I SA/Wa 2129/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], mocą której przyznano P. C. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. na pokrycie części kosztów zakupu żywności i artykułów pierwszej potrzeby, odmawiając jednocześnie przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i gaz. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Działając z upoważnienia Prezydenta miasta W. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] miasta W., w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję, którą przyznał Panu P. C. świadczenie w formie zasiłku celowego w wys. [...] zł. na pokrycie części kosztów zakupu żywności i art. pierwszej potrzeby oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i gaz. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że P. C. z pomocy społecznej korzysta od 2003 r. Wszelkie próby jego aktywizacji zawodowej nie dały rezultatu. Wnioskodawca posiada lekki stopień niepełnosprawności i jak wynika z informacji Instytutu [...] (pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r.) uczestniczył w trzech wizytach diagnostycznych w dniach [...] kwietnia 2012 r., [...] kwietnia 2012 r., [...] czerwca 2012 r. i został skierowany do psychologa. Poza odnotowaniem powyższych wizyt w dokumentacji medycznej brak jest wpisów na temat jakichkolwiek innych działań diagnostycznych i terapeutycznych. Według oświadczenia w/w nie posiada żadnego dochodu, a pracy nie podejmuje ze wzglądu na opiekę nad ojcem M. C. Jak wynika z dokumentacji ojciec w/w oczekuje na Zakład Opiekuńczo - Leczniczy i mieszka z drugim synem, również korzystającym z pomocy społecznej. W ocenie organu fakt pomocy ojcu nie może być jednak przeszkodą w podjęciu pracy, zwłaszcza, że synowie zrezygnowali z proponowanych usług opiekuńczych. Od powyższej decyzji P. C. złożył odwołanie, kwestionując, podjęte przez Prezydenta miasta W. rozstrzygnięcie. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. SKO w [...] podzieliło stanowisko Prezydenta W. i utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. Zdaniem organu ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej, czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Kolegium podkreśliło, że z brzmienia art. 39 powołanej ustawy o pomocy społecznej i użytego w niej zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie pomocy społecznej podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy o jaki wnioskował P. C. jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Dodatkowo organ zwrócił również uwagę na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikami OPS w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Kolegium przywołało przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 532/11, wydany również w sprawie P. C., w którym Sąd wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2009 r. wynika możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia "zgodnie z możliwościami psychofizycznymi". W ocenie Kolegium, potwierdza to stanowisko organu o braku przeciwwskazań w podjęciu przez P. C. pracy i zaspokojenia we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych. Skargę na powyższa decyzję złożył P. C. podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem prawa, gdyż z powodu choroby oraz konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, oraz potrzeby jego ochrony przed agresją ze strony chorego psychicznie brata, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Skarżący podkreślił, że odbył więcej niż trzy wizyty u lekarza [...], gdyż jest pacjentem Instytutu [...] od 2006 roku. Ponadto P. C. wskazał, że on i jego brat zrezygnowali z usług opiekuńczych, których kwota przewyższa emeryturę ojca i zasiłek brata to jedno wielkie nieporozumienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa). W myśl art. 119 § 2 ppsa, sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony w terminie 14 dni nie zażądają przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że P. C. spełnia przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej i przyznały skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie [...] zł, na pokrycie części kosztów zakupu żywności i art. pierwszej potrzeby, odmawiając jednocześnie przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i gaz. Zaskarżone rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Ustawa ta w jej art. 2 ust. 1, wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Skarżący powinien mieć jednak świadomość, że powyższe nie oznacza, iż pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być więc odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Jak wynika z treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, wnioskodawcy może być przyznany zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika jednocześnie, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego oraz jego wysokość ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi je przyznać. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Podkreślić należy, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że skarżący posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Od 2003 r. korzysta z różnego rodzaju form pomocy społecznej. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W związku z niepłaceniem czynszu, wobec skarżącego orzeczono eksmisję z zajmowanego lokalu bez uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżący zalega również z opłatami za energię elektryczną i gaz. Od ośmiu lat jest bierny zawodowo, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. W dniu 28 lutego 2012 r. skarżący zawarł z OPS kontrakt socjalny, który zobowiązywał go do aktywizacji zawodowej. W tym celu otrzymał [...] kartę miejską, pozwalającą mu na przejazdy środkami komunikacji miejskiej w poszukiwaniu pracy. Kolejny kontrakt z OPS P. C. zawarł w dniu 10 września 2012 r., w którym zobowiązany został do podjęcia terapii psychologicznej, mającej na celu poprawę jego funkcjonowania. Otrzymał również kartę miejską w celu umożliwienia dojazdu na terapię. Skarżący wskazuje, że nie jest zainteresowany podjęciem pracy zawodowej. Jako powód swojej decyzji wskazuje na konieczność sprawowania opieki nad przebywającym na emeryturze, chorym ojcem, który dodatkowo jest ofiarą przemocy ze strony drugiego z synów A. C. W ocenie Sądu, organy wydając zaskarżone rozstrzygnięcia uwzględniły tą trudną sytuację materialną oraz osobistą wnioskodawcy i przyznały mu zasiłek celowy na niezbędne potrzeby życiowe tj. pokrycie części kosztów zakupu żywności i artykułów pierwszej potrzeby. Z drugiej strony zasadne zdaniem Sądu było odmówienie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i gaz, dostarczane do lokalu, z którego skarżący został eksmitowany. Jak wskazano powyżej, celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Pomoc ta nie jest jednak w przypadku zasiłków celowych obligatoryjna, ponadto jej wysokość i forma uzależnione są od hierarchii potrzeb osób, które tej pomocy wymagają. Skarżący nie może zatem oczekiwać, że przy zachowaniu biernej postawy życiowej, nawet w jego trudnej sytuacji związanej z ojcem, organy pomocy społecznej przejmą na siebie ciężar jego utrzymania i zaspokajać będą wszystkie jego potrzeby, w tym również pokrywać jego zadłużenie, tym bardziej że zgodnie z cytowanym powyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie maja takiego obowiązku. W szczególności w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykazuje większej aktywności celem poprawy swojej trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Podkreślić ponadto należy, że organy pomocy społecznej dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącego (który otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) oraz cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy OPS w miesiącu sierpniu 2012 r. dysponował kwotą 20.145 zł. na pomoc w dożywianiu dla średnio 113 rodzin. Zatem na osobę/rodzinę przeznaczona została kwota 178 zł miesięcznie. Z kolei na artykuły pierwszej potrzeby: zakup leków organ dysponował kwotą 2500 zł., co dało przy 28 świadczeniobiorcach wysokość zasiłku na poziomie ok. 89 zł, zaś na zakup odzieży kwotę łączną 1700 zł., co przy 21 świadczenioobiorcach, dało średnią kwotę 81 złotych. Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji