I SA/Wa 2134/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi W. H., K. H. i Z. H. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt SAB/Wa 103/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz W. H., K. H. i Z. H. sumy pieniężne w kwotach po 1.000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. H., K. H., Z. H. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. H., K. H., Z. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 103/15. Wyrokiem z 21 kwietnia 2015 r. Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], hip. [...] w terminie sześciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Skarżący w skardze wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Ponadto, wnieśli o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że pomimo wydania przez Sąd wyroku oraz uprzednich wezwań organu do jego wykonania, w tym wezwania z [...] maja 2019 r. sprawa nie została załatwiona. Zdaniem skarżących, wobec rażącego naruszenia prawa przez organ uzasadnione jest przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej. W ocenie skarżących, istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal sprawy nie załatwi. Podnieśli, że wobec braku merytorycznego rozpoznania sprawy ponieśli istotną szkodę niemajątkową. Wskazali, że przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia dóbr osobistych w postaci prawa do dysponowania własnością, zdrowia, prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez sąd. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wyjaśnił, że waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Organ podniósł, że okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Organ zaznaczył, że pełnomocnik stron został poinformowany o przedłużonym terminie załatwienia sprawy do 31 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) powoływanej dalej jako P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie skarżący w skardze zawarli wniosek o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Z tego względu sprawa została rozpoznana w wyżej wskazanym trybie. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 103/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], hip. [...], w terminie 6 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] [...] lipca 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 103/15 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął [...] stycznia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wezwań przez skarżących do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia wyrokiem tutejszego Sądu z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1768/18 grzywny w wysokości 1.000 zł za niewykonanie wyroku z 21 kwietnia 2015 r. wniosek o odszkodowanie nadal nie został rozpoznany. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 3.000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, przy uwzględnieniu także okresu jaki upłynął od wymierzenia ostatniej grzywny do czasu złożenia skargi i orzekania przez Sąd. Wskazać należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 1 P.p.s.a.- stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Pomimo wyroku stwierdzającego bezczynność Prezydenta i wyroku wymierzającego grzywnę organ nie zakończył sprawy, choć upłynęło już prawie 4 lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przy czym podnoszona przez organ okoliczność braku akt sprawy ze względu na konieczność przekazania ich do organu lub Sądu na skutek wnoszonych ponagleń czy skarg nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej niezałatwienie sprawy w terminie. Brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpatrzenia sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować swoją pracę tak, aby pozostawać w posiadaniu samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi czy sądowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 252/17). Niewykonywanie wyroków sądów podważa zaufanie uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Zasadne jest także żądanie przyznania skarżącym sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanych przez nich wysokości. Ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego, Sąd uznał za odpowiednie przyznanie od organu po 1.000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Suma wynikających z tego tytułu obciążeń finansowych (3.000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (3.000 zł), wypełnia funkcję dyscyplinującą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz art. 154 § 2 zd. drugie P.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sumę pieniężną przyznano na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.