1 RL.
W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Urzędu Gminy S. z dnia 16 stycznia 2008 r., z którego wynika, że według stanu na dzień 30 czerwca 2000 r., zgodnie z ww. planem działka nr [...] położona była w części w terenach o symbolu B2 MP/ZR - tereny zabudowy pensjonatowej, pensjonatowo-rekreacyjnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż skoro w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S. omawiana działka nr [...] przeznaczona jest w części na cele zabudowy pensjonatowej, pensjonatowo-rekreacyjnej tym samym nie spełnia warunku przeznaczenia na cele gospodarki rolnej. Przy czym, takie przeznaczenie w planie nie wyklucza możliwości rolniczego użytkowania, przez pewien okres czasu, przedmiotowej działki.
Zdaniem organu, przy ocenie rolnego charakteru działki należy mieć na względzie konieczność łącznego spełnienia dwóch przesłanek z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. zarówno tej przesłanki, która wynika z samej definicji nieruchomości rolnej zawartej w art. 461 Kodeksu cywilnego jak i tej, z której wynika konieczność położenia określonej nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej - te ustawowe przesłanki są równoważne sobie i winny być spełnione jednocześnie.
Zatem, zdaniem organu, podniesiona w odwołaniu okoliczność, że przedmiotowa działka "spełnia kryteria z art. 461 Kodeksu cywilnego" i "nie została wyłączona z produkcji rolnej zgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a w ewidencji gruntów nadal figuruje jako działka rolna o odpowiedniej klasie użytku rolnego" nie daje podstaw do stwierdzenia, że działka nr [...] tworzyła - na dzień 30 czerwca 2000 r. - nieruchomość rolną, o której mowa w art. 1 ww. ustawy, tym samym brak jest podstaw do zmiany sposobu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina S.; zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: (1) art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez przyjęcie, że przedmiotowa działka nie stanowiła w dniu 1 lipca 2000 r. nieruchomości rolnej; (2) art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez uznanie za prawidłową odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. prawa własności przedmiotowej nieruchomości – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 tej ustawy, przejęcie przez Agencję praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, nastąpi nie później niż do dnia 30 czerwca 2000 r. (1). Nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji Nieruchomości Rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone (2).
Oznacza to, że nieruchomości rolne nieprzekazane do Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r. ostatecznymi decyzjami stały się z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone.
Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...) stanowi, że ustawa reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Zgodnie z art. 461 Kodeksu cywilnego, nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
Prawidłowo wobec powyższego uznał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż należało zbadać, czy spełnione zostały, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, przesłanki wynikające z tych przepisów, tj. czy nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 Kodeksu cywilnego, oraz, czy nieruchomość ta położona jest na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej.
Z Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. wynika, iż nieruchomość ta w dniu 1 lipca 2000 r. położona była w części w terenach oznaczonych symbolem A7 RP, w części w terenach oznaczonych symbolem B2 MP/ZR oraz w części w terenach oznaczonych symbolem A1 RL. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Urzędu Gminy S. z dnia 16 stycznia 2008 r. wynika, że według stanu na dzień 30 czerwca 2000 r. przedmiotowa nieruchomość położona była w części w terenach o symbolu B2 MP/ZR - tereny zabudowy pensjonatowej, pensjonatowo-rekreacyjnej. Tereny te obejmują obszary gruntów o charakterze nierolnym.
Sąd podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że skoro w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest w części na cele zabudowy pensjonatowej, pensjonatowo-rekreacyjnej, to tym samym nie spełnia warunku przeznaczenia na cele gospodarki rolnej.
Prawidłowo organ stwierdził również, iż przy ocenie rolnego charakteru działki muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. zarówno tej przesłanki, która wynika z definicji nieruchomości rolnej zawartej w art. 461 Kodeksu cywilnego jak i tej, z której wynika konieczność położenia określonej nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej.
Nie budzi zatem wątpliwości, iż grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolne - nie stały się własnością gminy z mocy prawa, stosownie do art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło