I SA/Wa 2139/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w P., zajętej pod drogę wojewódzką. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi materialno- prawną podstawę decyzji. Wskazał, że na podstawie uchwały Nr 192 Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 r. o sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych droga Nr 719 została zaliczona do kategorii dróg krajowych, a na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1071) droga ta została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Analizując sprawę pod kątem spełnienia przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ wskazał, że w aktach znajduje się wykaz zmian ewidencyjnych sporządzony w dniu 21 stycznia 2014 r. i mapa sytuacyjnaj nieruchomości zajętych pod drogę wojewodzka nr [...] sporządzona przez geodetę uprawnionego według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Zatem zebrany materiał dowodowy, w ocenie organu, potwierdza, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. znajdowała się w pasie drogowym drogi wojewódzkiej Nr [...]. Przesłankę władania publicznoprawnego przedmiotowymi działkami potwierdzają takie dowody jak: oświadczenia p.o. dyrektora Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w W., z którego wynika, iż działka nr [...] była przedmiotem władania przez Sakrb państwa jako teren zainwestowany i uzbrojony( droga o nawierzchni asfaltowej , nieutwardzone pobocze , rów, pas zieleni, odcinkowo chodnik) oraz sprawozdania z realizacji remontów kapiatalnych ulic na terenie P. obejmujące [...]. W ocenie organu z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej, w pasie której znajduje się przedmiotowa nieruchomość, zarówno przed 1 stycznia 1999 r. jak i po tej dacie. Wobec łącznego wystąpienia przesłanek z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., organ odwoławczy uznał za zasadne rozstrzygniecie Wojewody [...] w decyzji z [...] grudnia 2014 r., nr [...] i z tych względów utrzymał ją w mocy. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa G. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. z ustawą zasadniczą W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Decyzją tą Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] własności nieruchomości położonej w P., zajętej pod część drogi wojewódzkiej nr [...]. Materialnoprawną podstawą decyzji był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, powołany przepis określa trzy przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Są to: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., władanie nią w tej dacie przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje to, że przedmiotowa działka stanowiła własność osoby fizycznej – G. W. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach. Kolejną przesłanką wymaganą przez art. 73 ww. ustawy jest zajętość pod drogę publiczną. W tym stanie rzeczy wyjaśnić należy, że przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, do których odnosi się art. 73 ust. 1 powołanej ustawy determinuje stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Pasem drogi jest zaś zgodnie z tym przepisem wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Zważyć przy tym należy, że w świetle ww. przepisu analogicznie jak "pas drogi" zdefiniowane zostało pojęcie "droga". Zatem stan faktyczny istniejący na gruncie w dniu 31 grudnia 1998 r. winien być oceniany przez pryzmat tej definicji. W rozpoznawanej sprawie dokumentami obrazującym stan zajęcia nieruchomości drogą publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. są wykaz zmain ewidencyjnych z 21 stycznia 2014 r. oraz mapa z dnia 20 czerwca 2013 r. sporządzona przez geodetę M. K. przedstawiająca przebieg ul [...] wraz z wykazem zajętych działek wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Z obu dokumentów geodezyjnych wynika, że działka [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Pośrednio ta okoliczność wynika również z aktu notarialnego z [...] października 1966 r,. zawartego w Państwowym Biurze Notarialnym w W., na mocy którego poprzednik prawny skarżącego nabył od małżonków B. nieruchomość rolną położoną w P., która to nieruchomość (wg opisu z aktu) zawiera łącznie z ulicą [...], przecinającą nieruchomość [...]. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika również, iż w dacie 31 grudnia 1998 r. ulica [...] posiadała status drogi publicznej. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach sprawy uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z dnia 14 lutego 1986 r., nr 3, poz. 16). Uchwałą powyższą do dróg krajowych zaliczona została droga nr [...] o przebiegu [...]. Stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, do dnia 31 października 1998 r., wykaz dróg krajowych i wojewódzkich. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., droga Nr [...] została zaliczona do dróg publicznych wojewódzkich. Tym samym, od dnia 1 stycznia 1999 r. ulica [...] uzyskała status drogi publicznej wojewódzkiej. Trafne jest również stanowisko organów, że w niniejszej sprawie została spełniona ostatnia z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., dotycząca władania gruntem przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1981 r. Dla jej spełnienia istotne jest bowiem jedynie to by jednostka ta wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami i.t.p., a nie posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Taką wykładnię użytego w ww. przepisie zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21.08.2002 r. sygn. akt I SA 1441/00 Lex nr 137831; wyrok WSA w Warszawie z 22.05.2006 r. sygn. akt I SA/Wa 375/09, Lex nr 563402). Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Wykonywanie przez zarządcę drogi czynności potwierdzających publicznoprawne władanie nieruchomością w realiach niniejszej sprawy potwierdzają dodatkowo przywołane przez organ odwoławczy, a znajdujące się w aktach dokumenty w postaci: oświadczenia p.o. dyrektora [...] Zarzadu Dróg Wojewódzkich w W. Z. O., z którego wynika, iż działka nr [...] była przedmiotem władania przez SKarb Państwa jako teren zainwestowany i uzbrojony ( droga o nawierzchni asfaltowej , nieutwardzone pobocze , rów, pas zieleni, odcinkowo chodnik) oraz sprawozdania z realizacji remontów kapiatalnych ulic na terenie [...]. Powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że to podmiot publiczny, a nie były właściciel nieruchomości, był odpowiedzialny i zobowiązany - w myśl ustawy o drogach publicznych - za prawidłowe utrzymywanie drogi, jak też koordynowanie wszelkich robót w tym pasie oraz ich finansowanie (por. art. 23 ust. 4 i 6 ustawy o drogach w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.). Skoro zatem przedmiotowa działka, stanowiąca w dniu 31 grudnia 1989 r. własność osoby fizycznej, zajęta była w tej dacie drogą publiczną – wojewódzką stosownie do art. 73 ust. 1 powołanej ustawy stała się ona z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością województwa, na obszarze której jest położona. Tym samym należy uznać, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy został poddany właściwej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. | Sąd nie znalazł również podstaw do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadania zgodności art. 73 ww ustawy z dnia 13 | |października 1998 r. z ustawa zasadniczą. Przepis art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające (...) był kilkakrotnie przedmiotem badania | |przez Trybunał Konstytucyjny, który w konsekwencji uznał, że zawarty w nim mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania | |jest zarówno poprawny systemowo, jak i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Kwestia ta była badan przez Trybunał w | |wyrokach z dnia 19 maja 2011 r. K 20/09, 15 września 2009 P 33/07, 28 lutego 2008 r. K 43/07, 20 lipca 2004 r., sygn. SK 11/02, 14 marca | |2000 r.,. P 5/99, który nie stwierdził, by przepis ten naruszał Konstytucję. | Odnosząc się zaś do podnoszonych zarzutów związanych z naruszeniem uprawnienia do słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości wskazać należy, że wykraczają one poza przedmiot niniejszej sprawy i nie mogły być przedmiotem oceny organów administracji ani Sądu rozpoznającego sprawę. Sąd kontrolował wyłącznie prawidłowość stanowiska organów co do zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze. zm. zwanej dalej: P.p.s.a.) orzekł, jak w wyroku.