I SA/Wa 2133/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skarg J. W., W. K., W. G., D. P., I. S., H. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...]. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W. K., W. G. i D. P. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę po 200 (dwieście) złotych na rzecz każdej z wyżej wymienionych osób. I SA/Wa 2133/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] , oznaczoną hipotecznie "Nieruchomość w W. Nr [...] ". Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Nieruchomość niezabudowana położona w W. przy ul. [...], oznaczona hipotecznie "Nieruchomość w W. Nr [...] ", o powierzchni [...] sążni kwadratowych, została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 14 marca 2003 r. stanowiła ona dawniej własność W. i H. małżonków G., w częściach równych niepodzielnie, na mocy aktu z dnia [...] grudnia 1919 r., zatwierdzonego orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1922 r. Następstwo prawne po małżonkach G. wykazali: W. K., W. G., H. Z., I. S., K. G. i D. P. oraz Skarb Państwa – na podstawie prawomocnych postanowień: Sądu Powiatowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1969 r. sygn. akt [...], na mocy którego stwierdzono, że spadek po I. K. nabył syn W. K. w całości; Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 1989 r. sygn. akt [...], na mocy którego wykazano, iż spadek po S. G. nabyli z mocy ustawy żona K. G. oraz dzieci D. P. i W. G. i po 1/3 części spadku każde; Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, iż spadek po H. G. nabyli z mocy ustawy w częściach równych po 1/4 części spadku: mąż W. G., córka I. K., córka Z. W. i syn M. G. z wyłączeniem udziału spadkodawczyni w majątku objętym do chwili jej śmierci wspólnością ustawowa, który to udział nabyły w częściach równych po 1/3 spadku córka I. K., córka Z. W. i syn M. G.. Jednocześnie w/w Sąd stwierdził, że spadek po W. G. nabyli z mocy ustawy w częściach równych po 1/4 części żona W. G. z domu W., córka I.K., córka Z. W. i syn M. G.; Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...], na mocy którego stwierdzono, że spadek po M. G. nabyli żona T. G. oraz dzieci zmarłego: S. G., H. Z. i I. S. po 1/4 części każde z nich; Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2001 r. sygn. akt [...], stwierdzające, że spadek po T. G. na podstawie ustawy nabyli: córki H. Z. i J. S. oraz syn S. G. w częściach równych po 1/3 części każde z nich; Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2002 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po W. G. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa w całości, z dobrodziejstwem inwentarza. Jednocześnie stwierdzono przy tym, że spadkobiercy po Z. W. nie przedstawili dokumentu wykazującego nabycie po niej praw do spadku. Organy ustaliły też, że w dacie wejścia w życie wyżej cytowanego dekretu tj. z dniem 21 listopada 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości - na podstawie przepisu art. 1 tego dekretu - przeszedł na własność Gminy W., a następnie po likwidacji gmin, stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość wchodzi obecnie w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność miasta W. i w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Część gruntu hipotecznego wchodzi również w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i stanowi drogę wojewódzką, której właścicielem jest Województwo [...]. Pozostała część przedmiotowej nieruchomości została objęta księgą wieczystą Kw Nr [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]) i stanowi własność miasta W. Byli właściciele nieruchomości złożyli w terminie przewidzianym art. 7 ust. 1 cytowanego dekretu wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, ale po jego rozpatrzeniu Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] maja 1950 r. odmówił przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowe do gruntu z uwagi na fakt, że przedmiotowy teren został przeznaczony pod budownictwo publiczne. Zdaniem organów wnioski o przyznanie odszkodowania za powyższą nieruchomość złożyli: W. K. (w dniu 10 sierpnia 1998r.), W. G. ( w dniu 12 czerwca 2001 r.),H. Z. i I. S. (w dniu 11 czerwca 2001 r.), K. G. ( w dniu 12 czerwca 2001 r.),i D. P. (w dniu 12 czerwca 2001 r.). Postanowieniem Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. zawieszono z urzędu postępowanie do czasu dostarczenia przez strony postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W., ale organ II instancji postanowienie to uchylił uznając za prawnie nieuzasadnione żądanie dostarczenia powyższego dokumentu, skoro przedmiotem postępowania mógł być jedynie udział we współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543 ze zm) odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości przysługuje odpowiednio za dom jednorodzinny jeżeli przeszedł on na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę , która przed dniem 21 listopada tj. datą wejścia w życie cytowanego dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Prezydent W. ustalił, że (co wynikało to z materiałów inwentaryzacyjnych opracowanych przez Biuro Odbudowy [...] sygn. [...] z lat 1945 - 1946, przesłanych przez Archiwum Państwowe W. przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2003 r. znak [...]) na przedmiotowej nieruchomości stał budynek cztero - kondygnacyjny stary, murowany, który częściowo został spalony, a w części zawalony w czasie działań wojennych w latach 1939 –1945, przy czym pozostałą część, zawaloną budynku przeznaczono do rozbiórki. W tych warunkach Prezydent uznał, przedmiotową nieruchomość za niezabudowaną w dniu 21 listopada 1945 r. Organ ustalił także, iż z "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., wynikało, że przedmiotowy grunt położony był w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa zwarta o 4 kondygnacjach, do wysokości 15 m oraz 50% powierzchni zabudowania . Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1992 r. sygn. akt IV SA 523/92 organ stwierdził, że narastający układ tabeli stref w planie świadczy o tym, że górna granica danej strefy jest zarazem dolną granicą następnej strefy. Zatem dolna granica danej strefy jest [...], o zabudowie zwartej, o 3 kondygnacjach zabudowy oraz 50 % powierzchni zabudowania a zapis parametrów stref [...] i [...] pozwalał na zabudowę terenu budynkami wielorodzinnymi. W tych warunkach biorąc pod uwagę przeznaczenie terenu w "Ogólnym planie zbudowania W." z 1931 r. uznano, że niniejsza nieruchomość przed 21 listopada 1945 r. nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Ponieważ nie została spełniona jedna z przesłanek przewidziana przepisem art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość podnosząc w tej sytuacji, że ponieważ uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie w przypadku, gdy obie przesłanki wymienione w w/w przepisie byłyby spełnione łącznie, stało się zbędne wyjaśnienie kolejnej przesłanki zawartej w tym przepisie. Odwołania od powyższej decyzji złożyli: K. G., W. G., H. Z., W. K., D. P. oraz I. S., Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podzielając ustalenia faktyczne Prezydenta W. organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne winna być oceniana w oparciu o ogólny plan zabudowy W. z 11 sierpnia 1931 r. Wg zaś tego planu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie [...], więc była przeznaczona pod zabudowę zwartą o czterech kondygnacjach, do wysokości 15 m oraz 50% powierzchni zabudowania. Ponieważ – zdaniem organu odwoławczego - powyższe parametry wskazywały, iż sporna nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, Wojewoda – jak wspomniano podzielił w całości pogląd Prezydenta W. Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które wnieśli: W. K., J. W., W. G., D. P., I. S. i H. Z. Skarżący wnosząc o uchylenie obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji podnosili (przytaczając przy tym orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego), że ich zdaniem na przedmiotowej nieruchomości istniała prawnie możliwość wybudowania budynku jednorodzinnego, gdyż rozporządzenie o prawie budowlanym z 1928 r. oraz ustawa o gospodarce gruntami nie definiowały pojęcia "budownictwo jednorodzinne". W związku z powyższym za dom jednorodzinny należało w tym przypadku uznać budynek zaspakający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym badając legalność zaskarżonego aktu Sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami zawartymi w skardze oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ rozpatrując niniejszą sprawę Sąd z urzędu uznał, że organy obu instancji, prowadząc przedmiotowe postępowanie i wydając w nim wyżej opisane decyzje naruszyły przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, skutkowało to uchyleniem w/w decyzji. Przede wszystkim należy stwierdzić, że udział w postępowaniu administracyjnym winny brać udział wszystkie osoby mające w nim interes prawny a do takich osób należą - w postępowaniu dotyczącym nieruchomości [...]- jej wszyscy współwłaściciele lub ich wszyscy następcy prawni. Ponadto uszło uwagi Wojewody [...], że wniosek o przyznanie odszkodowania w niniejszej sprawie poparł również J. W. (vide: pismo jego z dnia 15 marca 2001r. k-34), co obligowało organ do wyjaśnienia w postępowaniu statusu tej osoby i wydania rozstrzygnięcia także o jej sytuacji prawnej. Na uwagę zasługuje przy tym, że w sentencjach kilku postanowień sądu cywilnego, które zostały dołączone do akt, osoba ta figuruje jako uczestnik postępowań spadkowych po spadkobiercach byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Wprawdzie w aktach administracyjnych przekazanych przez organ sądowi brak jest aktu zgonu Z. W., która jako – jedna z córek małżonków H. i W. G. winna brać udział w niniejszym postępowaniu na prawach strony, ale mając na uwadze udział J. W. w w/w postępowaniach spadkowych oraz treść złożonego przezeń do akt sprawy oświadczenia przed notariuszem należało uznać, że przed wydaniem zaskarżonych decyzji organ winien zakreślić termin skarżącym (a zwłaszcza J. W.) na złożenie aktu zgonu Z. W. i postanowienia sądu o stwierdzeniu po niej praw do spadku a w przypadku braku reakcji, zawiesić postępowanie - na zasadzie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Aktualnie bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, choć dotyczą postępowania, w którym udział zgłosiła strona (J. W.) mająca interes prawny w zapadłym rozstrzygnięciu, zostały wydane z jej pominięciem, co narusza przepisy procedury administracyjnej tj. art. 6, 9, 10, 28 i 64 § 4 k.p.a. W tych warunkach – nie wypowiadając się co do zasadności merytorycznej zaskarżonej decyzji, bowiem przed ewentualnym wypowiedzeniem się w tej sprawie przez nieuczestniczącą do tej pory w postępowaniu stronę , byłoby to przedwczesne – Sąd uznał, że skarga okazała się zasadną z powodu pozbawienia strony możliwości obrony swoich interesów w postępowaniu dotyczącym jej praw, w którym dodatkowo – jak wyżej wspomniano – zgłosiła swój udział. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.